Karlmennskan

Eðli karla aðeins til í félagsmótun

Klínískur sálfræðingur bendir á að heilinn þróast stöðugt og breytist í takt við lífsreynslu, en hún, sagnfræðingur og heimspekingur sammælast um að allt sem skipti máli hvað varðar kyn sé félagslega ákvarðað.

Þorsteinn V. Einarsson

5. október 2020 · 10:20

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir rúmum 6 árum.

Því er oft haldið fram að karlar og konur séu líffræðilegt andstæðupar, jafnvel hvort frá sinni plánetunni. Út frá líffræðinni eru körlum og konum síðan eignaðir ákveðnir eiginleikar sem eiga að geta útskýrt þann félagslega veruleika sem við sjáum dags daglega. „Strákar verða alltaf strákar“, er dæmi um frasa sem oft er notaður til að skýra hegðun meðal drengja. Frasi sem endurspeglar eðlishyggju eða líffræðilega nauðhyggju, sem gerir ráð fyrir að hegðun sé afleiðing og afsprengi innra eðlis drengja. Sagnfræðingur, heimspekingur og klínískur taugasálfræðingur telja slíkar alhæfingar um hugsun og hegðun ekki vera jafn ráðandi þátt í tilvist okkar því umhverfið, eða félagsmótunin, hafi mun meiri áhrif en hið líffræðilega.

Heilinn mótast í samspili við umhverfið

Brynja Björk Magnúsdóttir, klínískur taugasálfræðingur og dósent við Háskólann í Reykjavík, segir að heilinn sé …

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Tengdar greinar

Karlmennskan

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Nauðgunarmenning og ofbeldi þrífst á mýtum um gerendur

Gerendur ofbeldis ganga huldu höfði í íslensku samfélagi í skjóli mýta um fólk sem beitir ofbeldi. Sérfræðingar í málefnum brotaþola og gerenda telja að nauðgunarmenningu og ofbeldi verði ekki útrýmt nema með því að varpa ljósi á gerendur og skapa menningu þar sem þeir geta og þurfa að axla ábyrgð.

Myndband

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Foreldrahlutverkið fyrirstaða jafnréttis á Íslandi

Íhaldssöm viðhorf til foreldrahlutverksins eru ríkjandi í íslensku samfélag sem hindra framgang jafnréttis. Telja sérfræðingar mikilvægt að lengja fæðingarorlof feðra og að foreldrar séu meðvituð og gagnrýnin á umhverfið sem móti okkur.

Myndband

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Karlar skammast sín fyrir eigin tilfinningar

Karlar upplifa skömm og bæla og fela tilfinningar sínar fyrir öðrum. Sálfræðingar segja að karlar leiti sér síður aðstoðar vegna tilfinningavanda og þeir þurfi að sýna hugrekki til að gangast við tilfinningum sínum.

Myndband

Karlmennskan

Geta karlar verið femínistar?

Áskorun karlkyns femínista felst í að skilja reynsluheim kvenna og samþætta feminíska baráttu annarri réttindabaráttu.

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Jafnréttissinnar sem grafa undan jafnrétti

Afneitun karla á reynslu kvenna og afskiptaleysi karla er óhugnanlega algengt.

Karlmennskan

Þorsteinn V. Einarsson

Typpin á toppnum

Völd valda því oft að þeir sem þau hafa öðlast einnig völd á fleiri sviðum, sökum þeirra áhrifa sem staða þeirra býður upp á. Í langflestum tilvikum eru það karlar sem fara með völdin.

Myndband

Mest lesið

Viðtal

40 mín.

Syrgjandi foreldrar Hönnuh þakklát Íslandi

Foreldrar írskrar stúlku sem lést í bílslysi á Íslandi í lok sumars eru í senn þakklát Íslandi og sorgmædd yfir að hún lést langt fyrir aldur fram. Þau eiga þó erfitt með að fallast á að hún hafi látist í slysi, þar sem vísbendingar eru um að ekið hafi verið á yfir 200 kílómetra hraða í banaslysi dóttur þeirra.

DómsmálUmsáturseinelti

Írisi Helgu birt nálgunarbann eftir áreiti í vikunni

Lögreglan á Suðurnesjum birti Írisi Helgu Jónatansdóttur nálgunarbann í gær eftir að hún og fjölskylda hennar áreittu brotaþola fyrir utan heimili þeirra.

Viðtal

„Hún mun alltaf vera með mér“

Adolf Þór Haraldsson missti stóru ástina í lífi sínu aðeins nítján ára gamall þegar Hannah Jane Large lést á Krýsuvíkurvegi. Hún hafði skrifað ritgerð um ást þeirra, sem hann segir lýsa hvernig honum líður núna.

Innlent

Myndbirting Morgunblaðsins „á ekkert skylt við mig eða mitt líf“

Kona sem er múslimi var myndbirt með umfjöllun Morgunblaðsins um þiggjendur fjárhagsaðstoðar. Hún er starfsmaður á leikskóla.

ÚttektBandaríki Trumps

Endalok MAGA? Heimur án Trumps fram undan

Eftir stórt tap í þingkosningum deila repúblikanar um hvort flokkurinn eigi að hverfa frá stefnu forsetans og leita aftur til hefðbundinnar íhaldsstefnu.

ErlentÚkraínustríðið

Melania hýsir Rússa og Úkraínumenn og Trump boðar „samning fyrir alla Evrópu“

Donald Trump segist hafa rætt við sendimann Vladimírs Pútíns. Nálgun þeirra vekur áhyggjur í Evrópu.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

DómsmálUmsáturseinelti

Dómari stöðvaði lögmann Írisar Helgu

Brotaþoli lýsti flóknu ástarlífi Írisar Helgu Jónatansdóttur sem er sökuð um umfangsmikið umsáturseinelti. Dómari stöðvaði lögmann Írisar Helgu þegar hann gekk á vitnið, og úr varð nokkurt orðaskak.

Viðtal

40 mín.

Syrgjandi foreldrar Hönnuh þakklát Íslandi

DómsmálUmsáturseinelti

Íris Helga handtekin grunuð um umsáturseinelti í öðru máli

Íris Helga Jónatansdóttir bar við minnisleysi og sagðist ekki kannast við netfang í tölvu sinni. Fyrir dómi kom fram að hún hefði nýverið verið handtekin vegna gruns um umsáturseinelti í óskyldu máli. Hún viðurkenndi að hafa ranglega kært mann fyrir kynferðisofbeldi og sent tilhæfulausa kvörtun til barnaverndar.

DómsmálUmsáturseinelti

Írisi Helgu birt nálgunarbann eftir áreiti í vikunni

Lögreglan á Suðurnesjum birti Írisi Helgu Jónatansdóttur nálgunarbann í gær eftir að hún og fjölskylda hennar áreittu brotaþola fyrir utan heimili þeirra.

Viðtal

„Hún mun alltaf vera með mér“

DómsmálUmsáturseinelti

„Mér þótti mjög vænt um hana“

Fyrrverandi stjúpdóttir Írisar Helgu Jónatansdóttur segist áður hafa þótt vænt um hana en óttast hana nú. Íris Helga er ákærð fyrir að hafa ofsótt stúlkuna og föður hennar. Stúlkan brotnaði saman þegar hún bar vitni fyrir dómi.

Mest lesið í mánuðinum

DómsmálUmsáturseinelti

Dómari stöðvaði lögmann Írisar Helgu

Viðtal

40 mín.

Syrgjandi foreldrar Hönnuh þakklát Íslandi

InnlentLífið á Grensás

Vilja að Katla fari á elliheimili

Heilbrigðisráðuneytið hefur þrýst á að Katla Guðnadóttir, 24 ára gömul, velji sér hjúkrunarheimili til að flytja á tímabundið. Formaður ÖBÍ segir slíkar innlagnir ungs fólks sjaldnast verða tímabundnar. Katla hefur verið ári lengur á Grensásdeild en heilbrigðisstarfsfólk taldi þurfa og vill flytja heim til sín.

Viðtal

20 mín.

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífshættulegan meðgöngusjúkdóm

Nítján ára gömul lá Silja Rut Ragnarsdóttir nær dauða en lífi á skurðarborði Landspítalans eftir alvarlegt tilfelli meðgöngueitrunar. Íslenskur vísindamaður í Bandaríkjunum, Jóhann Elí Guðjónsson húðlæknir, leiðir brautryðjandi rannsóknir sem varpa nýju ljósi á hvers vegna sjúkdómurinn kemur fram. Hann telur mögulegt að þróa lyf við sjúkdómnum sem bjargað gæti mannslífum.

GagnrýniDjöflar

Hjónadjöflar

Sigríður Jónsdóttir skrifar um Djöfla eftir Lars Norén, sem sýnt er í Borgarleikhúsinu.

Viðtal

Ástleysið er sárt

Nánd er næring, nauðsynleg eins og matur. Tæpur helmingur fólks elst upp í óöruggum tengslum sem geta komið niður á tengslum og ástarsamböndum á fullorðinsárum, jafnvel ógnað heilsu, enda er „tengslamyndun ein af grunnforsendum farsældar“, að sögn klíníska sálfræðingsins Guðbrands Árna Ísberg. Í bók sinni, Í augum þínum verð ég til, fjallar hann um getu okkar til að mynda tengsl og ástina í öllum sínum myndum.

Heilinn mótast í samspili við umhverfið

Athugasemdir

Karlmennskan

Nýtt efni