Aflétting nú eins og að byggja „verksmiðju nýrra afbrigða“

Boris Johnson, for­sæt­is­ráð­herra Bret­lands, er sagður ætla að til­kynna síðar í dag aflétt­ingu flestra tak­mark­ana vegna COVID-19 frá 19. júlí. Boðað hefur verið til blaða­manna­fundar síð­degis og sam­kvæmt heim­ildum dag­blaðs­ins Guardian og fleiri miðla mun hann til­kynna fyrir hönd rík­is­stjórnar sinnar að bráð­lega verði aðgerðir sem setja höft á athafnir fólks vegna veiru­far­ald­urs­ins ekki lög­bundnar eins og verið hefur heldur á ábyrgð hvers og eins. Vís­inda­menn hafa margir hverjir varað við því að aflétta öllum aðgerðum og sagt það vera eins og að byggja „verk­smiðju fyrir ný afbrigði“ veirunnar. Aðrir vís­inda­menn hafa sagt aflétt­ingu skyn­sam­lega á þessum tíma­punkti þó áfram þurfi að rekja smit til að reyna að koma í veg fyrir stærri hóp­sýk­ingar.

Um 86 pró­sent full­orð­inna í Bret­landi hafa fengið að minnsta kosti fyrri skammt bólu­efnis. Engu að síður hefur fjöldi greindra smita ekki verið meiri síðan í jan­úar er önnur bylgja far­ald­urs­ins skall á landið.

Grímuskyldan afnumin?

Meðal þeirra breyt­inga á tak­mörk­unum sem eru sagðar í far­vatn­inu er að bólu­settir þurfi ekki lengur að fara í sótt­kví við heim­komu eftir dvöl erlendis. Einnig er talið að grímu­skylda verði að mestu leyti aflétt (nema inni á heil­brigð­is­stofn­unum) og hverjum og einum í sjálfs­vald sett hvort að þeir beri slíkan hlífð­ar­búnað. Þá er einnig talið, sam­kvæmt heim­ildum Guardian, að bólu­settum verði ekki gert skylt að fara í sótt­kví, verði þeir útsettir fyrir veirunni, þ.e. verið í nánum sam­skiptum við smit­aða. Eitt af því sem einnig er á stefnu­skránni eftir tvær vikur er að leyfa opnun næt­ur­klúbba á ný.

Heim­ildir Guardian herma einnig að í skólum þurfi hópar nem­enda ekki lengur að fara í sótt­kví grein­ist einn í þeirra hópi smit­aður.

Sajid Javid, sem tók við emb­ætti heil­brigð­is­ráð­herra í Bret­landi nýverið, hefur viðrað þau við­horf sín að ekki sé hægt að útrýma sjúk­dómnum COVID-19 heldur verði að finna leiðir til að „lifa með honum“, rétt eins og inflú­ensu. Hann sagði einnig um helg­ina að vís­inda­leg rök fyrir því að aflétta tak­mörk­unum væru „óyggj­andi“ en við­ur­kenndi á sama tíma að ný afbrigði veirunnar gætu komið fram sem bólu­efni sem þegar hafa verið fram­leidd dugi síður gegn.

Mynd: FACUNDO ARRIZABALAGA / EPA-EFE

Í grein eftir Javid sem birt var í Mail on Sunday sagði að besta leiðin til að vernda lýð­heilsu Breta væri að aflétta tak­mörk­unum. „Reglur þær sem við höfum orðið að setja á hafa orðið til þess að heim­il­is­of­beldi hefur auk­ist mikið og þær hafa haft skelfi­legar afleið­ingar á and­lega heilsu fólks.“

Skynsamlegt plan

Skrif heil­brigð­is­ráð­herr­ans féllu ekki í góðan jarð­veg hjá sumum vís­inda­mönnum. Stephen Reicher, pró­fessor við St. Andrews-háskóla, sem situr í ráð­gjafa­ráði bresku rík­is­stjórn­ar­innar í sótt­varna­að­gerðum, segir það „ógn­vekj­andi“ að hafa heil­brigð­is­ráð­herra sem haldi enn að COVID-19 sé eins og flensa. Hann segir ráð­herr­ann ekki átta sig á að það sem við gerum til að verja heilsu sé einnig gert til að verja efna­hags­lífið. Ráð­herr­ann vilji afnema tak­mark­anir þótt aðeins um helm­ingur full­orð­inna sé full­bólu­settur.

Susan Michie, sér­fræð­ingur í atferl­is­fræðum sem einnig á sæti í ráð­gjafa­ráð­inu, skrif­aði á Twitter: „Að leyfa sam­fé­lags­smitum að fjölga er eins og að byggja hratt verk­smiðjur fyrir ný afbrigði [veirunnar].“

Michie og tveir aðrir sér­fræð­ingar skrif­uðu grein í lækna­tíma­ritið British Medical Journal í síð­ustu viku. Í henni sögðu þau að ef heil­brigð­is­ráð­herr­ann ætlist til að hver og einn gæti sinna sótt­varna – að þær verði ekki lengur bundnar í lög og reglur – yrðu stjórn­völd fyrst að hafa upp­fyllt sínar skyldur og tryggja að það sé öruggt fyrir fólk til fram­tíðar.

Aðrir vís­inda­menn eru hins vegar mun jákvæð­ari hvað áform um síð­ustu skref aflétt­inga varðar. Paul Hunter, sem er pró­fessor í lækn­is­fræði, telur að full­bólu­settir ein­stak­lingar séu ólík­legri til að sýkj­ast og þá mun ólík­legri til að bera smit og sýkja aðra. Hann telur aflétt­ingu grímu­skyldu á flestum stöðum ekki hafa stór­aukna áhættu í för með sér þó að hann ráð­leggi „við­kvæmum hópum“ að bera grímur í miklum mann­fjölda.

Lýð­heilsu­fræð­ing­ur­inn Allyson Pollock telur áform Johnson og rík­is­stjórnar hans, skyn­sam­leg. Hún segir hjarð­ó­næmi við það að nást. Einn helsti óvissu­þátt­ur­inn nú um stundir sé hversu lengi vörn sú sem bólu­efni gefi vari.