Veirufræðideildin getur aðeins unnið 500 sýni á dag

Sýkla- og veiru­fræði­deild Land­spít­ala er ekki í stakk búin til að vinna nema 500 veiru­sýni á dag fyrir far­þega sem koma hingað til lands. Til að auka afkasta­getu þarf að bæta tækja­búnað, mönnun og aðstöðu deild­ar­innar en miðað við fyr­ir­liggj­andi áætl­anir er í fyrsta lagi hægt að auka afkasta­getu í 1000 sýni á dag eftir miðjan júlí. Aðeins tíu þús­und sýna­töku­sett eru nú til í land­inu.

Þetta er meðal helstu nið­ur­staðna skýrslu verk­efn­is­stjórnar um sýna­töku fyrir COVID-19 að á landa­mærum hér á landi. Skýrslan var kynnt heil­brigð­is­ráð­herra í dag en sam­kvæmt henni þarf að leysa ýmis mál áður en hægt er hrinda skimun komu­far­þega í fram­kvæmd. Ákvörðun um aflétt­ingu ferða­tak­mark­ana liggur ekki fyrir og verður ekki tekin fyrr en til­lögur sótt­varna­læknis til ráð­herra þar af lút­andi liggja fyrir.

Í nið­ur­stöðukafla skýrsl­unnar segir að mik­il­vægt sé að líta til þess að ef upp komi hóp­sýk­ingar og smit eykst í sam­fé­lag­inu munu þau sýni hafa for­gang fram yfir sýni úr ein­kenna­lausum komu­far­þegum. „Aðkoma ann­arra grein­ing­ar­að­ila er mögu­legt úrræði til að auka grein­ing­ar­get­una en ekki hefur verið lagt mat á hver sú sam­an­lagða grein­ing­ar­geta gæti verið.“

Þá segir að sú óvissa sem ríki um fjölda komu­far­þega á verk­efn­is­tíma­bil­inu gæti stofnað verk­efn­inu í hættu þar sem „farið gæti verið fram úr afkasta­getu þess og þeim fyr­ir­heitum að taka sýni hjá öllum komu­far­þegum varpað fyrir róða“. Þetta á við hvort heldur sem er á skil­greindu tíma­bili eða mögu­legu fram­haldi þess þar sem vænt­ingar um sýna­töku kunna að vera for­senda fyrir ferða­lagi til Íslands.

Verk­efn­is­stjórnin telur að unnt sé að skila nið­ur­stöðum á um það bil fimm klukku­stundum frá því síð­asta sýni er tekið úr far­þegum við­kom­andi flug­vélar á Kefla­vík­ur­flug­velli frá morgni og fram eftir degi. Sýni sem ber­ast smit­sjúk­dóma­deild eftir kl. 17 verða greind næsta morgun nema mönnun verði aukin.

Fyrirséð er að grein­ing sýna frá öðrum landamæra­stöðvum gæti tekið lengri tíma, sér­stak­lega ef senda þarf sýnin lands­horna á milli.

Kostn­aður á hvert sýni er áætl­aður undir 50 þús­und krónum svo fram­ar­lega sem tekin eru fleiri en 107 sýni á dag. Kostn­að­ur­inn fer lækk­andi með fjölgun sýna og er tæpar 23 þús­und krónur miðað við 500 sýni á dag.

Þá segir í skýrsl­unni að nauð­syn­legt sé að kveða á um í lögum eða reglum um ábyrgð flug­rek­enda á for­skrán­ingu far­þega til að fækka smit­andi ein­stak­lingum sem gætu komið til lands­ins, til að sýna­töku­ferlið geti gengið hratt og vel fyrir sig og til að auð­kenna þá far­þega sem fram­vísa vott­orðum eða velja að fara í sótt­kví. Einnig er nauð­syn­legt að frá­vís­un­ar­heim­ildir á landa­mærum séu skýrar gagn­vart þeim sem ekki ætla að hlíta sótt­varna­ráð­stöf­unum.

„Mik­il­vægt er að tryggja áfram­hald­andi verk­lag um sýna­töku vegna veik­inda í land­inu, grein­ingu, smitrakn­ingu, sótt­kví og ein­angrun með því að hafa sam­hæf­inga­stöð almanna­varna og sótt­varna áfram virka til að koma í veg fyrir útbreiðslu smits,“ segir í nið­ur­stöðum skýrsl­unnar og að upp­lýs­inga­gjöf til ferða­manna sé mik­il­vægur hluti verk­efn­is­ins. Bæta þurfi sér­stak­lega við virkni Rakning C-19 smá­forrits­ins og upp­lýs­ingar til ferða­manna í því.

Hildur Helga­dóttir sem leiddi vinnu verk­efn­is­stjórn­ar­innar kynnti nið­ur­stöð­urnar fyrir heil­brigð­is­ráð­herra og dóms­mála­ráð­herra á fundi í gær ásamt öðrum full­trúum verk­efn­is­stjórn­ar­innar. Fundinn sat einnig sótt­varna­læknir.