Bolsonaro ásakaður um glæpi gegn mannkyni vegna viðbragða sinna við COVID-19

Brasil­ísk þing­nefnd mælir með því að for­set­inn Jair Bol­son­aro verði ákærður fyrir glæpi gegn mann­kyni og full­yrðir að hann hafi vilj­andi látið kór­ónu­veiruna fara um landið óhefta sem varð til þess að hund­ruð þús­unda manna létu lífið. Þannig hafi hann ætlað að ná hjarð­ó­næmi og halda lífi í stærsta hag­kerfi Suður-Ameríku. Í skýrslu nefnd­ar­innar er einnig lagt til að 69 manns til við­bótar, þar á meðal þrír synir Bol­son­aros og margir núver­andi og fyrr­ver­andi emb­ætt­is­menn rík­is­stjórnar hans, verði ákærðir. Skýrslan átti að koma út í dag en New York Times hafði áður fengið hana í hendur og fjallað ítar­lega um nið­ur­stöð­urnar.

[adspot]

Þing­nefndin sem hafði það hlut­verk að rann­saka við­brögð við far­aldr­inum í Brasilíu, komst fyrst að þeirri nið­ur­stöðu að ákæra ætti Bol­son­aro fyrir fjöldamorð og þjóð­ar­morð á frum­byggjum í Amazon. Á þeim slóðum strá­féll fólk úr COVID-19, m.a. vegna þess að sjúkra­húsin urðu uppi­skroppa með súr­efni. Frá þess­ari fyrri nið­ur­stöðu nefnd­ar­innar var greint í mörgum fjöl­miðlum, m.a. New York Times. Viðbrögð nokk­urra brasil­ískra þing­manna voru þau að nefndin hefði gengið of langt og skömmu síðar, rétt áður en birta átti end­an­lega skýrslu skipti nefndin um skoðun, hætti við að leggja til að Bol­son­aro yrði ákærður fyrir fjölda- og þjóð­ar­morð en í stað­inn að hann yrði ákærður fyrir glæpi gegn mann­kyni.

[links]Í nefnd­inni eiga ell­efu þing­menn sæti og sjö þeirra eru and­stæð­ingar for­set­ans. Einn nefnd­ar­manna er sonur Bol­son­aro. Í frétta­skýr­ingu New York Times segir að alls óvíst sé hvort að nið­ur­staðan muni að end­ingu leiða til þess að farið verði að til­mælum hennar og Bol­son­aro ákærður. Nefndin segir að um 300 þús­und manns hafi týnt lífi í far­aldr­inum vegna stefnu for­set­ans sem er um helm­ingur allra sem lát­ist hafa vegna COVID-19.

Gjá hefur mynd­ast milli þjóð­fé­lags­hópa í Brasilíu undir stjórn Bol­son­aro sem tók við völdum árið 2019. Á næsta ári verður kosið á ný og stjórn­mála­skýrendur telja að mögu­lega geti skýrslan, í ljósi skiptra skoð­ana um ágæti for­set­ans, haft eitt­hvað að segja um nið­ur­stöðu kosn­ing­anna.

„Það hefði verið hægt að koma í veg fyrir mörg dauðs­föll,“ hefur New York Times eftir Renan Calheiros, þing­manns­ins sem er aðal­höf­undur skýrsl­unnar. „Ég er per­sónu­lega sann­færður um að hann beri ábyrgð á því að veld­is­vöxtur varð í slátr­un­inni.“ Hann sagði við New York Times í byrjun viku að hann ætti ekki von á öðru en að meiri­hluti nefnd­ar­innar myndi styðja nið­ur­stöð­urnar en til stendur að kjósa um fram­hald máls­ins á þing­inu í næstu viku.

Mynd: RAPHAEL ALVES / EPA-EFE

Allt frá upp­hafi far­ald­urs­ins gerði Bol­son­aro lítið úr vand­anum og ógn­inni sem veiran hefði í för með sér. Á sama tíma og flest ríki í heim­inum gripu til harðra sótt­varna­að­gerða og sjúkra­hús í Brasilíu hófu að fyll­ast af alvar­lega veiku fólki, hvatti hann til fjölda­sam­koma og sagði grímur óþarfar. Hann hvatti til notk­unar á lyfjum við með­ferð COVID-sjúk­linga sem ekki höfðu fengið sam­þykki sem slík og í ljós hefur komið að voru gagns­laus. Að auki er hann þekktur and­stæð­ingur bólu­setn­inga og var í fyrstu ekk­ert að ýta undir slíkt hjá þjóð sinni. Rík­is­stjórn dró mán­uðum saman lapp­irnar í því að dreifa bólu­efnum um landið og hundsuðu yfir 100 tölvu­pósta frá lyfja­fyr­ir­tæk­inu Pfizer sem fram­leiðir eitt bólu­efn­anna og var fyrst allra til að fá mark­aðs­leyfi. Í stað­inn fyrir að svara Pfizer kaus rík­is­stjórnin að ofgreiða fyrir ósam­þykkt bólu­efni frá Indlandi. Þeim samn­ingi var þó að end­ingu rift.

Muni skýrslan verða sam­þykkt af meiri­hluta þing­manna mun rík­is­sak­sókn­ari Brasilíu hafa þrjá­tíu daga frest til að ákveða hvort að hann ákæri Bol­son­aro. Neðri deild þings­ins mun svo einnig þurfa að sam­þykkja ákær­urnar, segir í frétta­skýr­ingu New York Times. Þar kemur fram að Bol­son­aro hafi skipað núver­andi rík­is­sak­sókn­ara. Þá skipa stuðn­ings­menn Bol­son­aros enn­fremur neðri deild þings­ins.

Calheiros, sem er þing­maður miðju­flokks í brasil­ísku öld­unga­deild­inni og hefur setið í fleiri ár á þingi, segir að ef neðri deildin sam­þykki ekki ákær­urnar verði leitað ann­arra leiða til að draga for­set­ann til saka. Alþjóða glæpa­dóm­stól­inn í Haag komi þar t.d. til greina.