Evrópumálin það sem helst stendur í vegi fyrir stjórnarmyndun

Evr­ópu­málin eru helsti ásteyt­ing­ar­steinn­inn í við­ræðum Sjálf­stæð­is­flokks ann­ars vegar og Við­reisnar og Bjartrar fram­tíðar hins vegar um myndun nýrrar rík­is­stjórnar. Samkvæmt heim­ildum Kjarnans hefur mynd­ast umræðu­grund­völlur fyrir breyt­ingar í sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­málum sem allir aðilar geta sætt sig við að byggja form­legar umræður á en í Evr­ópu­málum virð­ist eng­inn til­bú­inn að gefa neitt eftir.

Það er yfir­lýst stefna Sjálf­stæð­is­flokks­ins að ganga ekki inn í Evr­ópu­sam­bandið og flokk­ur­inn stóð að því að draga umsókn Íslands að því til baka ásamt Fram­sókn­ar­flokki á síð­asta kjör­tíma­bili. Fjórir af þeim sex þing­mönnum Sjálf­stæð­is­flokks­ins sem leiddu kjör­dæmi flokks­ins fyrir síð­ustu kosn­ingar, þar á meðal for­mað­ur­inn Bjarni Bene­dikts­son, höfðu hins vegar lof­að því að áfram­hald við­ræðna um aðild að Evr­ópu­sam­band­inu yrði sett í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu á kjör­tíma­bil­inu. Allir fjórir urðu síðar ráð­herrar í þeirri rík­is­stjórn sem tók við völdum vorið 2013. Engir fyr­ir­varar um meiri­hluta á Alþingi, meiri­hluta innan rík­is­stjórnar eða sýni­legan þjóð­ar­vilja í skoð­ana­könn­unum voru settir fram. Bjarni Bene­dikts­son sagði það reyndar oftar en nokkur annar Sjálf­stæð­is­maður að þjóð­ar­at­kvæðið myndi fara fram og að flokkur hans myndi standa við það. Þegar kom að því að draga umsókn­ina til baka, og gera þá án þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu, bar Bjarni fyrir sig „póli­tískan ómögu­leika“ þess að halda slíka í ljósi þess að báðir þáver­andi stjórn­ar­flokkar voru and­vígir aðild. Við þá línu hefur Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn haldið sig alla tíð síðan og eng­inn vilji virð­ist til að gefa neitt eftir varð­andi hana.

Viðreisn varð til út úr þeim óró­leika og mót­mælum sem fylgdu því að draga aðild­ar­um­sókn­ina til baka. Hópur alþjóða­sinn­aðra Sjálf­stæð­is­manna hóf að und­ir­búa myndun nýs stjórn­mála­afls strax í apríl 2014. Eitt helsta stefnu­mál Við­reisnar hefur alla tíð verið að þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla verði haldin um hvort við­ræðum við Evr­ópu­sam­bandið verði haldið áfram. Á því máli getur flokk­ur­inn ekki gefið afslátt. Björt fram­tíð er sömu­leiðis með Evr­ópu­að­ild á sinni stefnu­skrá.

For­svars­menn flokk­anna tveggja fund­uðu með Bjarna Bene­dikts­syni í gær á fundi sem hófst klukkan 13. Hann skil­aði engri nið­ur­stöðu. Rætt verður aftur saman í dag og í kjöl­farið á að taka afstöðu til þess hvort látið verði reyna á form­legar við­ræður um myndun 32 manna meiri­hluta­stjórnar flokk­anna þriggja eða ekki. Flestir við­mæl­endur Kjarnans voru afar svart­sýnir á að nást myndi saman og töldu því lík­leg­ast að Bjarni myndi skila stjórn­ar­mynd­un­ar­um­boð­inu í dag eða um helg­ina. Það færi þá til Katrínar Jak­obs­dóttur, for­manns Vinstri grænna, sem myndi reyna að mynda breiða rík­is­stjórn frá miðju til vinstri. Að slíkri rík­is­stjórn gætu komið allir flokkar sem sæta eiga á Alþingi utan Sjálf­stæð­is­flokks­ins, annað hvort sem hluti af rík­is­stjórn­inni eða sem stuðn­ings­að­ili hennar gegn því að fá lyk­il­mál sín í gegn.