Í svari sam­fé­lags­mið­ils­ins Facebook við fyr­ir­spurn Stund­ar­innar kemur fram að ekki verður gripið til neinna aðgerða til að gefa upp­lýs­ingar um þá sem fjár­magna kaup á nei­kvæðum, nafn­lausum aug­lýs­ingum gegn stjórn­mála­fram­boðum á Íslandi fyrir sveita­stjórn­ar­kosn­ing­arnar næsta vor.

Hins vegar gætu nafn­lausir, póli­tískir aug­lýsendur þurft að greina frá því hverjir fjár­magna þá í nán­ustu fram­tíð, verði fyr­ir­ætl­anir Facebook að veru­leika.

Framundan eru aðgerðir hjá Facebook til að knýja þá sem birta stjórn­mála­tengdar aug­lýs­ingar til þess að gefa upp hverjir greiða fyrir aug­lýs­ing­arnar. Það er reyndar lög­bundið í Banda­ríkj­unum, en á Íslandi eru ekki slík lög til staðar. Hins vegar eru hér­lendis við lýði lög um fjár­mál stjórn­mála­flokka sem knýja þá til að gefa upp hvaða lög­að­ilar styrkja þá beint. Þau lög ná ekki yfir umfangs­miklar, nafn­lausar áróð­urs­aug­lýs­ingar sem beint er gegn póli­tískum and­stæð­ingum.

Herferð sem hafði áhrif á kosningarnar

Eins og Stundin fjall­aði um í síð­asta tölu­blaði sínu hafði umfangs­mikil nafn­laus áróð­urs­her­ferð áhrif á íslensku alþing­is­kosn­ingar. Einn og sami Facebook-hóp­ur­inn, Kosn­ingar 2017, sem gefur ekki upp aðstand­endur sína, birti mynd­bönd í á aðra milljón skipta, sem beindust gegn stjórn­mála­fram­boðum, öðrum en Sjálf­stæð­is­flokknum, Fram­sókn­ar­flokknum, Mið­flokknum og Flokki fólks­ins. Þá eru ótaldar ljós­myndir, meðal ann­ars breyttar myndir af stjórn­mála­mönnum. Helst var her­ferð­inni beitt gegn Pírötum fyrir kosn­ing­arnar 2016, sem þá höfðu mælst með mest fylgi á lands­vísu, og Vinstri grænum fyrir síð­ustu kosn­ingar, en þeir höfðu einnig mælst með mest fylgi.

Meðal þeirra sem teknir voru fyrir í áróð­urs­her­ferð­inni voru Katrín Jak­obs­dóttir, Benedikt Jóhann­es­son, Smári McCarthy og Helgi Hrafn Gunn­ars­son. Einnig birti hóp­ur­inn efni beint gegn Guðna Th. Jóhann­essyni í for­seta­kosn­ing­unum í fyrra.

Inngrip í kosningar rannsakað

Facebook hefur und­an­farið þurft að verja verk­lag sitt í birt­ingum nafn­lausra aug­lýs­inga fyrir leyni­þjón­ustu­nefnd Öld­unga­deildar Banda­ríkja­þings. Í við­bragði við því hefur Facebook boðað breyt­ingar og aukið gagn­sæi. Inngrip, sem rúss­nesk yfir­völd eru sökuð um að hafa gert í banda­rísku for­seta­kosn­ing­arnar með efni og aug­lýs­ingum á Facebook, virð­ist hins vegar vera tölu­vert minna hlut­falls­lega en aðkoma nafn­lausra aðila að áróðri fyrir íslensku alþing­is­kosn­ing­arnar.

„Póli­tískir aug­lýsendur munu nú þurfa að gefa upp meiri upp­lýs­ingar og sýna fram á hverjir þeir eru“

Stundin sendi spurn­ingar á Facebook varð­andi aðgerðir til að auka gagn­sæi í kosn­inga­aug­lýs­ingum sem tengj­ast Íslandi. Þar er sér­stak­lega spurt hvort Facebook muni bregð­ast við gagn­rýni vegna ógagn­sæis og áhrifa nafn­lausra aug­lýs­inga á kosn­ingar fyrir íslensku sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­arnar næsta vor. 

„Póli­tískir aug­lýsendur munu nú þurfa að gefa upp meiri upp­lýs­ingar og sýna fram á hverjir þeir eru. Þegar þeir hafa gert það munum við merkja aug­lýs­ingar þeirra sér­stak­lega sem póli­tískar og þeir munu þurfa að gefa upp hverjir borg­uðu fyrir þær. Við byrjum próf­anir á þessu í næstu þing­kosn­ingum í Banda­ríkj­unum og færum okkur yfir í aðrar kosn­ingar síðar,“ segir í svari Facebook, sem barst í gegnum sænskt almanna­tengsla­fyr­ir­tæki.

Áróð­urs­aug­lýs­ingNafn­lausi hóp­ur­inn kosn­ingar 2017 hefur birt mynd­bönd í á aðra milljón skipta til höf­uðs helstu and­stæð­ingum Sjálf­stæð­is­flokks­ins.

Mynd: Kosn­ingar 2017

Mynd: Kosn­ingar 2017

Mynd: Kosn­ingar 2017

Mynd: Kosn­ingar 2017

Gefa ekki upplýsingar um Kosningar 2017

Facebook svarar hins vegar ekki spurn­ingu um hversu mikið fjár­magn var greitt til birt­ingar á aug­lýs­ingum hóps­ins Kosn­ingar 2017. 

Í nýjasta tölu­blaði tíma­rits­ins The Economist er meðal ann­ars fjallað um sam­fé­lags­miðla sem ógn við lýð­ræði, þar sem nafn­lausum, mark­hópa­mið­uðum og áróð­urs­kenndum aug­lýs­ingum er beitt til þess að hafa áhrif á við­horf kjós­enda fyrir kosn­ingar. 

„Við erum að gera allar aug­lýs­ingar gagn­særri, ekki bara póli­tískar aug­lýs­ingar. Við munum fljót­lega prufa virkni sem gerir öllum fært að heim­sækja hvaða síðu sem er á Facebook og sjá hvaða aug­lýs­ingar við­kom­andi síða er með í birt­ingu. Þegar kemur að póli­tískum aug­lýsendum erum við að vinna að tóli sem gerir fólki kleift að leita í gagna­banka aug­lýs­inga sem þeir hafa birt í for­tíð­inni. Fólk mun líka geta séð hversu mikið aug­lýsand­inn borg­aði, hvaða mark­hópum aug­lýs­ing­arnar beindust að, hverjir sáu aug­lýs­ing­arnar og fjölda birt­inga. Markmið okkar er að koma þessu út að fullu fyrir kosn­ing­arnar í Banda­ríkj­unum 2018,“ segir í svari Facebook, sem er sam­hljóða yfir­lýs­ingu Marks Zuckerberg á Facebook 27. októ­ber.

Stundin sendi einnig fyr­ir­spurn á Facebook fyrir kosn­ing­arnar í fyrra og hafn­aði sam­fé­lags­mið­ill­inn því að veita ætti meiri upp­lýs­ingar um póli­tíska aug­lýsendur, meðal ann­ars þar sem nafn­leynd væri mik­il­væg til að gæta öryggis þeirra.