Framkvæmdasjóður ferðamannastaða fær meirihluta hækkunar á gistináttaskatti

Gistin­átta­skattur var þre­fald­aður af Alþingi fyrir jól, en breyt­ingin tekur gildi þann 1. sept­em­ber næst­kom­andi. Meiri­hluti skatts­ins fer lögum sam­kvæmt í Fram­kvæmda­sjóð ferða­manna­staða, en sveit­ar­fé­lög vilja breyt­ingar og að þau fái meiri­hluta skatts­ins til sín.

Gera ráð fyrir 1,2 milljarða tekjuaukningu

Frá og með 1. sept­em­ber verður gistin­átta­skatt­ur­inn 300 krónur á hverja selda gistin­átta­ein­ingu í stað 100 króna nú. Samkvæmt frum­varpi um ýmsar for­sendur fjár­laga­frum­varps­ins var gert ráð fyrir því að tekjur rík­is­ins auk­ist um 300 millj­ónir króna á þessu ári vegna breyt­ing­ar­innar en um 1,2 millj­arða króna á því næsta, að með­töldum hlið­ar­á­hrifum á virð­is­auka­skatt.

Samkvæmt núgild­andi lögum er það þannig að 3/5 hlutar þeirra tekna sem ríkið fær af gistin­átta­skatti fara í Fram­kvæmda­sjóð ferða­manna­staða. Sá sjóður mun því að óbreyttu fá tals­vert hærri fram­lög á kom­andi árum með hækkun skatts­ins. Það kemur til við­bótar þess að meira hefur inn­heimst af gistin­átta­skatti með mik­illi fjölgun ferða­manna til lands­ins, og til að mynda fær sjóð­ur­inn auka 45 millj­ónir króna af fjár­auka­lögum síð­asta árs vegna þess að meira inn­heimt­ist af skatt­inum en gert var ráð fyrir.

Sveitarfélögin vilja hluta en ferðaþjónustan ekki

Samband íslenskra sveit­ar­fé­laga vill að sveit­ar­fé­lög fái helm­ing eða mögu­lega tvo þriðju hluta af gistin­átta­skatti vegna þeirra ferða­manna sem gista innan þeirra marka, og að þær tekjur renni til þess að byggja upp inn­viði ferða­þjón­ust­unnar í því sveit­ar­fé­lagi. Þetta kom meðal ann­ars fram í umsögn sam­bands­ins um ýmsar for­sendur fjár­laga­frum­varps­ins.

Samtök ferða­þjón­ust­unnar eru á annarri skoðun, og fóru fram á það í sinni umsögn um sama mál að skatt­ur­inn yrði lát­inn renna óskiptur inn í Fram­kvæmda­sjóð ferða­manna­staða. „Fyr­ir­tæki, ein­stak­lingar, stofn­anir eða sveita­fé­lög geta svo sótt um í sjóð­inn til verk­efna til upp­bygg­ingar enda eru fjár­mun­irnir ætl­aðir til upp­bygg­ingar ferða­manna­staða. Með þessu er stjórn­sýslan gagnsæ og skil­virk,“ sögðu sam­tökin í sinni umsögn.

Hvorug umsögnin var tekin til greina þegar málið var afgreitt frá Alþingi fyrir jólin.

Gengur hægt að úthluta

Ákveðið var að lækka fram­lagið til fram­kvæmda­sjóðs­ins um 600 millj­ónir króna milli umræðna um fjár­laga­frum­varpið á Alþingi fyrir jól. Ástæðan er sú að það hefur tekið mun lengri tíma að ráð­stafa fé sjóðs­ins en gert hafði verið ráð fyrir. Kjarninn hefur áður greint frá því að miklir fjár­munir hafi legið óhreyfðir í Fram­kvæmda­sjóði ferða­manna­staða.

Í fjár­lögum síð­asta árs var ákveðið að auka fram­lögin um 517 millj­ónir króna þrátt fyrir að þá hefðu 1,2 millj­arður króna legið óhreyfður í sjóðnum um langt skeið. Iðn­­að­­ar- og við­­skipta­ráðu­­neytið greindi frá því í sept­­em­ber árið 2015 að við und­ir­­bún­­ing fjár­­laga fyrir 2016 hefði komið í ljós að „um­tals­verðir fjár­­mun­ir“ eða 1,2 millj­­arðar króna, lægju enn óhreyfðir í sjóðn­­­um. Þessum fjár­­munum hafði ekki enn verið ráð­stafað í þau verk­efni sem þeim hafði verið úthlutað til. Ýmsar ástæður væru fyrir því en ljóst væri að bæta þyrfti úr skipu­lagi og fram­­kvæmd.

Samkvæmt vef Ferða­mála­stofu, sem hefur umsjón með Fram­kvæmda­sjóði ferða­manna­staða, hefur tæp­lega þremur millj­örðum króna verið úthlutað út sjóðnum frá fyrstu úthlut­un­inni árið 2012. Þá er ekki tekið til­lit til nýj­ustu úthlut­un­ar­innar, en umsókn­ar­frestur rann út í lok októ­ber síð­ast­lið­ins. Rúmlega 500 verk­efni hafa verið styrkt á þessum tíma, en líkt og fram hefur komið hefur það iðu­lega gerst und­an­farin ár að tafir hafa orðið á verk­efnum sem hafa fengið úthlutað úr sjóðnum. Kjarninn hefur sent fyr­ir­spurn til Ferða­mála­stofu um stöð­una á sjóðnum núna.