Íbúðaverð hefur hækkað mun hraðar en laun í landinu á þessu ári

Íbúða­verð sem hlut­fall af launum lands­manna hefur farið hratt vax­andi á þessu ári eftir að hafa leitað hægt niður á við allt frá því í apríl 2017.

Frá árs­byrjun 2014 hefur hlut­fallið hækkað um 19 pró­sent, en vísi­tala paraðra við­skipta með íbúð­ar­hús­næði hækk­aði um 103 pró­sent á meðan að vísi­tala launa hækk­aði um 71 pró­sent yfir sama tíma­bil.

Þetta þýðir að íbúða­verð hefur að jafn­aði hækkað meira en laun í land­inu miðað við launa­vísi­tölu hag­stof­unnar.

Frá þessu er greint í nýrri mán­að­ar­skýrslu Húsnæðis- og mann­virkja­stofn­unar (HMS).

Íbúðaverð á höfuðborgarsvæðinu hækkað um 15,5 prósent á einu ári

Mikil eft­ir­spurn­ar­þrýst­ingur er eftir hús­næði og fram­boð hefur á sama tíma dreg­ist sam­an. Margt skýrir það. Þegar kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn skall á jókst sparn­aður lands­manna þar sem þeir eyddu minna í aðra hluta eins og ferða­lög erlendis og ýmis konar afþr­ey­ingu, ein­fald­lega vegna þess að það var ekki hægt. Sam­hliða gengu í gildi launa­hækk­anir og stjórn­völd og Seðla­bank­inn gripu til marg­hátt­aðra aðgerða til að örva efna­hags­líf­ið. Meðal þeirra var að afnema sveiflu­jöfn­un­ar­auka sem lagð­ist á eigið fé banka til að auka útlána­getu þeirra og að lækka stýri­vexti niður í áður óséðar lægð­ir, eða 0,75 pró­sent.

[adspot]Vegna þessa urðu þing­lýstir kaup­samn­ingar í fyrra 14 pró­sent fleiri en árið áður og næst flestu sem gerðir hafa verið innan árs í Íslands­sög­unni. Ein­ungis bólu­árið 2007 var umfangs­meira í gerð kaup­samn­inga. Allt þetta ýtt íbúð­ar­verði hratt upp. [links]

Þessi þróun hefur haldið áfram í ár og tólf mán­aða hækkun íbúða­verðs á höf­uð­borg­ar­svæð­inu var 15,5 pró­sent í sept­em­ber og hækk­aði úr 14,8 pró­sent í ágúst. Mest mæld­ist tólf mán­aða hækk­unin á Suð­ur­nesjum eða 21,7 pró­sent og þar á eftir á Vest­fjörð­um, 18 pró­sent. Sam­kvæmt grein­ingu HMS hefur fast­eigna­verð hefur hins vegar hækkað lang­minnst á Norð­aust­ur­landi, eða um tvö pró­sent, á síð­ustu 12 mán­uð­um.

Fátt virð­ist benda til að þessu ástandi sé að ljúka, en gerðum kaup­samn­ingum fjölg­aði milli mán­aða þrátt fyrir að Seðla­bank­inn hafi gripið til ýmissa aðgerða til að tak­marka útlán til íbúð­ar­kaupa og að vextir hafi hækkað nokkuð skarpt frá því í vor.

Þriðjungur fyrstu kaupendur

Í skýrslu HMS segir að þrátt fyrir ört hækk­andi íbúða­verð hafi hlut­fall fyrstu kaup­enda hald­ist hátt, sér­stak­lega á höf­uð­borg­ar­svæð­inu þar sem það mæld­ist 33,7 pró­sent á þriðja árs­fjórð­ungi. Hlut­fallið hefur aðeins dalað á lands­byggð­inni en var þó 27 pró­sent.

Þar sem kaup­samn­ingum almennt hefur fækkað, þá hefur fjöldi fyrstu kaup­enda einnig minnkað. í skýrsl­unni segir að fyrstu kaup­endur hafi verið tæp­lega 600 á þriðja árs­fjórð­ungi á höf­uð­borg­ar­svæð­inu en tæp­lega 800 á þriðja árs­fjórð­ungi 2020. Á lands­byggð­inni fór fjöldi fyrstu kaup­enda á sama tíma­bili úr tæpum 400 í tæp­lega 300.