Fjórðu hverri konu á Íslandi hefur verið nauðgað eða það reynt

Fjórð­ungur kvenna hefur orðið fyrir nauðgun eða nauðg­un­ar­til­raun á lífs­leið­inni og sama hlut­fall hefur verið beitt lík­am­legu ofbeldi. Þetta sýna fyrstu nið­ur­stöður í rann­sókn­ar­verk­efn­inu Áfalla­saga kvenna en Háskóli Íslands sendi til­kynn­ingu varð­andi verk­efnið í morgun.

[links]Þær leiða enn fremur í ljós að ríf­lega 40 pró­sent þátt­tak­enda í rann­sókn­inni eiga sögu um fram­hjá­hald eða höfnun af hendi maka og svipað hlut­fall hefur orðið fyrir and­legu ofbeldi eða ein­elti í barn­æsku eða á full­orð­ins­árum. Einn af hverjum sex þátt­tak­endum í rann­sókn­inni á að baki lífs­hættu­leg veik­indi eða meiðsl og um það bil þriðj­ungur erf­iða fæð­ing­ar­reynslu.

Nið­ur­stöð­urnar eru þær fyrstu sem gerðar hafa verið opin­berar úr rann­sókn­inni.

Vís­inda­menn við Háskóla Íslands hófu á vor­mán­uðum 2018 afar metn­að­ar­fullt rann­sókn­ar­verk­efni undir yfir­skrift­inni Áfalla­saga kvenna. Rann­sóknin miðar að því að skapa þekk­ingu um umfang, áhættu­þætti og heilsu­fars­legar afleið­ingar áfalla og ofbeldis sem konur verða fyrir en sam­fé­lags­leg umræða síð­asta árs sýnir að mik­il­vægt er að varpa ljósi á áhrif þess­ara þátta á heilsu­far kvenna hér á landi.

Öllum konum á Íslandi, 18 ára og eldri, býðst að taka þátt í rann­sókn­inni með því að svara raf­rænum spurn­inga­lista um áfalla­sögu sína og heilsu­far á vefnum afalla­saga.is. Viðtökur hafa verið góðar en á vor­mán­uðum fengu um 50 þús­und konur boð um þátt­töku og um 23 þús­und þeirra hafa þegar svarað spurn­inga­lista sem finna má á vef rann­sókn­ar­innar.

Hlutfallið hærra en mælst hefur í fyrri rannsóknum

For­sprakkar rann­sókn­ar­innar, Unnur Valdi­mars­dóttir og Arna Hauks­dóttir, pró­fess­orar við Lækna­deild Háskóla Íslands, eru ánægðar með við­tökur rann­sókn­ar­innar og telja nokkrar mögu­legar skýr­ingar vera á þessu háa hlut­falli svar­enda með áfalla­sögu.

Unnur segir að hlut­fallið sé ívið hærra en mælst hefur í fyrri rann­sóknum hér á landi. Svörun sé nokkuð jöfn yfir ald­urs­hópa, búsetu og mennt­un­ar­stig og end­ur­spegli rann­sókn­ar­hóp­ur­inn því kven­þjóð­ina nokkuð vel.

„Það er hugs­an­legt að konur með áfalla­sögu kjósi frekar að taka þátt í rann­sókn­inni en hins vegar verður að hafa í huga að í kjöl­far auk­innar opinnar sam­fé­lags­um­ræðu um kyn­bundið ofbeldi, sem birt­ist okkur m.a. í #metoo bylt­ing­unni, verður ákveðið end­ur­mat meðal kvenna á upp­lif­unum sínum. Það er því einnig hugs­an­legt að þetta háa hlut­fall end­ur­spegli raun­veru­lega tíðni þess­ara áfalla meðal kvenna á Íslandi. Frekari gagna­söfnun frá fleiri konum og gagna­grein­ing á kom­andi mán­uðum mun leiða það í ljós,“ segir hún.

Góð þátttaka kvenna í rannsókninni skiptir sköpum

Í nóv­em­ber munu um 60 þús­und konur um allt land fá boð um þátt­töku í rann­sókn­inni en vonir rann­sak­enda standa til að fá alls um 40 til 50.000 konur til þátt­töku. Rann­sókn­ar­verk­efnið er fjár­magnað af Evrópska rann­sókn­ar­ráð­inu og Rannís og er ein stærsta vís­inda­rann­sókn sem unnin hefur verið á þessu sviði á heims­vísu.

Arna segir að góð þátt­taka kvenna í rann­sókn­inni skipti sköpum fyrir vís­inda­legt gildi hennar og svör hverrar ein­ustu konu skiptir máli, óháð því hvort hún eigi mikla, litla eða enga sögu um áföll. „Það er afar mik­il­vægt að skapa örugga vís­inda­lega þekk­ingu á þess­ari skugga­hlið kven­legrar til­veru,“ segir hún.