Hikaði ekki „eina mínútu“ við að skrá sig í bakvarðasveitina

Kristín Bára Bryn­dís­ar­dóttir hjúkr­un­ar­fræð­ingur hefur að und­an­förnu verið að æfa sig í að treysta inn­sæi sínu og taka ákvarð­anir út frá því. Þegar bak­varða­sveit heil­brigð­is­þjón­ust­unnar var stofnuð, vegna far­ald­urs COVID-19 og fyr­ir­séðs álags á sjúkra­húsum lands­ins, gerði hún einmitt það og hik­aði ekki við að skrá sig þótt að hún sé í leyfi frá störfum vegna flók­inna veik­inda.

„Við tökum því sem svo sjálf­sögðum hlut að vakna hvern dag, fá að draga and­ann og vera til. En það er ekki sjálf­sagður hlutur. Ég veit það, því ég hef unnið á krabba­meins­deild Land­spít­al­ans,“ segir hún um þann lær­dóm sem hún hefur dregið af sínum veik­indum. „Og þegar það er heims­far­aldur þá hjálpar maður til. Það er bara þannig. Eitt sinn hjúkr­un­ar­fræð­ingur ávallt hjúkr­un­ar­fræð­ingur. Við erum öll í þessu saman.“

Fljót­lega eftir að Kristín Bára skráði sig í bak­varða­sveit­ina var haft sam­band við hana og hún beðin að koma til starfa á Land­spít­al­anum þar sem hún hóf fyrst störf að afloknu námi í hjúkr­un­ar­fræði við Háskóla Íslands. Í kjöl­farið fékk hún sent efni til upp­rifj­unar sem hún fer nú yfir til að und­ir­búa sig. Til stendur að hún sinni sjúk­lingum með COVID. Kallið getur komið á hverri stundu.

„Ég hik­aði ekki við það í eina mín­útu að skrá mig í bak­varða­sveit­ina,“ segir Kristín í sam­tali við Kjarnann. „Ég hef unnið á Land­spít­al­anum. Ég veit hvernig staðan var fyrir þennan far­aldur. Ég veit hvað það er mikið álag á starfs­fólk­inu fyrir.“

Beint á Landspítala eftir útskrift

Eftir útskrift árið 2010 vann Kristín Bára í nokkur ár á krabba­meins­lækn­inga­deild á Land­spít­al­anum en breytti svo til og fór í sölu- og mark­aðs­starf. Haustið 2015 fór hún að eiga mjög erfitt með svefn og svaf ekki í tvo mán­uði. Hún mætti samt alltaf til vinnu. „Ég hætti að sofa hrein­lega, það gerð­ist nán­ast á einni nóttu.“

Kristín Bára fór haustið 2015 að eiga mjög erfitt með svefn. Ástandið átti eftir að vinda upp á sig.

Mynd: Aðsend

Rúmlega tví­tug hafði hún greinst með floga­veiki og næstu árin tók hún lyf vegna sjúk­dóms­ins. Er svefn­leysið hófst var hún búin að vera lyfja­laus og stöðug í mörg ár. „Að sofa ekki í svona langan tíma er bein­línis mann­skemm­andi,“ segir Kristín. „Þarna var ég að fá flog í svefni án þess að vita af því.“

Í jan­úar 2016 byrj­aði hún aftur á floga­veikis­lyfj­unum en „þá byrj­aði ballið,“ segir hún. „Þegar eitt kerfi lík­am­ans gefur sig þá fara önnur út af spor­inu.“ Í kjöl­farið fór hún að finna fyrir krónískum verkjum. Það hvarfl­aði þó ekki að henni að taka veik­inda­leyfi lengur en í nokkra daga.

Þá um sum­arið ákvað hún að skipta um vinnu og færa sig yfir á heilsu­gæsl­una í skóla­hjúkrun og ung- og smá­barna­vernd. Álagið var mikið, hún var að sinna sínu heim­ili, með tvo drengi og í fullri vinnu. Hafin var bar­átta sem átti eftir að standa í nokkur ár.

Tuska í andlitið

Kristín var að lokum greind með vefja­gigt haustið 2016 eftir grein­ing­ar­ferli hjá Þraut. Þegar þarna er komið sögu var hún einnig búin að vera í eft­ir­liti hjá hjarta­lækni vegna hjart­slátta­trufl­ana. Hún fékk ítrekað hrað­s­látta­köst og púls­inn átti það til að hækka upp úr öllu valdi án sýni­legs til­efnis. Eftir marg­vís­legar rann­sóknir var nið­ur­staðan sú að svo­kall­aður ofans­legla­hrað­taktur væri lík­leg­asta orsökin. „Ég var þarna 34 ára og greind með nokkra sjúk­dóma sem sagðir voru ólækn­andi. Það var ákveðin tuska í and­litið.“

Við tók sorg­ar­ferli. Hún fór úr því að vera í fullri vinnu og félags­lega virk yfir í það að geta nær engu sinnt. Árið 2017 var af þessum sökum eitt það erf­ið­asta í hennar lífi. „Þá lenti ég á þessum vegg aftur og aftur.“

Alltaf stefndi hún að því að ná heilsu en í þeim til­gangi að kom­ast aftur til vinnu. Mark­miðið var ekki að ná heilsu til að líða betur. Hún seg­ist að þessu leyti vera dæmi­gerður harður Íslend­ingur, alin upp við það að sýna engan aum­ingja­skap. Kristín var þess vegna lengi að sætta sig við að fara í veik­inda­leyfi. Hún var send í end­ur­hæf­ingu hjá Þraut og spurði hvort það væri ekki upp­lagt að stunda vinnu sam­hliða henni. „Ég var í afneitun og náði ekki að taka þessu alvar­lega.“

Um leið og end­ur­hæf­ing­unni lauk fór hún aftur að vinna sem end­aði með því að hún fékk floga­köst á dag­inn, eitt­hvað sem hún hafði ekki áður fengið. Mígreni bætt­ist svo ofan á allt saman. Þá setti tauga­lækn­ir­inn niður fót­inn og sagði að hún yrði að fara í langt veik­inda­leyfi.

Kristín Bára ásamt sonum sínum, Bóasi Myrkva og Pétri Arnari. Heim­il­is­kött­ur­inn Eygló á sinn sess innan fjöl­skyld­unnar.

Mynd: Aðsend

Í byrjun árs 2018 lét hún til leið­ast, fór í leyfi frá störfum og hóf end­ur­hæf­ingu á Reykja­lundi um sum­arið. „Á þessum tíma þá gerð­ist eitt­hvað,“ segir hún. „Fyrst átti ég mjög erfitt með þetta, fannst ég ekki nógu veik til að vera á Reykja­lundi. Fannst ég vera að taka pláss frá öðrum. Og síðan átti ég mjög erfitt með að vera hjúkr­un­ar­fræð­ingur hinum megin við borðið. Ég þurfti að yfir­stíga for­dóma og hörku í minn eigin garð.“

Eftir að Kristín fór að taka veik­ind­unum alvar­lega fór hún að ein­beita sér að hlutum sem voru nær­andi fyrir hana. „Ég fór af stað inn í þetta verk­efni með það mark­mið að ná heilsu fyrir mig og mína fjöl­skyldu.“

Nú eru fimm ár frá því að hún veikt­ist. „Ég fór mjög djúpt í þetta sorg­ar­ferli, í reið­ina, afneit­un­ina og alls konar til­finn­ingar. Mér leið stundum eins og ég væri í frjálsu falli og hefði enga fall­hlíf, ég beið bara eftir því að ein­hver myndi grípa mig.“

Um leið og Kristín fór að ein­beita sér að því sem nærði hennar lík­ama og sál fór líð­anin að batna.

Mynd: Aðsend

Með því að gera það sem nærði lík­ama og sál fór hug­ar­farið smám saman að breyt­ast og líð­anin sömu­leiðis. „Ég fór að ein­beita mér að því sem ég gat gert í stað þess sem ég get ekki gert.“

Öll hennar veik­indi mátti rekja til vanda­mála í tauga­kerf­inu. „Það fékk mig til að pæla í hvernig ég gæti unnið með tauga­kerfið mitt. Það var ójafn­vægi í því. Ég var að lifa alltof streitu­miklu lífi þó að mér hafi aldrei fund­ist ég sér­stak­lega stressuð. Streitan bjó innra með mér, hún var krónísk og ég átt­aði mig ekki á því fyrr en ég lenti á þessum vegg. Streitan var að keyra mig í kaf. Það tekur tíma að vinda ofan af því. Ég hef þurft að end­ur­for­rita heil­ann. Búa til nýjar tauga­brautir og deyfa þær gömlu sem þjóna mér ekki lengur.“

Og þessi vinna er enn í gangi. Henni lýkur ekki þó að líð­anin hafi batnað. „Ég er loks­ins núna farin að finna ávinn­ing­inn af allri þess­ari sjálfs­vinnu.“

Í lok síð­asta árs fór Kristín Bára í kenn­ara­nám í jóga nidra og núna er hún í kenn­ara­námi í qigong.

Mynd: Aðsend

Kristín hefur stundað jóga í mörg ár en í lok síð­asta árs lét hún verða af því að fara í kenn­ara­nám í jóga nidra og núna er hún í kenn­ara­námi í qigong. Hún hlakkar til að fá tæki­færi til að miðla sinni þekk­ingu á þessu sviði til ann­arra og mun fara af stað með nám­skeið þegar nær dregur sumri.

Eitt af því sem Kristín hefur sér­stak­lega ein­beitt sér að í bata­ferl­inu er að staldra við og pæla í því af hverju hún geri það sem hún gerir, bregð­ist við hlutum eins og hún gerir og þar fram eftir göt­unum. „Hvaðan koma hugs­anir mínar? Trú á það sem virkar og virkar ekki? Ég hef kom­ist að því, og það var það mik­il­væg­asta, að hugs­anir mínar eru ekki sann­leik­ur­inn. Við erum ekki hugs­anir okkar, við erum svo miklu meira. Við erum alltof mikið á sjálf­stýr­ingu í stað þess að taka með­vit­aðar ákvarð­anir um hvernig við ætlum að lifa líf­inu. En það kemur að því að sjálf­stýr­ingin virkar ekki lengur og þá neyð­umst við til þess að líta inn á við.“

Kristín Bára hefur stundað jóga í mörg ár. Núna er hún orðin jóga nidra kenn­ari.

Mynd: Aðsend

Nánast allir sem missa heils­una fara í gegnum sorg­ar­ferli. „Það besta sem ég gerði var að ná valdi á sjálfri mér aftur. Ég varð svo varn­ar­laus og háð öðrum en um leið og ég tók valdið til mín og fór að taka ábyrgð á minni líðan og minni heilsu þá breytt­ist svo margt. Það er miklu ein­fald­ara að kenna öðrum og öðru um. En ég er lif­andi dæmi um það að þótt maður eigi við heilsu­far­s­vanda­mál að stríða sem virð­ast stundum óyf­ir­stíg­an­leg þá hefur maður vald til að gera alls konar hluti sem hjálpa manni að líða betur.“

Það getur verið átak að hefja sjálfs­vinnu og því mælir Kristín með því að byrja smátt. „Það er erfitt að inn­leiða góða vana jafn­vel þó að maður viti hvað gerir manni gott. Til að byrja með fannst mér gott að gefa sjálfri mér eitt lof­orð á dag. Byrja dag­inn á því að taka fimm djúpa and­ar­drætti, þakka fyrir það sem þú hefur í stað þess að ein­blína á það sem þér finnst vanta. Svo getur maður bætt smám saman ofan á það.“

Eitt af því sem Kristín er að æfa sig í er að hlusta á inn­sæið sitt, að taka ekki ákvarð­anir út frá for­tíð eða fram­tíð. „Allt sem við þurfum er innra með okkur sjálfum, við þurfum ekk­ert annað til að líða betur.“

Í heims­far­aldri þurfum við að standa saman og hjálp­ast að, bætir hún við. Það sé sannað að það að gefa af sér hafi góð áhrif á líðan.

Til að byggja sig upp hefur Kristín Bára gengið á fjöll og seg­ist hafa komið sjálfri sér á óvart. Hún geti meira en hún hélt.

Mynd: Aðsend

Hún ótt­ast ekki að fá bakslag við það að fara aftur að vinna í þessu mikla álagi sem fylgir far­aldr­inum. Í fyrsta lagi þurfi þátt­tak­endur í bak­varða­sveit­inni ekki að binda sig í lengri tíma og því geti hún stjórnað vinn­unni og álag­inu. „En það er líka svo mik­ill skiln­ingur, virð­ing og sam­taka­máttur til staðar, það eru allir að vinna saman. Það gefur manni svo mikið.“

Samstaða er að sögn Krist­ínar í eðli hjúkr­un­ar­fræð­inga. „Enginn fer í þetta starf án mik­illar ástríðu og hug­sjónar. Álagið er oft gríð­ar­legt og launin í engu sam­ræmi við það. Þetta er oft á tíðum ótrú­lega and­lega og lík­am­lega erfitt starf og mjög slít­andi. Þetta er ein ástæðan fyrir því að þessi starfs­stétt er útsett­ari fyrir kulnun en flestar aðrar.“

Hjúkrun geti þó verið ótrú­lega gef­andi starf, að geta hjálpað fólki, verið með því og leitt í gegnum erf­ið­ustu tíma­bil lífs­ins. „En starfið getur líka tekið mikið frá manni, sogið til sín alla orku ef maður nær ekki end­ur­heimt inn á milli vegna óhóf­legs álags.“

Kristín er hrærð og þakk­lát vegna þeirra við­bragða sem hjúkr­un­ar­fræð­ingar hafa fengið síð­ustu daga og vikur. Daglega les hún færslur á sam­fé­lags­miðlum þar sem fólk er að dásama stétt­ina og hennar góða starf. „Þetta er svo fal­legt og ég veit að allir hjúkr­un­ar­fræð­ingar kunna að meta þetta en eins og gefur að skilja þá lifa þeir sem eru í eld­lín­unni núna, í sjóð­andi heitum varn­ar­göllum heilu vakt­irnar, ekki á hrósi einu saman.“

„Hjúkr­un­ar­fræð­ingar eru magn­aðir. Það hef ég alltaf vitað, enda unnið sem slíkur og orðið vitni að öllu því merki­lega sem þetta veiga­mikla starf felur í sér. Ég hef oft reynt að koma mik­il­vægi þess­arar fag­stéttar í orð en aldrei tek­ist. Það eru ein­fald­lega ekki til nægi­lega stór orð.“

Eitt af því sem Kristín er að æfa sig í er að hlusta á inn­sæið sitt, að taka ekki ákvarð­anir út frá for­tíð eða fram­tíð. „Allt sem við þurfum er innra með okkur sjálfum, við þurfum ekk­ert annað til að líða betur.“

Mynd: Aðsend

Kristín Bára segir að ástandið nú um stundir sé vita­skuld erfitt fyrir marga. Fólk sé veikt og margir kvíðnir og hræddir um ást­vini sína. Svo hafi margir einnig misst vinn­una. „Í stóra sam­heng­inu þá held ég að þetta sé harka­leg áminn­ing fyrir okkur mann­kynið að snúa okkur aftur að grund­vall­ar­at­rið­unum, því sem raun­veru­lega skiptir máli,“ segir hún.

„Neysla okkar var farin upp úr öllu valdi, við vorum jafn­vel gráðug á köflum. En hvað þurfum við raun­veru­lega? Nú þurfum við að hugsa um það. Og þetta verður til þess að við þurfum að líta inn á við. Við getum ekki lengur hlaupið frá sjálfum okkur, það er að minnsta kosti hæg­ara sagt en gert núna á tímum sam­komu­banns,“ segir hún og hlær. „Eina leiðin út er inn. Til lengri tíma gæti eitt­hvað gott og fal­legt komið út úr þessu öllu. Það er undir okkur sjálfum komið.“