Vill glæða Grímsey lífi með matvælaframleiðslu úr skarfakáli

Mayflor Perez Cajes flutti hingað til lands átta ára gömul frá Fil­ipps­eyjum og ólst upp í Ólafsvík. Fljót­lega upp úr alda­mótum flutti hún til Akur­eyrar og kynnt­ist í kjöl­farið Grímsey, þar sem hún hefur búið á sumrin frá árinu 2009. Frá þeim tíma hefur hún velt fyrir sér ýmsu sem hægt væri að gera í eyj­unni og er í dag komin vel á veg með rann­sókn­ar­vinnu varð­andi ræktun skarfa­káls, en slík ræktun er hvergi ann­ars staðar gerð hér á landi.

Mayflor hefur nú þegar gert til­raunir til að rækta kálið utandyra en leitar sem stendur eftir styrkjum til að geta komið upp gróð­ur­húsi í eyj­unni. „Ég hef pru­fað að nota mis­mun­andi gerð af mold og nota einnig tað líka. Svo komst ég að því að það er snið­ugt að nota snoð varð­andi þessa ræktun, en snoð er hluti af ull af kindum sem er ekki notuð, mjög gróf ull. Með því að nota snoð þá heldur maður góðu raka­stigi og verndar fræið, en skarfa­kálið þarf á miklum vökva að halda. Við fjöl­skyldan eigum kindur og ég get notað taðið og snoðið frá þeim, en ég er líka búin að vera í sam­starfi við aðila sem ég kynnt­ist í nýsköp­un­ar­hraðl­inum hér fyrir norðan á síð­asta ári, en sá aðili vinnur snoðið meira en ég hef verið að gera.“ segir Mayflor.

Bjó til pestó og selddi eins og heimagerða sultu

Fyr­ir­tækið sem Mayflor stofn­aði í kringum starf­sem­ina heitir Skarfa­kál Arctic Circle og hefur það hlotið styrk frá Samtökum sveit­ar­fé­laga og atvinnu­þró­unar á Norð­ur­landi eystra (SSNE) og Atvinnu­málum kvenna, auk þess sem hún fékk boð um að taka þátt í nýsköp­un­ar­hraðl­inum Startup Stormur árið 2022. 

„Ég er búin að vera í rann­sóknar- og þró­un­ar­vinnu í allt sumar varð­andi rækt­un­ina og ég sótti villt skarfa­kál í Grímsey. Úr því gerði ég pestó sem ég setti á krukkur og seldi það svona eins og heima­gerða sultu. Það lukk­að­ist virki­lega vel, það var eig­in­lega rif­ist um þetta, fólk var að stoppa mig úti á götu og spyrja hvort ég ætti meira,“ segir Mayflor og hlær. 

Að sögn hennar vex skarfa­kálið villt í eyj­unni í kringum björgin og einnig þar sem lunda­hol­urnar eru. Hún seg­ist nota ferð­irnar með mann­inum sínum þegar hann var að háfa lunda, hún fari og nái þá í kál og í sumar hafi hún einnig náð í fræ.

MayflorTil að rækta skarfa­kál þarf jarð­veg­ur­inn að vera súr og því hentar taðið vel sem áburður.

Mynd: Aðsend

Mayflor rann­sak­aði í kjöl­farið hvernig hægt væri að geyma fræin og setti þau niður í mold í lok síð­ast­lið­ins ágúst­mán­aðar. „Það lukk­að­ist svo vel, það tók bara viku að spíra, ég var virki­lega hissa og það sýndi sig að það er hægt að rækta þetta. Það er eng­inn annar að gera þetta hér á landi og það var því smá pæl­ing hvaða aðferð væri best að nota. Jarð­veg­ur­inn þarf að vera súr og því hentar taðið vel og þetta þolir frost líka. Ég var í Grímsey fyrir viku síðan, það var frost þá og ég ákvað að kíkja í kringum björgin og sá að kálið var grænt enn þá. Það er kannski vesen ef það er snjór, ef maður þyrfti að grafa eftir því,“ segir Mayflor og skellir upp úr, full til­hlökk­unar yfir þess­ari ræktun. 

Borgar sig að flýta sér hægt

Hún segir að plantan sé öflug og að ýmis­legt sé hægt að gera með hana, en pestó er varan sem plantan er þekkt­ust fyrir og vill Mayflor fram­leiða það auk þess að selja kálið ferskt til notk­unar í salat. Mayflor er einnig að hefja rann­sókn­ar­vinnu sem teng­ist því að nota skarfa­kálið í te og fæðu­bót­ar­efni og seg­ist hún hafa margar hug­myndir, en er á því að það borgi sig að fara ekki of geyst.

„Skarfa­kál er van­nýtt hér á landi og fólk veit eig­in­lega ekki hvað þetta er. Mig langar að vekja áhuga fólks á því áður en verk­efnið fer á fullt. Það er mikið um skarfa­kál í Grímsey og það er mjög aðgengi­legt, þú sérð þetta um allt þar. Þegar ég spurði fólk hvort þetta væri nýtt í eitt­hvað var mér sagt að það væri notað í salat, en ég hugs­aði að það hlyti að vera nýtt í fleira. Ég komst að því að þetta væri nýtt í pestó, krem, te og í bjór líka erlendis. Þetta er græð­andi, mjög C-vítamín ríkt, og í gamla daga var þetta notað til að lækna skyr­bjúg. Þannig að mögu­leik­arnir eru margir, en mark­miðið mitt með þess­ari vinnu er líka að sam­fé­lagið í Grímsey lifi. Börnin mín vilja vera þar, og mað­ur­inn minn líka og það skiptir máli. Sam­fé­lagið fer minnk­andi, atvinnu­veg­ur­inn þar er fiskur og ferða­þjón­usta og ég vil reyna að bjóða upp á eitt­hvað annað líka, nýta það sem nátt­úran hefur upp á að bjóða og halda áfram að glæða Grímsey,“ segir Mayflor að lokum með sann­fær­ing­ar­tóni. 

Efnið er unnið í tengsl­um­við vefritið ÚR VÖR