Gætum orðið vör við raskanir og breyttar uppskriftir

Það hefur verið ákvörðun að byggja upp land­bún­að­inn á því að treysta á stöðugt fram­boð erlendis frá til þess að halda uppi fram­leiðslu á mik­il­vægum afurðum. „Með því að treysta á það að við fáum þau aðföng sem við þurfum erlendis frá höfum við ákveðið að byggja ekki upp inn­lenda korn­rækt, ekki fjár­fest í kyn­bótum eða öðrum þeim innviðum sem til þarf,“ skrifar Svandís Svav­ars­dóttir mat­væla­ráð­herra í grein í Morg­un­blað­inu í dag. Þessu segir hún hægt að breyta þannig að inn­lend korn­rækt leggi til aukið hlut­fall þeirra aðfanga sem þarf til þess að fæða Íslend­inga. Til þess þurfi að setja rétta hvata í kerfið. „Með auk­inni korn-rækt eflum við fæðu­ör­yggi.“

Hækkanir á áburð­ar­verði „sem eiga sér vart sögu­lega hlið­stæðu“ og inn­rás Rússa í Úkraínu hafa sett alþjóð­lega hrá­vöru­mark­aði í upp­nám, skrifar Svandís, og „nú birt­ast okkur verð­bólu­tölur frá Evrópu sem eiga sér ekki for­dæmi á þess­ari öld“.

[adspot]

Hún skrifar að eðli­lega hafi þetta vakið umræðu um það hver áhrifin kunni að verða hér á landi og jafn­vel hvort við munum fá öll þau aðföng sem við þurfum.

„Það kann að vera að við verðum brátt vör við ein­hverjar rask­anir, verð­hækk­anir eða jafn­vel breyttar upp­skriftir. Það er hins vegar ekk­ert sem bendir til þess á þessum tíma­punkti að aðfanga­keðjan rofni með þeim hætti að fæðu­ör­yggi Íslend­inga sé ógnað.“

Alþjóða­væð­ingin hefur haft í för með sér aukna hag­kvæmni í mörgu til­liti en kannski á kostnað fæðu­ör­yggis, heldur Svandís áfram. Það hafi verið ódýr­ara að flytja inn maís frá Úkraínu heldur en að rækta bygg á Íslandi. Og það hafi verið ódýr­ara að flytja inn áburð úr rúss­nesku gasi heldur en að fram­leiða hann hér. „Í þessum efnum þarf að ríkja eitt­hvert skyn­sam­legt jafn­vægi. Sé farin leið sjálfs­þurft­ar­bú­skapar lendum við í vand­ræðum.“

Unnið að viðmiðum innan þjóðaröryggisráðs

Í grein sinni tekur Svandís dæmi af Finnum sem hafi verið öðrum þjóðum framar í að hafa þjóðar­ör­yggi til hlið­sjónar við ákvarð­ana­töku og haldið í sínar stórar korn­geymslur og olíu­tanka. Meira að segja þeir, skrifar Svandís, reikna ekki með að geta verið sjálfum sér nógir um allt í lengri tíma.

Ráð­herr­ann skrifar að yfir þessi mál sé nú farið á vett­vangi þjóðar­ör­ygg­is­ráðs, þar sem sett verði við­mið um birgða­hald á mik­il­vægum aðföngum, elds­neyti, mat­vælum og lyfjum. „Þau við­mið þurfa að taka mið af þeim hættum sem eru hér á landi.“

Kanna hagkvæmni áburðarverksmiðju

Í Morg­un­blað­inu í dag er greint frá því að HS Orka, Fóð­ur­blandan og Kaup­fé­lag Skag­firð­inga vinni að und­ir­bún­ings­rann­sókn á hag­kvæmni þess að reisa áburð­ar­verk­smiðju hér á landi. „Við erum háð óvið­ráð­an­legum aðstæðum í lönd­unum í kringum okkur og þurfum því að auka sjálf­stæði okkar í áburð­ar­fram­leiðslu,“ er haft eftir Eyjólfi Sig­urðs­syni, for­stjóra Fóð­ur­blönd­unar.

Áburð­ar­verk­smiðja rík­is­ins í Gufunesi hóf fram­leiðslu árið 1954 og allt til árs­ins 1995 hafði ríkið einka­leyfi á sölu á áburði á Íslandi. Það breytt­ist með EES-samn­ingnum og inn­flutn­ingur á áburði varð frjáls. Áburð­ar­verk­smiðjan var seld til einka­að­ila árið 1999. Starf­semin var lögð niður árið 2001.

Árna Finns­syni, for­maður Nátt­úru­vernd­ar­sam­taka Íslands, líst illa á hug­myndir um að end­ur­vekja fram­leiðslu á áburði á Íslandi. „Ég held að svo­leiðis verk­smiðja myndi auka losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda tölu­vert,“ sagði hann í sam­tali við Frétta­blaðið fyrr á þessu ári.