Rússar ráðast á það sem gerir sjálfstæði Íslands mögulegt

Sjálf­stæði Íslands og ann­arra smá­ríka byggir á því heims­kerfi sem Rússar ráð­ast gegn með inn­rás sinni í Úkraínu. Baldur Þór­halls­son, stjórn­mála­fræð­ingur og sér­fræð­ingur í stöðu smá­ríkja, segir að þeirri heims­mynd sé ógnað með fram­ferði Rússa.

„Nú þegar rúss­nesk stjórn­völd end­an­lega sýna fram á að þau virða einskis sjálfs­á­kvörð­un­ar­rétt ríkja, þá eru örygg­is­mál í Evrópu komin í upp­nám,“ segir Baldur í sam­tali við Stundina. „Sér­stak­lega fyrir smá­ríki - sem byggja til­veru­rétt sinn á vilja stórra ríkja til þess að við­ur­kenna sjálf­stæði og full­veldi þeirra - vegna þess að hern­að­ar­lega og efna­hags­lega eru stór ríki miklu öfl­ugri heldur en smærri og geta valtað yfir þau ef þau vilja gera það.“

Tilvist smáríkja byggir á viðhorfi

Baldur segir til­vist smá­ríkja, eins og Íslands sem hefur verið sjálf­stætt frá seinna stríði, byggja á grund­vall­ar­við­horfi sem var inn­leitt eftir að banda­menn sigr­uð­ust á Adolf Hitler og öðrum ein­ræð­is­herrum í Seinni heims­styrj­öld.

Baldur Þór­halls­sonHefur gagn­rýnt íslenska sér­fræð­inga í mál­efnum Úkraínu, sem sögðu stríð ekki yfir­vof­andi.

„Smáríki eru í raun­inni til vegna vilja stórra ríkja að við­ur­kenna þau. Lög og grund­vall­ar­við­mið í núver­andi alþjóða­kerfi byggja á sjálfs­á­kvörð­un­ar­valdi þjóða. Sjálf­stæði og full­veldi ríkja, eru grund­völlur fyrir til­vist smá­ríkja. Þetta laga­lega umhverfi, sem sett var á fót, innan Sam­ein­uðu þjóð­anna, eftir síð­ari heims­styrj­öld, hefur gert það að verkum að smá­ríkjum í heim­inum hefur stór­fjölgað. Vegna þess að stór ríki eru viljug til að við­ur­kenna þetta grund­vall­ar­við­mið sem er ríkj­andi í alþjóða­kerf­inu.“

Baldur vill ekki ganga svo langt að segja ástandið beina ógn við stöðu Íslands. „Öryggi borg­ara Nató-ríkja er ekki ógnað með beinum hætti. Vegna þess að Nató ætlar ekki að verja Úkraínu. Hvort þessi átök vindi upp á sig og það geti orðið mis­tök og menn lendi í átökum, það er næsta skref. Í augna­blik­inu lítur ekki út fyrir að þessi átök breið­ist út fyrir landa­mæri Úkraínu. En eigi að síður, þrátt fyrir það er þetta ógn við örygg­is­kerfi Evrópu sem mótað var eftir Seinni heims­styrj­öld og fall Sov­ét­ríkj­anna. Öllum þeim ríkjum í Mið- og Austur-Evrópu, sem ekki hafa gengið í Nató, stendur bein ógn af Rúss­landi. Ef Rússland vill taka þau yfir hern­að­ar­lega og með valdi, þá mun það gera það.“

Pútín líkt við HitlerMót­mæl­endur fyrir utan bygg­ingu Nató í Haag í Hollandi líktu Pútín við Adolf Hitler, eins og gert var víða ann­ars staðar.

MYND: AFP

Íslendingar reyndu að hætta við refsiaðgerðir

Íslenskir stjórn­mála­menn hafa tekið seinna við sér en flestir evr­ópskir í aðdrag­anda þess að Vladimir Pútín fyr­ir­skip­aði inn­rás í Úkraínu. Þannig heyrð­ist ekk­ert frá for­sæt­is­ráð­herra Íslands fyrr en inn­rásin var orðin að veru­leika.

Baldur segir íslensk stjórn­völd hafa reynt að bakka út úr refsi­að­gerðum sem settar voru á Rússa eftir að þeir inn­lim­uðu Krím­skaga.