Bóluefnisbjartsýni grípur fjármálamarkaði, vísindafólk og almenning

Jákvæðar fréttir af þróun bólu­efnis Pfizer og BioNTech gegn COVID-19 fóru sem storm­sveipur um heim­inn fyrr í dag og glæddu vonir um að brátt færi að sjá til sólar í glímunni við sjúk­dóm­inn og útbreiðslu veirunnar sem honum veldur, SARS-CoV-2.[links]

Að minnsta kosti 50 millj­ónir manna hafa smit­ast af veirunni á heims­vísu frá því í upp­hafi þessa árs og hefur vöxtur far­ald­urs­ins sjaldan verið jafn hraður og um þessar mundir, ekki síst í Evrópu og í Banda­ríkj­unum. Alls hafa yfir 1.250.000 manns lát­ist vegna veirunnar til þessa og sótt­varn­ar­að­gerðir haft lam­andi áhrif á mann­líf og efna­hags­líf víða.

Flugfélög upp, fjarvinnulausnir niður

Fjár­festar um heim allan tóku tíð­ind­unum fagn­andi og mikil bjart­sýni virt­ist grípa um sig í kaup­höllum.

Hér á Íslandi skaust verð á hluta­bréfum í Icelandair Group upp um tæp­lega fjórð­ung í um 260 milljón króna við­skiptum og fór gengi bréfa í félag­inu upp fyrir útboðs­gengið 1 í fyrsta sinn í rúman mánuð. Einnig hækk­uðu fast­eigna­fé­lögin Reitir, Reginn og Eik umtals­vert, Reitir mest, eða um tæp 13 pró­sent í 386 milljón króna við­skiptum.

[adspot]

Flug­fé­lög og önnur ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tæki hafa orðið sér­stak­lega illa fyrir barð­inu á heims­far­aldr­inum og það voru þau sem skut­ust mest upp á við í kaup­höllum og leiddu hækk­anir dags­ins víða. Olíuverð hækk­aði líka nokkuð kröft­ug­lega og síð­degis í dag kost­aði tunna af Brent-hrá­olíu tæpa 43 doll­ara, röskum 8 pró­sentum meira en í gær.

Að sama skapi varð nokkuð skörp lækkun á hluta­bréfa­verði ýmissa fyr­ir­tækja sem bein­línis hafa notið góðs af far­aldr­inum. Til dæmis lækk­aði hluta­bréfa­verð fjar­funda­þjón­ust­unnar Zoom skarpt í kaup­höll­inni í New York og ýmis fyr­ir­tæki sem sér­hæfa sig í heim­send­ingum á mat­vörum og öðru slíku féllu í verði.

Í umfjöllun Financial Times um stöðu mark­aða frá því fyrr í dag segir að fjár­festar hafi losað sig við rík­is­skulda­bréf í tölu­verðum mæli. Margir þeirra virð­ist nú veðja á að að rík­is­sjóðir þurfi ekki að beita sér með jafn miklum þunga í stuðn­ings- og við­spyrnu­að­gerðum vegna far­ald­urs­ins og útlit hafi verið fyrir.

Uppörvandi tíðindi en spurningum ósvarað

Þessi miklu áhrif jákvæðra tíð­inda af bólu­efn­is­þró­un­inni á heims­mark­aði gefa til kynna að miklar vænt­ingar séu bundnar við það að bólu­efni verði töfra­lausn sem geti fært til­ver­una í eðli­legra horf til­tölu­lega fljótt. Ýmsir vís­inda­menn hafa tekið til­kynn­ingu Pfizer og BioNTech fagn­andi.

Chris Witty, helsti ráð­gjafi breskra stjórn­valda í glímunni við COVID-19, sagði til dæmis á Twitter að tíð­indin væru upp­örvandi og gæfu góð fyr­ir­heit fyrir árið 2021, en lagði þó áherslu á að áfram þyrfti að reyna að bæla niður veiruna.

Tedros A. Ghebr­eyesus, fram­kvæmda­stjóri Alþjóð­heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­innar (WHO) sagði sömu­leiðis á Twitter að tíð­indin væru jákvæð og að heim­ur­inn væri að sjá for­dæma­lausa fram­þróun og sam­starf í vís­indum til þess að binda endi á heims­far­ald­ur­inn.

Breska rík­is­út­varpið BBC hefur eftir Peter Horby, pró­fessor við Oxford-háskóla, að tíð­indin frá Pfizer hafi látið hann brosa út að eyrum. Hann sagði þau marka þátta­skil og að hann finndi fyrir létti, en hann sagði þó ljóst að það væri enn langt þar til að bólu­efni myndu byrja að hafa veru­leg áhrif.

Í umfjöllun um bólu­efnið á vef breska blaðs­ins Guardian segir þó að ýmsum spurn­ingum sé ósvarað, meðal ann­ars því hversu lengi bólu­setn­ingin vari, hvort hún verji þá sem hafa áður smit­ast af veirunni og hvort bólu­efnið komi alfarið í veg fyrir að fólk geti orðið smit­ast og smitað aðra eða dragi ein­fald­lega úr alvar­leika ein­kenna þeirra sem sýkj­ast.

Einnig segir þar og víðar að bólu­efni Pfizer og BioNTech þurfi að geyma við við mikið froset, eða um -80°C. Því gæti orðið erfitt að útfæra skjóta og skil­virka dreif­ingu þess.

Fleiri fyrirtæki skila af sér gögnum á næstunni

Samkvæmt sam­an­tekt Reuters um stöðu bólu­efna­rann­sókna má búast við því að fleiri lyfja­fyr­ir­tæki á Vest­ur­löndum sem komin eru langt í þró­un­ar­ferl­inu og inn í klínískar rann­sóknir skili gögnum um rann­sókn­irnar fyrir ára­mót.

Þeirra á meðal eru banda­ríska fyr­ir­tækið Moderna, hið breska AstraZeneca við Oxford-háskóla og lyfj­aris­inn Johnson & Johnson, en alls eru 11 bólu­efni komin á þriðja stig klínískra rann­sókna.

Fjölmörg til við­bótar eru í þróun, en hátt á annað hund­rað teymi vís­inda­manna um heim allan eru í kapp­hlaupi um að þróa bólu­efni gegn veirunni, sem allt hefur hverfst um und­an­farna 10 mán­uði.