Uppgefnar eignir Íslendinga erlendis jukust um 20 prósent á tveimur árum

Bein fjár­muna­eign Íslend­inga erlendis jókst um tæp­lega 58 millj­arða króna á árinu 2019 og var 666 millj­arðar króna um síð­ustu ára­mót. Frá lokum árs 2017 hefur hún auk­ist um 116 millj­arða króna. Þetta kemur fram í nýlegum hag­tölum frá Seðla­banka Íslands.

Mestar eru upp­gefnar fjár­muna­eignir Íslend­inga í Hollandi, en þar eiga inn­lendir aðilar alls 357 millj­arða króna. Upp­gefnar eignir lands­manna á þekktum aflandseyjum hafa dreg­ist mikið saman á und­an­förnum árum. Þannig er fjár­muna­eign inn­lendra aðila á Bresku Jóm­frú­areyj­un­um, sem inni­heldur með ann­ars Tortóla, sögð vera 21 millj­ónir króna í tölum Seðla­banka Íslands, sem er svipað og síð­ast­liðin ár. Í árs­lok 2015 voru 32 millj­arðar króna í eigu Íslend­inga sagðir vera vistaðir í eyja­kla­s­an­um.

Sá hluti fjár­muna Íslend­inga erlendis sem eru óflokk­aðir hefur nán­ast þre­fald­ast á nokkrum árum. Í lok árs 2017 var hann met­inn á tæpa 25 millj­arða króna en um síð­ustu ára­mót var sú upp­hæð komin upp í rúm­lega 72 millj­arða króna.

Gengi krónu spillar stóra rullu

Eignir Íslend­ingar í krónum talið lækk­uðu skarpt á í útlöndum frá árunum 2016 og 2017. Þar spil­aði mikil styrk­ing íslensku krón­unnar stóra rullu. Í lok árs 2017 hafði fjár­muna­eign inn­lendra aðila í krónum talið ekki verið lægri frá árinu 2004.

Síðustu ára hefur þetta breyst og á tveggja ára tíma­bili, frá lokum árs 2017 og fram að síð­ustu ára­mótum, juk­ust eign­irnar í krónum talið um 116 millj­arða króna, eða um 21 pró­sent. Það gerð­ist á sama tíma og íslenska krónan veikt­ist umtals­vert, og jók þannig krónu­virði helstu við­skipta­gjald­miðla. Krónan hefur haldið áfram að veikj­ast skarpt það sem af er árinu 2020, eða um 16,3 pró­sent gagn­vart evru.

[adspot]Skrán­ingu á erlendri fjár­­­muna­­­eign Íslend­inga var breytt fyr­ir­ nokkrum árum síð­­­­­an. Nú eru gefnar upp­­­lýs­ingar um eign í færri löndum en áður en ­flokk­­­ur­inn „óflokk­að“ hefur stækk­­­að. Áður var hægt að sjá til að mynda hver bein fjár­­­muna­­­eign Íslend­inga er á Cayman-eyj­um, Mön, Jersey, Guernsey og Má­ri­­­tí­us. Það er ekki hægt leng­­­ur.

Líkt og áður sagði var „óflokkuð“ bein fjár­muna­eign Íslend­inga rúm­lega 72 millj­arðar króna í lok árs 2019.

Íslend­ingar stórnotendur skattaskjóla

Erlend fjár­­muna­­eign Íslend­inga var mjög í kast­­ljósi heims­ins vorið 2016 í kjöl­far frétta úr gagna­­leka frá panömsku lög­­fræð­i­­stof­unni Mossack Fonseca sem gerður var opin­ber í apríl 2016. Í þeim kom fram að um 600 Íslend­ingar teng­dust um 800 aflands­­fé­lögum sem koma fram í skjöl­un­­um. Fyrir liggur að mestu er um að ræða við­­skipta­vini Lands­­banka Íslands sem stund­uðu aflands­við­­skipti. Ekki liggur fyrir hvaða milli­­­göng­u­liði Kaup­­þing og Glitnir not­uðu, en sam­­kvæmt við­­mæl­endum Kjarn­ans sem þekktu vel til í starf­­semi íslensku bank­anna fyrir hrun er ljóst að fjöldi aflands­­fé­laga sem stofnuð voru fyrir íslenska við­­skipta­vini eru mörg þús­und tals­ins. Því sýndi lek­inn frá Mossack Fonseca ekki nema brot af þeim aflands­fé­lögum sem þeir áttu, og eiga mögu­lega enn.

Líklegt verður að telj­ast, að hluti þeirra eigna sem íslenskir rík­is­borg­arar hafa komið fyrir í þekktum skatta­skjól­um, séu ekki inni í þeim tölum yfir erlendar fjár­muna­eignir inn­lendra aðila sem Seðla­bank­inn birt­ir. Til­gangur þess að stofna félag í skatta­skjóli er enda fyrst og síð­ast tal­inn annar af tveim­ur: að kom­ast undan skatt­greiðslum eða til að leyna til­vist eignar frá ein­hverj­um.

Fyrir ári síðan hafði emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra lokið rann­sókn í alls 96 málum sem eiga upp­runa sinn í Panama­skjöl­unum. Af þeim höfðu alls 64 málum verið vísað til refsi­með­ferðar hjá hér­aðs­sak­sókn­ara, farið hafði verið fram á sekt­ar­kröfu fyrir yfir­skatta­nefnd í 17 málum, refsi­með­ferð í tveimur málum var lokið með sekt­ar­gerð hjá skatt­rann­sókn­ar­stjóra og ekki var hlut­ast til um refsi­með­ferð í 13 málum.