Karlmennskan

Eðli karla aðeins til í félagsmótun

Klínískur sálfræðingur bendir á að heilinn þróast stöðugt og breytist í takt við lífsreynslu, en hún, sagnfræðingur og heimspekingur sammælast um að allt sem skipti máli hvað varðar kyn sé félagslega ákvarðað.

Þorsteinn V. Einarsson

5. október 2020 · 10:20

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 6 árum.

Því er oft haldið fram að karlar og konur séu líffræðilegt andstæðupar, jafnvel hvort frá sinni plánetunni. Út frá líffræðinni eru körlum og konum síðan eignaðir ákveðnir eiginleikar sem eiga að geta útskýrt þann félagslega veruleika sem við sjáum dags daglega. „Strákar verða alltaf strákar“, er dæmi um frasa sem oft er notaður til að skýra hegðun meðal drengja. Frasi sem endurspeglar eðlishyggju eða líffræðilega nauðhyggju, sem gerir ráð fyrir að hegðun sé afleiðing og afsprengi innra eðlis drengja. Sagnfræðingur, heimspekingur og klínískur taugasálfræðingur telja slíkar alhæfingar um hugsun og hegðun ekki vera jafn ráðandi þátt í tilvist okkar því umhverfið, eða félagsmótunin, hafi mun meiri áhrif en hið líffræðilega.

Heilinn mótast í samspili við umhverfið

Brynja Björk Magnúsdóttir, klínískur taugasálfræðingur og dósent við Háskólann í Reykjavík, segir að heilinn sé ekki „eitthvað sem við fæðumst með og svo …

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Tengdar greinar

Karlmennskan

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Nauðgunarmenning og ofbeldi þrífst á mýtum um gerendur

Gerendur ofbeldis ganga huldu höfði í íslensku samfélagi í skjóli mýta um fólk sem beitir ofbeldi. Sérfræðingar í málefnum brotaþola og gerenda telja að nauðgunarmenningu og ofbeldi verði ekki útrýmt nema með því að varpa ljósi á gerendur og skapa menningu þar sem þeir geta og þurfa að axla ábyrgð.

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Foreldrahlutverkið fyrirstaða jafnréttis á Íslandi

Íhaldssöm viðhorf til foreldrahlutverksins eru ríkjandi í íslensku samfélag sem hindra framgang jafnréttis. Telja sérfræðingar mikilvægt að lengja fæðingarorlof feðra og að foreldrar séu meðvituð og gagnrýnin á umhverfið sem móti okkur.

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Karlar skammast sín fyrir eigin tilfinningar

Karlar upplifa skömm og bæla og fela tilfinningar sínar fyrir öðrum. Sálfræðingar segja að karlar leiti sér síður aðstoðar vegna tilfinningavanda og þeir þurfi að sýna hugrekki til að gangast við tilfinningum sínum.

Karlmennskan

Geta karlar verið femínistar?

Áskorun karlkyns femínista felst í að skilja reynsluheim kvenna og samþætta feminíska baráttu annarri réttindabaráttu.

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Jafnréttissinnar sem grafa undan jafnrétti

Afneitun karla á reynslu kvenna og afskiptaleysi karla er óhugnanlega algengt.

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Typpin á toppnum

Völd valda því oft að þeir sem þau hafa öðlast einnig völd á fleiri sviðum, sökum þeirra áhrifa sem staða þeirra býður upp á. Í langflestum tilvikum eru það karlar sem fara með völdin.

Mest lesið

StjórnmálSveitarstjórnarkosningar 2026

Sýnir sjálfan sig kýla Pétur

Guðmundur Ingi Þóroddsson, oddviti Flokks fólksins, birtir myndband af sjálfum sér kýla oddvita Samfylkingarinnar og sakar hana um loforðasvik, en sjálfur hafði hann reynt að ná sæti hjá flokknum.

Stjórnmál

Borgarfulltrúar rannsakaðir vegna leka á innherjaupplýsingum

Borgarfulltrúar hafa gefið regluverði og rannsakendum vilyrði um aðgang að tölvum sínum vegna rannsóknar á leka á innherjaupplýsingum.

Viðtal

Mikill ávinningur fyrir líkama og sál

„Ég hef alltaf verið mikil sánukona,“ segir Sigrún Davíðsdóttir sem stofnaði Saunasetrið á Hvammstanga. Þar fara fram gusutímar í fallegu umhverfi og ferðamenn eru boðnir velkomnir.

Greining

Hvaðan kemur fylgið?

Framsóknarflokknum blæðir til hægri og berst nú fyrir því að halda manni í borgarstjórn á meðan Viðreisn sækir í allar áttir. Stór hluti fylgis Vinstrisins fluttist með Sönnu Magdalenu Mörtudóttur frá Sósíalistum, sem sækja sjálfir í kjósendahóp Pírata.

Erlent

Gervigellur í eldheitum stuðningi við Trump

Heillandi ungar konur hylla Donald Trump og lasta andstæðinga hans af miklum eldmóði. Þær eru ekki til.

Vettvangur

Þriggja ára ævintýri að ljúka

Vikum saman hafa útskriftarnemendur í fatahönnun við Listaháskóla Íslands unnið að undirbúningi lokasýningar. Eftirvæntingin lá í loftinu á sýningardag og að sýningu lokinni féllust nemendur í faðma.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Viðtal

„Ég kom úr mjög nánu, fallegu og stóru samfélagi kynlífsverkafólks“

Eftir útskrift úr háskóla sótti Logn um rúmlega hundrað störf en ekkert kom út úr því. Hán átti góða vini í kynlífsvinnu sem hún leitaði til. Síðar stofnaði hán Rauðu regnhlífarina, samtök kynlífsverkafólks á Íslandi. „Samstaðan sem kann að eiga sér stað meðal kynlífsverkafólks er eitt það fallegasta og dýrmætasta sem ég hef upplifað í mínu lífi.“

Innlent

Ljóðskáld í súlufitness og kynlífsþjónustu á netinu

Brynhildur María Ragnarsdóttir er í meistaranámi, hefur skrifað ljóð og fyrsta skáldsagan er í vinnslu. Á undanförnum árum hefur hún einnig starfað sem súludansari og veitt kynlífsþjónustu á netinu. Þótt hún verði vör við fordóma sumra hefur þetta veitt henni aukið sjálfstraust. „Loksins var ég með reglur og stjórn yfir sjálfri mér.“

Viðtal

Fann leiðina úr myrkri sorgarinnar

Jónas Kwei Ting Sen segir skoðun sína umbúðalaust og viðurkennir að sjá stundum eftir því sem hann hefur skrifað. Nafn kínversks afa hans, Kwei Ting, merkir „hinn heiðarlegi“ og það hefur Jónas ætíð að leiðarljósi. Að baki beinskeyttri ímynd býr saga sem fáir þekkja til fulls. Snemma á lífsleiðinni brilleraði hann sem píanóleikari og tónskáld, en á bak við tónlistina er saga af einelti og botnlausri sorg, stórbrotnum ævintýrum og andlegri leit sem hefur farið með hann um djúpa dali, í dulspeki, hugleiðslu og að lokum í faðm kaþólsku kirkjunnar.

Innlent

Unglingar geta pantað áfengi og fengið afhent á 20 mínútum

Landlæknisembættið kannaði hvort ungmenni ættu greiðan aðgang að áfengi í gegnum netsíður sem selja slíkan varning. Í ljós kom að aðeins fimm sölusíður af fjórtán krefjast staðfestingar á aldri.

Pistill

Sif Sigmarsdóttir

Gyðingahatur í dulargervi

Lengi vel var sem gyðingahatur heyrði sögunni til. Veröldin virðist hins vegar búin að tapa minninu.

Pistill

Borgþór Arngrímsson

Rekinn úr hernum eftir 43 ára þjónustu

Þann 3. október í fyrra fékk Frederik Hansen, foringi í danska hernum, bréf frá Leyniþjónustu danska hersins (FE). Frederik Hansen hafði á löngum starfsferli innan hersins margsinnis fengið bréf varðandi eitt og annað sem tilheyrði starfinu. En innihald þessa bréfs kom Frederik Hansen vægast sagt á óvart.

Mest lesið í mánuðinum

Innlent

Fleiri kæra eltihrelli: „Maður lítur oftar um öxl en áður“

Fleiri hafa bæst í hóp þeirra sem hafa kært Írisi Helgu Jónatansdóttur fyrir eltihrelli. Nú eru það starfsmaður skóla og maður sem starfaði áður við sjúkraflutningar. Íris vakti þjóðarathygli þegar hún var handtekin og grunuð um að koma því til leiðar að fölsk dánartilkynning birtist í Morgunblaðinu.

InnlentEldsumbrot á Reykjanesskaga

Eldgos geta komið upp í efri byggðum höfuðborgarsvæðisins

„Töluverðar“ líkur eru á því að gosupptök geti orðið skammt frá útjaðri byggðar í Hafnarfirði og Garðabæ, en ekki er útilokað að eldgos komi upp innan efri byggða höfuðborgarsvæðisins, samkvæmt nýju hættumati.

Viðtal

„Ég kom úr mjög nánu, fallegu og stóru samfélagi kynlífsverkafólks“

Úttekt

Kynlífsverkafólk deilir reynslu sinni: „Glæpavæðing einangrar mann“

Fjórir einstaklingar sem unnið hafa mismunandi kynlífsvinnu á Íslandi segja þörf á að breyta lögum og laga viðhorf samfélagsins. Einangrun fólks sem vinnur slíka vinnu sé hættuleg. Í dag hafa þau komið upp sínu eigin tengslaneti til að styðja hvert annað og passa upp á öryggi og mannréttindi kynlífsverkafólks og þolenda vændis.

Það sem ég hef lært

Aðalsteinn Leifsson

Þessi stutta grein gæti sett líf þitt í uppnám

Leiðirnar að góðu lífi eru fjölbreyttar en sjaldnast augljósar.

StjórnmálSveitarstjórnarkosningar 2026

Píratar undrandi á Góðan daginn-framboðinu: „Mér finnst þetta mjög skrítið“

Það hitnaði kolunum í oddvitasamtali Heimildarinnar þegar það kom í ljós að oddviti Góðan daginn-framboðsins var ráðinn til starfsins. Hann segist ekki vera á launum og gerir ekki athugsemd við að fjársterkur einstaklingur velji fólk á framboðslista.