Án lóðasölu hefði RÚV verið ógjaldfært

Afkoma RÚV ohf. á árunum 2013 til 2018 var jákvæð um 1,5 millj­arða króna, en sú afkoma skýrð­ist fyrst og fremst af hagn­aði vegna sölu bygg­inga­réttar á lóð félags­ins við Efsta­leiti. Ef litið er á afkomu félags­ins fyrir tekju­skatt og sölu­hagnað hefði heild­ar­af­koma félags­ins á þessu tíma­bili verið nei­kvæð um 61 milljón króna. Án lóða­söl­unnar hefði RÚV ohf. orðið ógjald­fært.

Þetta er á meðal þess sem má finna í nið­ur­stöður stjórn­sýslu­út­tektar Rík­is­end­ur­skoð­unar á RÚV sem birt var í dag.

Þar bendir rík­is­end­ur­skoð­andi enn fremur á að RÚV beri að upp­fylla laga­legar skyldur um stofnun dótt­ur­fé­laga fyir aðra starf­semi en fjöl­miðlun í almanna­þágu. Það hafi RÚV ekki gert þrátt fyrir að laga­á­kvæði krefj­ist þess. „Rík­is­end­ur­skoð­andi bendir á að ekki sé val­kvætt að fara að lögum. Það er skylda RÚV ohf. að fara eftir þeim. Sé það aftur á móti vilji stjórn­valda að félagið raun­geri ekki ákvæðið ber þeim að stuðla að því að það verði fellt brott úr lögum. Á meðan svo er ekki ber RÚV ohf. að upp­fylla laga­legar skyldur sínar.“

[adspot]Rík­is­end­ur­skoð­andi bendir jafn­framt á að efla þurfi fjár­hags­legt eft­ir­lit með starf­semi RÚV og leggur til að fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyti fari með hlut rík­is­ins í félag­inu í stað mennta- og menn­ing­ar­mála­ráðu­neytis. „Þá telur rík­is­end­ur­skoð­andi rétt að tryggt verði með betri hætti en nú er gert að a.m.k. hluti stjórn­ar­manna í RÚV hafi sér­þekk­ingu á fjár­málum.“

Þá er lagt til, til að auka gagn­sæi um aðskilnað fjöl­miðla í almanna­þjón­ustu og sam­keppn­is­rekstrar og tryggja fjár­hags­legan aðskilnað, að RÚV verði gert að verð­meta aug­lýs­inga­rými milli dag­skrár­liða og tekju- og gjald­færa með við­eig­andi hætti.

Margar leiðir til að auka rekstrarhæfi

Kjarninn hefur ítrekað greint frá því á und­an­förnum árum hvernig RÚV hefur getað aukið rekstr­ar­hæfi sitt með öðrum leiðum en auknum tekjum og fram­lögum úr rík­is­sjóði á síð­ustu árum. Árinu 2017 var afkoma RÚV jákvæð um 321 milljón króna og þar skipti hagn­aður af sölu á bygg­inga­lóðum í Efsta­leiti sköp­um, en heild­ar­sölu­verð þeirra var um tveir millj­arðar króna. Í fyrra var afkoman jákvæð um 2,2 millj­ónir króna.

Auk þess samdi RÚV í maí við Líf­eyr­is­­­sjóð starfs­­­manna rík­­­is­ins (LSR) um að breyta skil­­­málum á skulda­bréfi í eigu sjóðs­ins sem er til­­­komið vegna ógreiddra líf­eyr­is­skuld­bind­inga. Í sam­komu­lag­inu fólst að veru­­lega er lengt í greiðslu­­­ferli bréfs­ins, en loka­gjald­dagi þess er nú 1. októ­ber 2057 í stað 1. apríl 2025. Sam­hliða er höf­uð­­­stóll hækk­­­aður og vextir lækk­­­aðir úr fimm pró­­­sentum í 3,5 pró­­­sent. Þetta mun gera það að verkum að greiðsla skuld­­ar­innar mun teygja sig til nýrra kyn­slóða en fjár­­­magns­­gjöld sem RÚV greiðir árlega munu lækka umtals­vert. Þau voru 282,5 millj­­ónir króna í fyrra.

Umfangsmikill samkeppnisrekstur

Í sam­keppn­is­rekstri RÚV felst aðal­lega sala aug­lýs­inga og kost­unar en einnig útleiga af t.d. mynd­veri RÚV. Sam­keppn­is­rekstur skil­aði RÚV tæp­lega 2,4 millj­örðum króna í tekjur í fyrra sem bætt­ust við þá 4,3 millj­arða króna sem fyr­ir­tækið fékk fyrir að sinna almanna­þjón­ustu úr rík­is­sjóði.

Rík­is­end­ur­skoðun kemur með fjórar megin til­lögur til úrbóta í úttekt sinni. Sú fyrsta er að RÚV verði að fara að lögum og stofna dótt­ur­fé­lög fyrir aðra starf­semi sína en fjöl­miðlun í almanna­þágu. Í öðru lagi er RÚV gert að verð­meta rétt­inn til nýt­ingar á við­skipta­boðum. Í þriðja lagi að það þurfi að gæta sam­ræmis í eignum rík­is­ins og í fjórða lagi að efla þurfi fjár­hags­legt eft­ir­lit stjórnar RÚV.