Ísland tengt við mútugreiðslur og peningaþvætti

Sérstök umfjöllun er um Sam­herj­a­málið í nýrri skýrslu sam­tak­anna Transparency International um Spill­ing­ar­vísi­töl­una svoköll­uðu fyrir árið 2019. Ísland fær­ist upp um þrjú sæti á list­anum og er í 11. sæti yfir minnst spilltu ríki heims, þrátt fyrir hneyksl­is­málið.

„Löndin sem fá hæstu ein­kunn Spill­ing­ar­vísi­töl­unnar, eins og Danmörk, Sviss og Ísland, eru ekki ónæm fyrir spill­ingu,“ segir í rit­inu. „Þrátt fyrir að Spill­ing­ar­vísi­talan sýni að opin­beru geirar þess­ara landa séu með þeim hrein­ustu í heim­inum er spill­ing engu að síður til staðar, sér í lagi í mál­efnum eins og pen­inga­þvætti og annarri spill­ingu í einka­geir­anum.“

Spill­ing­ar­vísi­talan er árleg sam­an­burð­ar­könnun á því hversu vel lönd eru varin gegn spill­ingu. Í til­kynn­ingu frá Gagnsæi, íslenskum sam­tökum gegn spill­ingu, segir að vísi­talan sýni að þessu sinni hversu erfitt sé að upp­ræta kerf­is­læga spill­ingu, þar sem litla breyt­ingu sé að finna á milli ára. „Ísland fær­ist upp um þrjú sæti frá því í fyrra, í 11. sætið af 180 mældum löndum, en of snemmt er að full­yrða um hvort það sé merki um að landið hafi tekið sig á í mála­flokknum og hert lög­gjöf og aukið eft­ir­lit með þáttum eins og hags­muna­á­rekstrum, vina- og frænd­hygli, fjár­styrkjum til stjórn­mála­flokka, mútu­greiðslum íslenskra fyr­ir­tækja erlendis, o.s.frv., eða hvort önnur lönd hafi ein­fald­lega færst til og Ísland því hlut­falls­lega einnig. Sem fyrr verma enn hin Norð­ur­löndin efstu sætin, með Danmörku, Noreg, Finnland og Svíþjóð meðal þeirra 10 efstu,“ segir í til­kynn­ing­unni.

Að mati Gagnsæis hefur orðið mark­verð breyt­ing á við­horfi fólks til spill­ingar á Íslandi frá því á árunum fyrir banka­hrun. „Á árunum 2005 og 2006 var Ísland í 1. sæti CPI list­ans, með 95-97 stig. Á árinu 2008 féll Ísland niður í 7. sætið og niður fyrir 90 stiga múr­inn. En síð­ast­liðin 10 ár hefur leiðin legið niður á við. Árið 2018 féll Ísland niður í 14. sæti, með aðeins 76 stig.“

Úr skýrslu Transparency InternationalSér­stak­lega er fjallað í skýrsl­unni um hvernig Samherji greiddi mútur til að kom­ast yfir fisk­veiði­heim­ildir.

Mynd: Transparency International

Í frétta­til­kynn­ingu Transparency International segir for­maður sam­tak­anna, Delia Ferreira Rubio: “Til að berj­ast gegn spill­ingu þurfa stjórn­völd að sporna við áhrifum fjár­sterkra aðila, sem í krafti fjár­magns síns hafa of mikil mót­andi áhrif á stjórn­mála­kerfið í heild sinni, og í stað­inn leit­ast við að draga fram og fara eftir vilja umbjóð­enda sinna, almenn­ings, í stefnu­mörkun sinni.”