Fimm myndrit: Atvinnuleysi

Atvinnu­leysi á Íslandi er nú með lægsta móti. Eftir að hafa náð hámarki í 11,9 pró­sentum í maí árið 2010 hefur atvinnu­leysi minnkað stöðugt, eða um 0,7 pró­sentu­stig að jafn­aði á ári. Árið 2015 og 2016 minnk­aði atvinnu­leysi hratt, eða um eitt pró­sentu­stig bæði árin. Það sem af er árinu 2017 (fyrstu sjö mán­uði árs­ins) hefur atvinnu­leysi minnkað um 0,2 pró­sentu­stig frá því í fyrra.

Atvinnu­leysi sveifl­ast mikið á milli mán­aða hér á landi. Á mynd­rit­inu hér að ofan sést með­al­at­vinnu­leysi yfir heilt ár á árunum 1991 til 2016. Á mynd­rit­inu hér að neðan má svo sjá atvinnu­leysi í hverjum mán­uði frá og með jan­úar 2003 til og með júlí 2017.

Í júlí náði atvinnu­leysi lægsta punkti sínum á þessu tíma­bili sem hér er grein (2003 til júlí 2017), í 1% atvinnu­leysi. Hlutfall atvinnu­lausra árið 2017 var hæst í maí þegar það náði 5,1 pró­senti.

Þessar árs­tíða­bundnu sveiflur ráð­ast ekki síst af þátt­töku ungs fólks á vinnu­mark­aði. Í júní á þessu ári voru 98,1 pró­sent fólks á aldr­inum 16 til 24 ára á atvinnu­mark­aði, miðað við 82,2 pró­sent þeirra sem eru á aldr­inum 25-74 ára. Í jan­úar var hlut­fall ungs fólks á atvinnu­mark­aði hins vegar 77,2 pró­sent.

Hærra hlut­fall atvinnu­leysis í maí skýrist að miklu leyti af atvinnu­leysi ungs fólks, sem var 17,1 pró­sent miðað við 2,4 pró­sent atvinnu­leysi meðal þeirra sem eru eldri en 25 ára. Í júní voru náms­menn svo komnir í vinnu því atvinnu­leysi meðal ungs fólks var skyndi­lega orðið 5,1 pró­sent.

Atvinnu­leysi er skil­greint í lögum um atvinnu­leys­is­trygg­ingar en allir þeir sem fá ekki vinnu þrátt fyrir leit og færni um að vinna telj­ast atvinnu­lausir. Fjöldi atvinnu­lausra má þess vegna skýra sem hlut­fall af atvinnu­þátt­töku. Allir þeir sem eru í vinnu eða að leita að vinnu telj­ast til þátt­tak­endur á vinnu­mark­aði.

Á Íslandi er atvinnu­þátt­taka með mesta móti, miðað við OECD-löndin. Síð­ast­liðin 25 ár hefur atvinnu­þátt­taka ekki farið undir 80% af mann­fjölda. Tölurnar hér að neðan sýna atvinnu­þátt­töku 15 ára og eldri í OECD-lönd­unum árið 2016. Hæsta súlan merkir atvinnu­þátt­töku á Íslandi.

Atvinnu­leysi á Íslandi er jafn­framt það minnsta sé það borið saman við OECD-löndin.

Atvinnu­þátt­taka kvenna er að jafn­aði minni en karla. Í júlí var atvinnu­þátt­taka karla til að mynda 87,7 pró­sent en atvinnu­þátt­taka meðal kvenna 78,7 pró­sent. Ekki hefur verið mik­ill munur á atvinnu­leysi karla og kvenna und­an­farin ár, þó mun­ur­inn hafi verið tals­verður á árum efna­hags­þreng­ing­anna 2008-2012.