Stjórnarflokkarnir hafa tapað yfir fjórðungi fylgis síns og mælast langt frá meirihluta

Rík­is­stjórn­ar­flokk­arnir þrír mæl­ast með 40 til 40,7 pró­sent sam­eig­in­legt fylgi í tveimur könn­unum sem birtar voru í lok árs, ann­ars vegar frá Maskínu og hins vegar frá Prósent. Í kosn­ing­unum sem fram fóru haustið 2021 fengu Sjálf­stæð­is­flokkur, Fram­sókn­ar­flokkur og Vinstri græn sam­tals 54,3 pró­sent fylgi og hafa því tapað rúmum fjórð­ungi þess á þeim 14 mán­uðum sem liðnir eru af kjör­tíma­bil­inu.

Samkvæmt könnun Maskínu tapa allir stjórn­ar­flokk­arnir fylgi og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn, sem alla jafna mælist stærsti flokkur lands­ins, missir þá stöðu yfir til Sam­fylk­ing­ar­innar þótt mun­ur­inn sé sára­lít­ill og vel innan skekkju­marka. Fylgis­tap stjórn­ar­flokk­anna þriggja er á bil­inu 4,4 til 5,1 pró­sentu­stig, minnst hjá Sjálf­stæð­is­flokki en mest hjá Framsókn. Hlut­falls­lega tapa Vinstri græn þó mestu fylgi, en 38 pró­sent þess hefur snúið sér annað á kjör­tíma­bil­inu.

Í könnun Prósents er staðan aðeins önnur. Nið­ur­staða hennar er að Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn tapar litlu – rúmu pró­sentu­stigi frá síð­ustu kosn­ingum – en Vinstri græn tæp­lega helm­ingi síns fylgis og Framsókn tæp­lega 40 pró­sent. Flokkur Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra yrði næst minnsti flokk­ur­inn sem næði inn á þing, ef nið­ur­staða síð­ustu könn­unar Prósents kæmi upp úr kjör­köss­unum næst þegar kosið verður.

[adspot]Báðar kann­an­irnar sýna að rík­is­stjórnin myndi að öllum lík­indum kol­falla ef kosið yrði í dag. Samkvæmt Maskínu fengi hún 25 þing­menn en Prósent gefur henni tveimur fleiri, þar sem hún sýnir sjö flokka örugga inni á þingi með jöfn­un­ar­þing­menn en Maskína sýnir níu. Ef fjöldi atkvæða fellur niður dauður ýkir það þing­manna­fjölda þeirra sem ná þing­mönnum inn á Alþingi.

Samfylkingin tvöfaldast á rúmu ári

Þorri þess fylgis sem rjátl­ast hefur af stjórn­ar­flokk­unum hefur lent hjá tveimur stjórn­ar­and­stöðu­flokkum, Sam­fylk­ingu og Pírötum.

Sam­fylk­ingin bætir við sig fylgi milli mán­aða sam­kvæmt báðum könn­unum og mælist með 20,1 til 20,5 pró­sent fylgi. Það er rúm­lega tvö­falt meira fylgi en flokk­ur­inn fékk í kosn­ing­unum í fyrra­haust, þegar 9,9 pró­sent lands­manna kusu flokk­inn. Í könnun Maskínu gerð­ist það einnig að Sam­fylk­ingin mæld­ist 0,1 pró­sentu­stigi stærri en Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn. Mikil fylg­is­aukn­ing flokks­ins er til­komin í kjöl­far þess að Kristrún Frosta­dóttir var kjör­inn for­maður Sam­fylk­ing­ar­innar í haust. Samhliða for­manns­kjör­inu hefur Kristrún boðað nýjar áherslur hjá flokknum. Hægt er að lesa um þær í við­tali Kjarnans við hana hér.

Píratar mæl­ast líka með umtals­vert meira fylgi en þeir fengu í síð­ustu kosn­ingum, eða 12,5 til 14,3 pró­sent í stað þeirra 8,6 pró­senta sem kom upp úr kjör­köss­unum 25. sept­em­ber 2021. Fylg­is­aukn­ingin er 3,9 til 5,7 pró­sent.

Sam­an­lagt hefur fylgi Sam­fylk­ingar og Pírata auk­ist um 14,1 pró­sent sam­kvæmt Maskínu og um 16,3 pró­sent sam­kvæmt Prósent. Í síð­ar­nefndu könn­un­inni er það ekki fjarri sam­eig­in­legu fylgi stjórn­ar­flokk­anna þriggja. Sam­fylk­ingin og Píratar mæl­ast þar með 34,8 pró­sent fylgi en stjórn­ar­flokk­arnir þrír mæl­ast með 40,3 pró­sent.

[adspot]Ef Viðreisn, sem hefur dalað í fylgi frá síð­ustu kosn­ingum sam­kvæmt báðum könn­unum, yrði bætt við eru þessir þrír stjórn­ar­and­stöðu­flokkar, hin svo­kall­aða frjáls­lynda miðja, með meira fylgi en rík­is­stjórn­ar­flokk­arnir sam­kvæmt könnun Prósents.

Misvísandi mælingar

Flokkur fólks­ins fær mjög mis­vísandi nið­ur­stöðu út úr könn­unum tveimur Í könnun Prósents er fylgi flokks­ins rétt við tíu pró­sent, og meira en í síð­ustu kosn­ingum, en í könnun Maskínu er það sjö pró­sent, og tölu­vert undir því sem flokkur Ingu Sæland fékk þá.

Sömu sögu er að segja af Mið­flokknum, sem rétt skreið inn á þing i kosn­ing­unum í sept­em­ber 2021 með 5,4 pró­sent atkvæða. Hjá Prósent mælist hann með 4,5 pró­sent fylgi, sem allar líkur eru á að dugi ekki til að ná inn manni, en hjá Maskínu mælist fylgið 6,7 pró­sent og á upp­leið.

Svipað er uppi á ten­ingnum hjá Sós­í­alista­flokknum, sem fékk 4,1 pró­sent í síð­ustu kosn­ingum. Prósent mælir flokk­inn á svip­uðum stað og þá en Maskína segir 6,1 pró­sent svar­enda styðja Sós­í­alista­flokk­inn, sem myndi skila honum nokkuð örugg­lega inn á þing.

Könnun Maskínu var lögð fyrir dag­ana 16. til 28. des­em­ber og 1.703 svar­endur tóku afstöðu. Könnun Prósents var fram­kvæmd 22. til 30. des­em­ber, var net­könnun með fjögur þús­und manna úrtak og 49,6 pró­sent svar­hlut­falli.