Íslend­ingar búa við lægstu fjár­magnstekju­skatta og fyr­ir­tækja­skatta á Norð­ur­lönd­unum. Þá greiða hátekju­hópar hér­lendis mun lægri skatta af hæstu tekjum sínum heldur en tekju­háir á hinum Norð­ur­lönd­unum.

Hins vegar er með­al­skatt­byrði lág­tekju­fólks með hæsta móti á Íslandi, eða næst­hæst á eftir Danmörku ef horft er til Norð­ur­land­anna. 

Þetta leiðir ein­faldur sam­an­burður á sköttum og skatt­byrði tíu Evr­ópu­ríkja í ljós en byggt er á gögnum OECD og KPMG um með­al­skatt­byrði og skatt­hlut­föll árin 2017 og 2018. 

Árið 2017 greiddi íslensk fjöl­skylda með tvö börn, þar sem annað for­eldrið er á með­al­launum en hitt þénar 67 pró­sent af með­al­launum, að jafn­aði tæp­lega 27 pró­sent af tekjum sínum í beinan skatt. Skatt­byrði fjöl­skyldna á sama stað í tekju­stig­anum var 35 pró­sent í Danmörku en miklu lægri í hinum sam­an­burð­ar­lönd­unum. 

Ef rýnt er í þró­un­ina í löndum OECD frá alda­mótum til dags­ins í dag kemur í ljós að hvergi hefur skatt­byrði þessa hóps auk­ist jafn mikið og á Íslandi. Hér­lendis hefur skatt­byrði hóps­ins auk­ist um rúm 5 pró­sent frá árinu 2000 en víð­ast hvar í þró­uðum ríkjum hefur skatt­byrði sama hóps dreg­ist saman.

0,1 prósentið lifir á fjármagni

Tekju­skattur af hæstu launa­tekjum er tals­vert lægri hér en á hinum Norð­ur­lönd­unum. Íslend­ingar greiða 46,24 pró­senta skatt af tekjum yfir 927.087 krónum á mán­uði, eða um 10 pró­sentu­stigum minna en Svíar og Danir. Þar eru fjár­magnstekju­skattar einnig miklu hærri en á Íslandi.

MYND: STUNDIN

Leið­rétt­ing:Taflan hér að ofan var áður sögð sýna sam­an­burð á fjár­magnstekju­sköttum mis­mun­andi ríkja. Um var að ræða mis­tök í fram­setn­ingu. Stundin biðst vel­virð­ingar á þeim. Hið rétta er að töl­urnar sýna hæstu skatta sem lagðir eru á arð ein­stak­linga af hlutum og hluta­bréfum í félögum. Hér á Íslandi fellur slíkt undir hinn sam­ræmda fjár­magnstekju­skatt og er skatt­lagt með álíkum hætti og t.d. sölu­hagn­aður, en sú er ekki raunin í öllum sam­an­burð­ar­lönd­unum. Þetta breytir því þó ekki að hvergi á Norð­ur­lönd­unum eru skattar á fjár­magnstekjur jafn lágir og á Íslandi.

Mynd: Stundin

Yfir 70 pró­sent fjár­magnstekna ein­stak­linga renna til tekju­hæstu 10 pró­senta Íslend­inga, en til fjár­magnstekna telj­ast vaxta­tekjur, arður, sölu­hagn­aður og leigu­tekjur. Af þeim 63,7 millj­örðum sem runnu til 229 tekju­hæstu fjöl­skyldna á Íslandi árið 2017 voru 70 pró­sent í formi fjár­magnstekna. Þeir 330 ein­stak­lingar sem þén­uðu allra hæstu tekj­urnar árið 2016 sam­kvæmt gögnum rík­is­skatt­stjóra (tekju­hæsta 0,1 pró­sentið) fengu 86 pró­sent af heild­ar­tekjum sínum í formi fjár­magnstekna, að veru­legu leyti sem sölu­hagnað af hluta­bréfum og arð­greiðslur úr eign­ar­halds­fé­lögum. 

„Í sam­an­burði við aðrar OECD-þjóðir er með­ferð skatt­kerf­is­ins á Íslandi hlut­falls­lega hag­stæð­ari hátekju­fólki en lág­tekju­fólki“

Sá afger­andi munur sem er á skatt­hlut­föllum tekju­skatts (36,94 pró­sent í neðra þrepi) og fjár­magnstekju­skatts (22 pró­sent) hér­lendis felur í raun í sér margra millj­arða ívilnun til þess­ara fjár­sterk­ustu hópa sam­fé­lags­ins. „Í sam­an­burði við aðrar OECD-þjóðir er með­ferð skatt­kerf­is­ins á Íslandi hlut­falls­lega hag­stæð­ari hátekju­fólki en lág­tekju­fólki,“ segja Stefán Ólafsson félags­fræði­pró­fessor og Arnaldur Sölvi Krist­jáns­son hag­fræð­ingur í bók sinni Ójöfn­uður á Íslandi sem kom út í fyrra.

Þyngri skattbyrði hélt aftur af lífskjarasókn lágtekjufólks

Kaup­máttur ráð­stöf­un­ar­tekna hefur auk­ist mest hjá tekju­hæstu fjöl­skyldum lands­ins und­an­farin ár meðan þyng­ing skatt­byrð­arnnar, einkum vegna raun­rýrn­unar per­sónu­af­sláttar og veik­ingar tekju­til­færslu­kerfa, hélt aftur af lífs­kjara­sókn lág­tekju- og milli­tekju­fólks. Tölur Hag­stof­unnar og Rík­is­skatt­stjóra sýna þetta svart á hvítu.