Atómhljóð

Nýverið varð ég þeirrar gæfu aðnjót­andi að vera við tón­list­ar­há­tíð­ina Unsound í borg­inni Kraká í Póllandi. Einn af við­burðum hátíð­ar­innar, sem þekkt er fyrir fram­úr­stefnu­lega og til­rauna­kennda tón­leika, var flutn­ingur Hildar Guðna­dóttur á hljóðrás sinni úr sjón­varps­þátt­unum Chernobyl sem hún fékk Emmy-verð­laun fyrir í ár.

Á sunnu­dags­eft­ir­mið­degi söfn­uð­ust mis­ferskir hátíð­ar­gestir fyrir utan verk­smiðju rétt við mið­borg­ina. Rýmið var áður notað af fyr­ir­tæk­inu Telkom-Telos, sem fram­leiðir óhefð­bundin sím­tæki til notk­unar á lestar­teinum, í her­stöðvum og í námum. Annar af við­burðum hátíð­ar­innar hafði einmitt átt sér stað djúpt í Wieliczka-salt­námunum rétt fyrir utan borg­ina. Þær stóðu undir stórum hluta af salt­fram­leiðslu Evrópu frá 13. öld þar til salt­verð hrundi á tíunda ára­tug síð­ustu aldar.

Inni í hrárri verk­smiðj­unni hafði verið komið fyrir litlu sviði á miðju gólfi. Hildur og sam­starfs­menn hennar tóku sér stöðu við græjurnar og gest­irnir þyrpt­ust í kring. Verkið byggir nær ein­göngu á umhverf­is­upp­tökum Hildar í lit­há­sku kjarn­orku­veri, en söng­rödd hennar fær einnig að njóta sín þrátt fyrir algjöran skort á texta.

Samspil aðstæðna og sög­unnar vöktu hugs­anir um örvænt­ing­una í kjarn­orku­ver­inu og þær þús­undir sem fór­ust í kjöl­farið. Á völdu augna­bliki blikk­uðu ljósin svo ört að það var yfir­þyrm­andi. Undir lok verks­ins leið ærandi hljóð­bylgja yfir sal­inn og í logn­inu sem fylgdi berg­mál­aði málm­kennt högg og skruðn­ingur sem minnti á Geiger-mæli. Maður fann nán­ast bragðið af geisla­virkn­inni.

Ég steig út í sól­ina og reyndi að skilja hvernig íslensk tón­list­ar­kona, í sam­starfi við enska og ítalska hljóð­lista­menn og þýskan ljósa­hönnuð, gat án tungu­máls­ins látið gesti pól­skrar síma­verk­smiðju upp­lifa úkra­ínska kjarn­orkuógn.