Segir ríkið vera að hóta útgerðunum sem eigi „lögboðinn rétt“ á makrílkvóta

Sig­ur­geir Brynjar Krist­geirs­son, fram­kvæmda­stjóri Vinnslu­stöðv­ar­innar í Vest­manna­eyjum, segir að þótt það séu erf­iðir tímar þá gildi enn lög. ,,Ég hef oft heyrt í fréttum að ríkið hafi tapað máli og verið dæmt til greiðslu skaða­bóta í kjöl­farið en aldrei áður heyrt því hótað að skatt­leggja þá sem urðu fyrir skað­anum sér­stak­lega fyrir skaða­bót­unum. Ég er ekki lög­lærður en ég að held ég geti full­yrt að þessa laga­túlkun sé ekki að finna í lög­bókum rétt­ar­ríkja.“

Þetta segir Sig­ur­geir í Morg­un­blað­inu í dag en til­efnið er það að bæði Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra og Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­háð­herra, gagn­rýndu sjö útgerðir sem stefnt hafa rík­inu og vilja fá 10,2 millj­arða króna, auk vaxta­greiðslna upp á millj­arða króna, vegna þess að þær telja sig hafa verið snuð­aðar við úthlutun á mak­ríl­kvóta um nokk­urra ára skeið. Vinnslu­stöðin er ein þeirra útgerða sem fer fram á að ríkið greiði sér skaða­bætur.

[links]Bjarni sagði á Alþingi í gær að ef svo ólík­lega færi að ríkið myndi tapa mál­inu þá væri það ein­falt mál í sínum huga að reikn­ing­ur­inn vegna þess verði ekki sendur á skatt­greið­end­ur. „Reikn­ing­ur­inn vegna þess verður þá að koma frá grein­inni. Það er bara svo ein­falt.“

Sig­ur­geir segir að útgerð­irnar hafi verið beittar rang­indum og að þær, sem séu frum­kvöðlar í mak­ríl­veiðum, geti ekki verið söku­dólgar í mál­inu. Þvert á móti hafi útgerð­irnar fært þjóð­inni mikil verð­mæti. Ríkið hafi beitt ólög­mætri nálgun við úthlutun mak­ríl­kvóta á árunum 2011 til 2018 og fært slíkan frá þeim útgerðum sem hafi átt „lög­boð­inn rétt“ til ann­arra sem áttu hann ekki.

Ekkert gjald hefur nokkru sinni verið greitt fyrir úthlutun mak­ríl­kvóta. Í fyrra­vor var ákveðið að fast­setja úthlutun hans í lög án þess að end­ur­gjald hafi verið tekið fyrir. 

Krefjast 10,2 milljarða króna auk hæstu mögulegu vaxta

Kjarn­inn greindi frá því á laug­ar­dag að sjö útgerðir krefji íslenska ríkið um sam­tals 10,2 millj­­arða króna auk hæstu fáan­­legu vaxta vegna fjár­­­­tjóns sem þau telja sig hafa orðið fyrir vegna mak­ríl­kvóta sem fór ekki til þeirra á árunum 2011 til 2018. Útgerð­­irnar ákváðu að höfða mál eftir að tveir dómar féllu í Hæsta­rétti í des­em­ber 2018 sem sögðu að ekki hefði verið rétt haldið á úthlutun á mak­ríl­kvóta.

[adspot]Um er að ræða fyr­ir­tækin Gjög­ur hf., Ísfé­lag Vest­­­manna­eyja hf., Skinn­ey-­­­Þinga­­­nes hf., Loðn­­u­vinnsl­an hf. og Hug­inn ehf., Eskja hf. og Vinnslu­­­stöðin hf.

Lang­hæsta krafan er frá Ísfé­lagi Vest­manna­eyja, sem krefst tæp­lega 3,9 millj­arða króna auk vaxta úr rík­is­sjóði. Stærsti eig­andi Ísfé­lags­ins er Guð­björg Matth­í­as­dótt­ir. Félög í eigu Guð­bjargar og fjöl­skyldu hennar eru einnig stærstu eig­endur Árvak­urs, útgáfu­fé­lags Morg­un­blaðs­ins.

Eskja krefst þess að fá rúm­lega tvo millj­arða króna í bæt­ur, Loðnu­vinnslan og Skinn­ey-­Þinga­nes vilja rúman millj­arð króna og Vinnslu­stöðin í Vest­manna­eyjum krefst þess að fá tæpan millj­arð króna auk vaxta. Hug­inn vill fá 839 millj­ónir króna og Gjög­ur, sem er næst stærsti eig­andi Síld­ar­vinnsl­unnar (Sam­herji er stærsti eig­and­inn) krefst 364 millj­óna króna. Í stefnu Gjög­urs er einnig kraf­ist bóta vegna kostn­aðar við að leigja afla­heim­ild­ir á ár­un­um 2015 til 2018.

Forsætisráðherra varð reið

Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra flutti munn­lega skýrslu um áhrif COVID-19 far­ald­urs­ins og um við­brögð stjórn­valda við þeim áhrifum á Alþingi í gær. Þar gerði hún kröfu útgerð­anna að umtals­efni. „Ég vil segja það að hér að ég hef verið gríð­ar­lega ánægð með þá sam­stöðu sem maður hefur skynjað í sam­fé­lag­inu í því að takast á við veiruna. Bæði fyr­ir­tæki og fólk hafa þar sýnt mikla ábyrgð. Flokkar á Alþingi hafa sýnt mikla ábyrgð. Þetta er dýr­mætt.

En þá verður maður líka reiður þegar fyr­ir­tæki í sjáv­ar­út­vegi gera kröfu á ríkið upp á ríf­lega tíu millj­arða vegna mak­rílút­hlut­un­ar.“

Katrín sagði þetta ekki góða leið til að efla sam­stöðu í sam­fé­lag­inu. „Það er ekki góð leið til að vera á sama báti í gegnum þetta ferða­lag sem við erum stödd í. Þó ég telji að ríkið hafi góðan mál­stað í þessu máli þá finnst mér eðli­legt að þessi fyr­ir­tæki íhugi það að draga þessar kröfur á til baka. Nú reynir nefni­lega á ábyrgð okkar allra.“