Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra varar við því að umræða um nið­ur­stöðu Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu í Lands­rétt­ar­mál­inu fari að snú­ast um evr­ópskt sam­starf almennt, þjóð­rétt­ar­skuld­bind­ingar og aðild Íslands að mann­rétt­inda­sátt­mála Evrópu og mann­rétt­inda­dóm­stólnum í Strass­borg.  

„Við eigum ekki að hleypa þess­ari umræðu í póli­tískar skot­grafir ef okkur er alvara með því að við viljum tryggja hér frið um rétt­ar­kerfið. Við eigum ekki að hleypa þess­ari umræðu í það hvað okkur finnst um evr­ópskt sam­starf eða erlendar skamm­staf­anir almennt. Þetta hefur bara ekk­ert með það að gera. Þetta hefur með það að gera að við erum aðilar að mann­rétt­inda­dóm­stólnum og höfum verið það ára­tugum saman,“ sagði for­sæt­is­ráð­herra í munn­legri skýrslu sinni um við­brögð stjórn­valda við dómi Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu sem hún flutti á Alþingi á þriðja tím­anum að beiðni stjórn­ar­and­stöð­unnar.

„Við erum aðilar að mann­rétt­inda­dóm­stólnum
og höfum verið það ára­tugum saman“

Nær­tæk­ast er að túlka ummæli Katrínar Jak­obs­dóttur sem gagn­rýni á mál­flutn­ing Sjálf­stæð­is­manna, svo sem Bjarna Bene­dikts­sonar sem hefur kallað eftir umræðu um hvort Íslend­ingar hafi „fram­selt túlk­un­ar­vald yfir íslenskum lögum til Evrópu“.

Sigríður Andersen fyrr­ver­andi dóms­mála­ráð­herra hefur talað á sama veg. Þegar hún til­kynnti um afsögn sína sagð­ist hún ekki myndu „láta það átölu­laust að dóm­stólar séu not­aðir í póli­tískum til­gangi“ og bætti við: „Ég mun heldur ekki láta það átölu­laust að íslenskir dóm­stólar fram­selji vald til túlk­unar á íslenskum lögum til erlendra dóm­stóla.“

Jón Steinar Gunn­laugs­son, einn helsti hug­mynda­fræð­ingur Sjálf­stæð­is­flokks­ins á sviði lög­fræði og rétt­ar­heim­speki, hefur gengið lengst og kallað dóm Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu „árás á full­veldi Íslands“ og hvatt til þess að allir dóm­arar við Lands­rétt sitji áfram og kveði upp dóma þrátt fyrir nið­ur­stöð­una enda hafi dómar MDE ekki beina rétt­ar­verkan á Íslandi. 

Katrín Jak­obs­dóttir tal­aði með allt öðrum hætti í munn­legri skýrslu sinni í dag. „Hér var á sínum tíma, til fyr­ir­myndar, tekin sú ákvörðun í breiðri sam­stöðu, að breyta mann­rétt­inda­kafla stjórn­ar­skrár­innar og lög­festa ákvæði sátt­mál­ans,“ sagði hún um mann­rétt­inda­sátt­mála Evrópu.

„Mönnum líður oft ekk­ert vel með
að mál fái alþjóð­lega rýni og geta
þá gripið til alls konar varna“

„Við vitum það hins vegar að í langri sögu Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins hefur svo sann­ar­lega reynt á við­kvæm álita­mál. Mönnum líður oft ekk­ert vel með að mál fái alþjóð­lega rýni og geta þá gripið til alls konar varna því eðli mann­rétt­inda er að þau hafa gildi óháð landa­mærum. En leyfum okkur það, sem lýð­ræð­is­sam­fé­lag, að reifa þessi ólíku sjón­ar­mið með mál­efna­legum hætti af því við vitum að við erum sam­mála um það að mann­rétt­indi hafa vernd þvert á landa­mæri, það er okkar leið­ar­ljós. Það kunna hins vegar að vera uppi ýmis sjón­ar­mið um hvernig nákvæm­lega eigi að túlka þennan dóm og finna bestu lausn­ina á honum, og leyfum okkur að tala um það.“