Karlmennskan

Eðli karla aðeins til í félagsmótun

Klínískur sálfræðingur bendir á að heilinn þróast stöðugt og breytist í takt við lífsreynslu, en hún, sagnfræðingur og heimspekingur sammælast um að allt sem skipti máli hvað varðar kyn sé félagslega ákvarðað.

Þorsteinn V. Einarsson

5. október 2020 · 10:20

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir tæpum 6 árum.

Því er oft haldið fram að karlar og konur séu líffræðilegt andstæðupar, jafnvel hvort frá sinni plánetunni. Út frá líffræðinni eru körlum og konum síðan eignaðir ákveðnir eiginleikar sem eiga að geta útskýrt þann félagslega veruleika sem við sjáum dags daglega. „Strákar verða alltaf strákar“, er dæmi um frasa sem oft er notaður til að skýra hegðun meðal drengja. Frasi sem endurspeglar eðlishyggju eða líffræðilega nauðhyggju, sem gerir ráð fyrir að hegðun sé afleiðing og afsprengi innra eðlis drengja. Sagnfræðingur, heimspekingur og klínískur taugasálfræðingur telja slíkar alhæfingar um hugsun og hegðun ekki vera jafn ráðandi þátt í tilvist okkar því umhverfið, eða félagsmótunin, hafi mun meiri áhrif en hið líffræðilega.

Heilinn mótast í samspili við umhverfið

Brynja Björk Magnúsdóttir, klínískur taugasálfræðingur og dósent við Háskólann í Reykjavík, segir að heilinn sé ekki „eitthvað sem við fæðumst með og svo …

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Tengdar greinar

Karlmennskan

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Nauðgunarmenning og ofbeldi þrífst á mýtum um gerendur

Gerendur ofbeldis ganga huldu höfði í íslensku samfélagi í skjóli mýta um fólk sem beitir ofbeldi. Sérfræðingar í málefnum brotaþola og gerenda telja að nauðgunarmenningu og ofbeldi verði ekki útrýmt nema með því að varpa ljósi á gerendur og skapa menningu þar sem þeir geta og þurfa að axla ábyrgð.

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Foreldrahlutverkið fyrirstaða jafnréttis á Íslandi

Íhaldssöm viðhorf til foreldrahlutverksins eru ríkjandi í íslensku samfélag sem hindra framgang jafnréttis. Telja sérfræðingar mikilvægt að lengja fæðingarorlof feðra og að foreldrar séu meðvituð og gagnrýnin á umhverfið sem móti okkur.

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Karlar skammast sín fyrir eigin tilfinningar

Karlar upplifa skömm og bæla og fela tilfinningar sínar fyrir öðrum. Sálfræðingar segja að karlar leiti sér síður aðstoðar vegna tilfinningavanda og þeir þurfi að sýna hugrekki til að gangast við tilfinningum sínum.

Karlmennskan

Geta karlar verið femínistar?

Áskorun karlkyns femínista felst í að skilja reynsluheim kvenna og samþætta feminíska baráttu annarri réttindabaráttu.

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Jafnréttissinnar sem grafa undan jafnrétti

Afneitun karla á reynslu kvenna og afskiptaleysi karla er óhugnanlega algengt.

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Typpin á toppnum

Völd valda því oft að þeir sem þau hafa öðlast einnig völd á fleiri sviðum, sökum þeirra áhrifa sem staða þeirra býður upp á. Í langflestum tilvikum eru það karlar sem fara með völdin.

Mest lesið

ViðtalLífið á Grensás

Katla sem breytti heilbrigðiskerfinu

Enginn á Íslandi hefur lifað af jafn alvarlegan mænuskaða og Katla Guðnadóttir sem lenti í dularfullu bílslysi 22 ára gömul. Hún er föst á Grensásdeild þar sem kerfið hefur ekki afgreitt beiðni hennar um heimaþjónustu. Barátta hennar hefur þegar skilað fordæmalausri ákvörðun í heilbrigðisráðuneytinu en oft líður henni eins og fólki hefði þótt það auðveldara ef hún hefði ekki lifað slysið af.

PistillEitt og annað

Borgþór Arngrímsson

Tromp á hendi Trumps?

Danski herinn hefur árum saman mátt búa við niðurskurð, sem bæði hefur bitnað á tækjum og mannskap. Slæmur aðbúnaður og léleg laun hafa orðið til þess að færri sækjast eftir hermennskunni. Nýlega varð danski flotinn að aflýsa leiðangri til Grænlands vegna þess að ekki var hægt að manna leiðangursskipið. Slíkar fréttir skaða ímynd flotans og geta verið vatn á myllu Bandaríkjaforseta.

Það sem ég hef lært

Jón Óskar Hafsteinsson

„Tilgangur lífsins er að lágmarka skaðann af sjálfum sér“

Jón Óskar Hafsteinsson myndlistarmaður bjó fyrstu ár ævinnar í kjallaranum hjá ömmu sinni og afa. Í húsinu bjuggu fjórir karlar og tíu konur. „Þar með hófst mín gæfa því ég var elskaður.“ Hann deilir því sem hann hefur lært af skóla lífsins.

Menning

Hvernig endaði langskip víkinga í Ódysseifskviðu?

Christopher Nolan, leikstjóri Ódysseifskviðu, vildi raunverulegt skip fyrir tökurnar. Það var ekki átakalaust.

Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Stoltir Íslendingar

„Ég er ótrúlega stolt af sjálfstæði Íslands og þeim árangri sem við höfum náð saman sem þjóð.“

Stjórnmál

Umhverfismál gætu orðið bitbein á þingi

Umhverfisráðherra mun mæla fyrir ETS2-kerfi sem losunarheimildarkerfi fyrir byggingar, vegasamgöngur og smærri iðnað. Þá mælir menningarmálaráðherra fyrir því að stafrænir sjóræningjar geti fengið allt að sex ára fangelsi fyrir að dreifa fótboltaútsendingum ólöglega.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Hátekjulistinn

Kennari á hátekjum: „Hef verið að halda vel utan um mitt“

Skógræktar- og ferðaþjónustubóndinn og kennarinn, Jóhanna Halldóra Sigurðardóttir, situr í þriðja sæti hátekjulistans á Vesturlandi. „Þetta kemur mér verulega á óvart. Það eru margir stórlaxar á svæðinu,“ segir hún. Jóhanna vill helst að skattar hennar fari í málefni fatlaðra og betri vegi í Dalabyggð.

Stjórnmál

Sagði af sér eftir skilaboð frá félagsmálaráðuneytinu

Félagsmálaráðuneytið sagði formanni endurhæfingarráðs að boða ekki til frekari funda. Hann baðst lausnar í kjölfarið. Ráðuneyti Ölmu Möller og Ingu Sæland hafa ekki náð saman um hlutverk ráðsins, sem átti að tryggja faglega ráðgjöf og samþættingu endurhæfingarmála á milli ráðuneyta.

ViðtalLífið á Grensás

Katla sem breytti heilbrigðiskerfinu

Stjórnmál

„Ég var settur út úr ráðherradómnum“

Guðmundur Ingi Kristinsson segir úrsögn sína úr Flokki fólksins tengjast því hvernig staðið var að brotthvarfi hans úr ráðherraembætti meðan hann glímdi við alvarleg veikindi.

Hátekjulistinn

Skattakóngur Skagafjarðar vill meira til nærsamfélagsins

Gunnar Þór Gestsson, sem seldi fyrirtækið sitt til Origo í fyrra, segir það vandamál að fjármagnstekjuskattur og skattar á fyrirtæki renni nær eingöngu til ríkisins en ekki sveitarfélaga.

InnlentHorft til Evrópu

Kosningaauglýsing Þjóðmála pöntuð fyrir Áfram Ísland

Auglýsing undir merkjum fjölmiðilsins Þjóðmála á Ríkisútvarpinu var pöntuð á kennitölu Áfram Ísland, samkvæmt svörum frá RÚV. Þar var varað við hættu af raforkusæstreng frá ESB og vísað til sæstrengs til Kýpur, sem eyjan hefur þrýst á að fá og fjármagnað að hluta.

Mest lesið í mánuðinum

Innlent

Hvað gerðist á Krýsuvíkurvegi?

Ökumaður bifreiðar sem hafnaði utan vegar á Krísuvíkurveginum, þar sem þrennt lét lífið, var á 233 kílómetra hraða samkvæmt appi sem ungmenni nota sín á milli til þess að fylgjast með hraðatölum.

Hátekjulistinn

Skattadrottning með 1,4 milljarða í árstekjur

Aðalheiður S. Gunnarsdóttir er eina konan með yfir milljarð í árstekjur á Hátekjulista Heimildarinnar í ár. Fjórar af tíu tekjuhæstu konum landsins tengjast útgerðum.

Hátekjulistinn

Kennari á hátekjum: „Hef verið að halda vel utan um mitt“

ErlentBandaríki Trumps

Fleiri spurningar vakna um samband Trumps við aðstoðarkonu

„Þú ert allt sem skiptir mig máli,“ sagði aðstoðarkona Bandaríkjaforseta við hann. „Þegiðu,“ sagði Trump við fréttakonu sem spurði út í málið.

VettvangurHorft til Evrópu

Þegar nei-ið náði yfirhöndinni

Halldór Benjamín Þorbergsson fór af árshlutafundi Heima yfir á sviðið á Austurvelli, þar sem hann gat fagnað viðsnúningi unga fólksins.

Hátekjulistinn

Fjárfestir í foreldrahúsum

Markús Máni Skúlason er 24 ára og því yngsti karlmaðurinn á hátekjulistanum í ár. Hann byrjaði að fjárfesta 18 ára og segir að á yngri árunum sé mikilvægt að „vera duglegur að endurfjárfesta“ og ekki eyða því sem maður hefur safnað.