Þorsteinn V. Einarsson

1. febrúar 2023 Recognising Sexual Violence: Develop­ing Pathways to Survivor-Centred Justice hét ráð­stefna sem haldin var í lok októ­ber sl. af RIKK (rann­sókn­ar­stofnun í jafn­rétt­is­fræðum við Háskóla Íslands) í sam­starfi við háskól­ana í Lundi og Osló. Rann­sóknir á reynslu og hug­myndum þolenda kyn­ferð­is­brota sýna að rétt­læti er mun flókn­ara en svo að ein­göngu sé hægt að styðj­ast við rétt­ar­kerfið; hegn­ing­ar­lög og refsirétt. Auk þess má rétti­lega segja að rétt­ar­kerfið nái afar illa utan um kyn­ferð­is­brot eins og reynsla þolenda hefur sýnt fram á. Markmið ráð­stefn­unnar var að draga fram hvernig þolenda­miðað rétt­læti getur litið út, sem krefst þess að við end­ur­hugsum ólík rétt­læt­is­kerfi og þróum póli­tískar, félags­legar og laga­legar leiðir að rétt­læti. Til þess að ræða þetta nánar spjall­aði ég við Elínu Björk Jóhanns­dóttur verk­efn­is­stjóra hjá RIKK, skipu­leggj­anda ráð­stefn­unnar og Stein­unni Gyðu og Guð­jóns­dóttur tals­konu Stíga­móta sem sat ráð­stefn­una og hefur starfað með þolendum í rúman ára­tug. Á meðal spurn­inga sem við leitum svara við eru: Hvers vegna gengur ekki að vera með við­bragðs­á­ætlun í skólum sem grípa má til þegar upp koma kyn­ferð­is­brot? Hvað er félags­legt rétt­læti, upp­byggi­leg rétt­vísi og umbreyt­andi rétt­læti? Hvernig geta skólar og vinnu­staðir brugð­ist við þegar upp koma kyn­ferð­is­brot? Hvers vegna ættu ger­endur að taka þátt í ábyrgð­ar­ferli og gang­ast við brotum sínum? Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Vegan­búðin, ÖRLÖ, BM Vallá ásamt bak­hjörlum Karl­mennsk­unnar (karl­mennskan.is/styrkja) bjóða upp á þennan þátt.

20. janúar 2023 „Ég von­ast til þess að karlar, ungir sem aldnir, byrji að tala saman meira um til­finn­ingar sínar og hvernig þeim líður.“ segir Ari Ísfeld Ósk­ars­son leik­ari sem samdi og lék í How to make love to a man í til­rauna­verk­efn­inu Umbúða­laust í Borg­ar­leik­hús­inu sl. vor. Leik­ritið fjall­aði á kómískan en raun­sæan hátt um karl­mennsku og karla, hvernig þeir eiga sam­skipti sín á milli og takast á við lífið. Ari var einmitt að gefa út lag sem samið var fyrir sýn­ing­una sem er spilað í þætt­inum. Við spjöllum um ástæður þess að fjórir vinir ákveða að gera leik­rit um karl­mennsku, hvernig það er að vera karl­maður í dag og sér­stak­lega hvernig er að vera mjúkur maður. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) ÖRLÖ, Vegan­búðin og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt. ->Núna get­urðu einnig horft á við­talið á karl­mennskan.is og þar get­urðu einnig gerst bak­hjarl<-

13. janúar 2023 Ára­mótaskaupið hefur senni­lega aldrei fengið jafn almennt sterk jákvæð við­brögð frá flestum, nema kannski „nokkrum fót­bolta­grúbbum” eins og Saga Garðars orð­aði í við­tali á dög­unum og svo er spurn­ing hvernig sumum meintum og vinum þeirra fannst skaupið. Dóra Jóhanns­dóttir leik­kona og leik­stjóri Ára­mótaskaups­ins kryfur nokkra skets­ana og gefur okkur inn­sýn í ferlið við skaupið. Hvernig kemur hún auga á fyndn­ina í gráum hvers­dags­leik­anum og sárum kyn­ferð­is­of­beldis og útlend­inga­andúðar? Förum inn í afstöðu gríns­ins og þerapjútík­ina sem grínið getur gefið, veltum upp hvort gera megi grín að hverju sem er og hvernig sem er og hvað fær fólk til að hlæja. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Nartuo (án söngs) Vegan­búðin, ÖRLÖ og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða uppá þennan þátt.

28. desember 2022 Við lítum yfir árið, bæði per­sónu­lega og póli­tískt. Leitum að hápunktum og lág­punktum og setj­umst í Völvu­sætið fyrir árið 2023. Veltum fyrir okkur áhrifum bar­áttu á árinu og mögu­legum afleið­ingum ýmissa atvika sem áttu sér stað á árinu. Hefur bar­áttan fyrir jafn­rétti og mann­rétt­indum skilað ein­hverju eða erum við bara á leið­inni aftur á bak með þungu bakslagi? Miriam Petra sér­fræð­ingur hjá Rannís og inn­gild­ing­ar­full­trúi lands­skrif­stofu Erasmus plus og fyr­ir­les­ari um ras­isma og menn­ing­ar­for­dóma og Sóley Tóm­as­dóttir jafn­réttis- og fjöl­breyti­leika­fræð­ingur horfa í bak­sýn­is­speg­il­inn og setj­ast í femínískt Völvu­sæti fyrir árið 2023. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Vegan­búðin, ÖRLÖ fyrsta Omega-3 bæti­efnið í heim­inum með jákvætt kolefn­is­fót­spor og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt.

14. desember 2022 Gísli Marteinn Bald­urs­son fyrr­ver­andi borg­ar­full­trúi og þátta­stjórn­andi vin­sælasta skemmti­þáttar lands­ins, Vikan með Gísla Marteini, var kall­aður til við­tals til að létta aðeins á efn­is­tökum hlað­varps­ins í aðdrag­anda jól­anna. Reyndar slys­að­ist ég aðeins til að kveikja á borgar- og skipu­lags­mála Marteini en þaðan leið­umst við í umræðu um vegan­isma, femín­isma, bylt­ingar, meint hlut­leysi í þögn­inni, vin­áttu og hvernig for­rétt­inda­fullur kalla­vina­hópur á sex­tugs­aldri vinnur úr kröfum sam­tím­ans. Kannski ekk­ert brjál­æð­is­legt létt­meti, en Gísli Marteinn var alla­vega í jóla­skapi. Það er eitt­hvað. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Vegan­búðin og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt.

25. nóvember 2022 Hinsegin félags­mið­stöð Sam­tak­anna 78 og frí­stunda­mið­stöðv­ar­innar Tjarn­ar­innar er fyrir öll ung­menni á aldr­inum 10-17 ára sem eru hinsegin eða tengja við hinsegin mál­efni á einn eða annan hátt. Markmið starf­sem­innar er að vinna mark­visst að því að bæta lýð­heilsu hinsegin barna, ung­linga og ung­menna og vinna gegn for­dóm­um, mis­munun og ein­elti sem bein­ist gegn hinsegin börnum í skóla og frí­stunda­starf­i. Hrefna Þór­ar­ins­dóttir for­stöðu­kona félags­mið­stöðv­ar­innar og Andreas Tinni og Nóam Óli sem eru 17 ára og hafa tekið virkan þátt í starf­inu frá 13 ára aldri segja okkur frá reynslu sinni og upp­lifun, veita inn­sýn í reynslu­heim hinsegin barna og ung­menna og hvaða þýð­ingu hinsegin félags­mið­stöðin hefur fyrir þá. Hrefna lýsir sínum innri átökum við að taka að sér starf for­stöðu­konu félags­mið­stöðv­ar­innar og hvernig mæt­ingin fór úr 10-15 börnum í 120 á hverja opnun. Þrátt fyrir blóm­legt starf þá telja Tinni og Nóam að ung­lingar í dag séu jafn­vel for­dóma­fyllri en ung­menni og rekja það til áhrifa sam­fé­lags­miðla og bakslags í bar­áttu hinsegin fólks. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Vegan­búðin, Anamma og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt.

9. nóvember 2022 Sjö leik­menn íslenska karla­lands­liðs­ins í fót­bolta voru sagðir hafa beitt eða kærðir fyrir heim­il­is­of­beldi eða kyn­ferð­is­of­beldi haustið 2021. Öll sem stigu fram voru konur og sögð­ust gera það inn­blásnar af metoo bylt­ing­unum. Mál sem hreyfði við íslensku sam­fé­lagi og leiddi m.a. til þess að for­maður KSÍ og öll stjórn sagði af sér. Valur Páll Eiríks­son, íþrótta­fretta­maður, skrif­aði meist­ara­rit­gerð í íþróttasið­fræði frá háskól­anum í Lueven í Belgíu, um mál­efni KSÍ í rit­gerð sem heitir „The Viking-clap silenced - An ethical evaluation of the Icelandic football scandal” þar sem mark­miðið var, í gegnum heim­ilda- og gagna­rann­sókn, að greina málið sið­ferð­is­lega. Rekur hann þar áhættu­þætti í umhverfi atvinnu­fót­bolta­manna, hvernig árangur innan vallar getur trompað almennt sið­ferði, karllægni og kven­fjand­sam­leg við­horf innan fót­bolt­ans, skort á við­bragðs­á­ætl­unum innan KSÍ og slakra stjórn­un­ar­hátta sem mik­il­vægt sé að draga lær­dóm af. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Vegan­búðin, Anamma og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt.

21. október 2022 Sema Erla Serdaroglu er stjórn­mála­fræð­ingur, tóm­stunda- og félags­mála­fræð­ingur og evr­ópu­fræð­ingur, aðjúnkt á mennta­vís­inda­sviði við Háskóla Íslands og aktí­visti gegn útlend­inga­andúð og þjóð­ernis- og öfga­hyggju. Sema hefur rann­sakað öfga­hyggju meðal ungs fólks en meist­ara­rann­sókn hennar ber heitið „Ofbeld­is­full öfga­hyggja og ungt fólk : staða þekk­ingar og mik­il­vægi for­varna”. Sema setur meinta hryðju­verkaógn í sam­hengi við hat­urs­orð­ræðu og aukna andúð gegn sumum hópum sam­fé­lags­ins, bendir á hvernig öfga­hyggja er kynj­aður vandi, lýsir ferl­inu sem getur átt sér stað til þess að ein­stak­lingar geti verið til­búnir til að beita hryðju­verkum eða fremja hat­urs­glæp og hvað þarf að eiga sér stað til að vinna gegn slíkri þróun. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Vegan­búðin, Anamma og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt.

5. október 2022 Dagur Hjart­ar­son er kenn­ari og rit­höf­undur sem hefur meðal ann­ars fengið hin virtu bók­mennta­verð­laun Tómasar Guð­munds­sonar og Ljóðstaf Jóns úr Vör. Þá hefur Dagur einnig verið til­nefndur til bók­mennta­verð­launa Evr­ópu­sam­bands­ins og er einn af þeim útvöldu sem hafa fengið lista­manna­laun til að sinna rit­stör­f­unum. Við Dagur ræddum um fyr­ir­myndir ungra drengja, hvað þurfi til svo skáld og rit­höf­undar taki við af fót­bolta- og popp­stjörnum sem fyr­ir­myndir, fjar­veru drengja og karla í umræðu um sam­fé­lags­lega knýj­andi mál­efni, karl­mennsku, karl­rembu, prumpu­lykt og list­ina. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Þáttur tek­inn upp 6. sept­em­ber 2022. Þátt­ur­inn er í boði: Vegan­búðin Anamma Bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar

21. september 2022 Kaup­endur vændis eru duldir og í raun fjar­ver­andi í umræðu um vændi og kyn­lífs­vinnu. Átökin í orð­ræðu hafa að mestu hverfst um hug­tök og nálg­anir er snýr að lög­gjöf í kringum vændi eða kyn­lífs­vinnu og þá borin uppi af fólki sem almennt er sam­mála um að sam­fé­lags­gerð lituð af feðra­veldi, karllægni, mis­skipt­ingu og fátækt geti ekki talist gott sam­fé­lag. Í þessum þætti leit­ast ég hins­vegar við að varpa ljósi á við­horf kaup­enda vændis eða kyn­lífs­þjón­ustu og þá sér­stak­lega hvernig virð­ing kaup­enda fyrir þeim sem þeir kaupa „þjón­ust­una“ af birt­ist í orð­ræðu þeirra. Leitast ég við að teikna upp á við­tal við einn kaup­anda vændis og set hans frá­sögn í stærra sam­hengi, ýmist við aðra kaup­endur vændis og sam­fé­lags­gerð­ina. Nið­ur­staðan í stuttu máli er sú að lög­gjöfin er ekki frá­hrind­andi fyrir kaup­endur vændis heldur gera kaupin jafn­vel meira spenn­andi. Kaup­endur telja aðstæður, vilja og til­finn­ingar kvenna, jafn­vel þótt þær virð­ast þolendur mansals, ekki koma sér við og í orð­ræðu þeirra má finna stæka kven­fyr­ir­litn­ingu og hlut­gerv­ingu. Þeir telja vændi vera þjón­ustu sem þeir gera til­kall til, algjör­lega óháð aðstæðum eða afleið­ingum á selj­endur. Umsjón: Þor­steinn V. Einarson Vegan­búðin, Anamma og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt.

15. september 2022 Bjarki Þór Grön­feldt er dokt­or­snemi í stjórn­mála­sál­fræði við Háskól­ann í Kent á Englandi en hann mun í haust skila dokt­ors­rit­gerð sinni um sjálf­hverfu, eða nars­iss­isma, í hópum. Bjarki hlaut á dög­unum Roberta Sigel verð­laun Alþjóða­sam­taka stjórn­mála­sál­fræð­inga fyrir bestu vís­inda­grein­ina skrif­aða af ungum fræði­manni. Greinin bar nafnið „A Small Price to Pay: National Narcissism Predicts Rea­di­ness to Sacrifice In-Group Members to Defend the In-Group’s Image”. Þar kom meðal ann­ars í ljós að þeir Banda­ríkja­menn sem eru nars­is­s­ískir um sína þjóðarí­mynd voru til­búnir til þess að fórna sam­borg­urum sínum í COVID far­aldr­inum til þess að láta þjóð­ina líta betur út í sam­an­burði við aðra, til dæmis með því að hætta að skima fyrir COVID. Við Bjarki ræddum dokt­ors­rann­sókn­ina hans um félags­legan nars­is­isma og incel, Jordan Peterson, sex­isma, dul­inn sex­isma, þjóð­ern­is­hyggju og föð­ur­lands­ást, svo fátt eitt sé nefnt. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Vegan­búðin, Anamma og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt.

2. september 2022 Sæunn Ingi­björg Mar­ín­ós­dóttir er fram­kvæmda­stjóri, með­eig­andi og með­stofn­andi Vegan­matar sem rekur Vegan­búð­ina og Jömm. Hún er braut­ryðj­andi í vegan­isma á Íslandi og reyndar á heims­vísu því Vegan­búðin í Skeif­unni er stærsta vegan­búð í heim­inum. En Sæunn hefur auk þess komið að stofnun Samtaka græn­metisæta á Íslandi, verið vegan í 10 ár og er við­skipta­fræð­ingur með meistara­gráðu í alþjóða­við­skiptum og lög­giltur verð­bréfa­miðl­ari. Sæunn hefur þó lýst því að hún stundi and­kap­ít­al­ískan og femíniskan rekstur og með það mark­mið að gera heim­inn betri (og meira vegan) og kallar sig biss­nessaktí­vista. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Vegan­búðin, ANAMMA vegan val­kostur fyrir þau sem vilja minnka kjöt­neyslu og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða þér upp á þennan þátt.

12. ágúst 2022 Braut­ryðj­and­inn, popp­goðið, homm­inn og hin ögrandi þjóð­ar­ger­semi Páll Óskar Hjálmtýs­son er heið­urs­gestur 100. hlað­varps­þáttar Karl­mennsk­unnar. Við kryfjum karl­mennsk­una og kven­leik­ann, leik­ritið sem kyn­hlut­verkin og karl­mennskan er, skápa­sög­una og kol­röngu við­brögð for­eldra Palla, karl­rembur, and­spyrn­una og bakslag í bar­áttu hinsegin fólks. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Vegan­búðin, Dominos og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóðar upp á þennan þátt.

28. júlí 2022 Lárus Logi Elent­ín­us­son hefur verið að glíma við þung­lyndi og sjálfs­vígs­hugs­anir frá því hann var ung­lingur. Lárus sem er 19 ára gam­all, og þekktur sem Eldgosi á TikTok, deildi því með fylgj­endum sínum að hann hefði gert sjálfs­vígstil­raun fyrir tæpum tveimur árum. Í ein­hverja mán­uði voru við­brögð fólks á TikTok, commentin og rauðu búbblurnar það sem hélt í honum líf­inu. Lárus er ekki laus við van­líð­an­ina en með hjálp sál­fræð­ings, þung­lynd­is­lyfja og því að tala opin­skátt um líðan sína seg­ist hann geta tek­ist betur á við erf­iðar til­finn­ingar og hugs­anir. Lárus lýsir reynslu sinni að hafa glímt við þung­lyndi, án þess að vita það, frá því í 6. bekk og hvernig það er að burð­ast með til­gangs­leysi og von­leysi og upp­lifa sig sem „ónýta vöru sem mætti farga“. Hann seg­ist hafa lært að hann þurfi ekki og það sé alls ekki snið­ugt að burð­ast einn með van­líðan, það sé alltaf ein­hver til­bú­inn til að hjálpa. Í þessum þætti er talað um þung­lyndi, sjálfs­skaða og sjálf­vígs­hugs­anir. Ef þú þekkir slíkt af eigin raun bendi ég á sím­anu­merið 1717 og 1717.is sem er opið allan sól­ar­hring­inn, Píeta sam­tökin, Bergið (fyrir ungt fólk til 25 ára) og sál­fræð­inga víða um land. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Vegan­búðin, Dominos og bak­hjarlar Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt.

14. júlí 2022 Rauða Regn­hlífin er hags­muna­sam­tök sem berst fyrir öryggi og rétt­indum fólks í kyn­lífs­vinnu á Íslandi. Þau styðja skaða­minnkun og vilja binda enda á for­dóma gegn fólki sem selur kyn­lífs­þjón­ustu. Logn starf­aði við kyn­lífs­þjón­ustu í 3 til 4 ár en Renata bryjaði að strippa með­fram skóla­göngu sinni í Berlín áður en hún fór svo að not­ast við Onlyfans, sem hún starfar við í dag. Logn og Renata vilja afglæpa­væða kyn­lífs­þjón­ustu og telja að kyn­lífs­verka­fólk búi við sam­fé­lags­lega smánun og séu ber­skjald­aðar fyrir ofbeldi undir núver­andi lög­gjöf. Telja þau ekki gerðan grein­ar­mun á kyn­lífs­þjón­ustu og síðan kyn­ferð­is­of­beldi, og telja stjórn­völd hafa meiri áhuga á að stöðva kúnna heldur en þá sem beita kyn­lífs­verka­fólk ofbeldi. Renata og Logn útskýra sjón­ar­mið Rauðu reg­hlíf­ar­innar, hver mun­ur­inn er á núver­andi lög­gjöf, afglæpa­væð­ingu og lög­leið­ingu kyn­lífs­þjón­ustu, hvers vegna þau nota hug­tökin kyn­lífs­þjón­usta en ekki vændi og hvaða máli það skiptir kyn­lífs­verka­fólk að öðl­ast aðgengi að stétt­ar­fé­lögum og almennum vinnu­rétt­indum. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Dominos og Vegan­búðin ásamt bak­hjörlum Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt.

14. júlí 2022 Venju­legar konur, vændi á Íslandi heitir nýlega útkomin bók eftir Bryn­hildi Björns­dóttur þar sem sex íslenskar konur lýsa sárri reynslu sinni af því að hafa verið í vændi. Í bók­inni er auk þess fjallað um hug­mynda­fræði­leg átök í tengslum við laga­setn­ingar en kast­ljós­inu er ekki síður beint að kaup­endum, þeim sem bera uppi eft­ir­spurn­ina sem er í lang­mestum meiri­hluta karl­menn. Frum­kvæðið að bók­inni á Eva Dís Þórð­ar­dóttir sem hefur áður stigið fram og lýst reynslu sinni sem þol­andi vændis. Eva og Bryn­hildur vilja vekja athygli á stöðu þolenda vændis með þá von að leið­ar­ljósi að styðja þau sem vilja kom­ast út úr vændi. Þá vilja þau einnig höfða til pru­far­anna, en þær segja að karlar sem prufa í 1-3 skipti beri uppi megin eft­ir­spurn­ina eftir vændi. Umsjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Naruto (án söngs) Dominos og Vegan­búðin ásamt bak­hjörlum Karl­mennsk­unnar bjóða upp á þennan þátt.