Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar, hefur beint fyrirspurn til Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra vegna úthlutunar á heimildum til veiða á makríl. Í fyrirspurninni fer Þorgerður Katrín fram á upplýsingar um hversu margar útgerðir hafi krafið íslenska ríkið um skaðabætur vegna úthlutunar á heimildum til veiða á makríl í kjölfar tveggja dóma Hæstaréttar frá 6. desember 2018 og hvaða útgerðir það séu. Hún vill einnig fá að vita til hvaða ára skaðabótakröfurnar ná, um hversu miklar aflaheimildir sé að ræða hjá hverri útgerð fyrir sig, hversu háar skaðabótakröfur einstakra útgerða séu og hvaða forsendur liggi fyrir við útreikning bótafjárhæða hjá hverri útgerð fyrir sig.
Í fyrra var makríll færður í kvóta á grundvelli veiðireynslu þar sem aflaheimildir, eða kvótar, voru að mestu færðar til stórútgerða. Makrílkvótinn er talinn vera 65 til 100 milljarða króna virði.
[adspot]Þrátt fyrir þetta ætla nokkur stór sjávarútvegsfyrirtæki í mál við íslenska ríkið vegna fjártjóns sem þau telja sig hafa orðið fyrir vegna úthlutar á makrílkvóta á árunum 2011 til 2014. Samkvæmt fréttum síðasta sumar munu bótakröfur þeirra nema allt að 35 milljörðum króna. Verði þær samþykktar geta útgerðirnar því náð til baka um 55 prósent af því sem þær hafa greitt í veiðigjöld á undanförnum árum.
Fyrirspurn send sumarið 2019
Kjarninn sendi sambærilega fyrirspurn og þá sem Þorgerður Katrín hefur nú lagt fyrir forsætisráðherra, til upplýsingafulltrúa ríkisstjórnarinnar í fyrrasumar. Í henni var óskað eftir því að fá stefnur þeirra sjávarútvegsfyrirtækja sem stefnt hafa íslenskra ríkinu til greiðslu skaðabóta afhentar auk þess sem beðið var um upplýsingar um hversu háar kröfur þeirra væru.
Erindið var sent til sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins sem brást ekki við því í á aðra viku. Þegar viðbrögð komu fólst í þeim að áframsenda erindið á embætti ríkislögmanns.
Hann taldi rétt að bera það undir lögmenn fyrirtækjanna sem um ræddi hvort þeir myndu samþykkja að upplýsingar um málin yrðu veittar og staðfesti í kjölfarið við Kjarnann að fyrirspurnir þess efnis hefðu verið sendar á umrædd fyrirtæki.
Síðan fékkst ekkert viðbótarsvar, þrátt fyrir að rúmir fimm mánuðir liðu frá því að upphafleg fyrirspurn var send, þangað til 20. desember 2019.
Vilja ekki að að almenningur fái gögnin
Þá sendi ríkislögmaður svar þess efnist að hann teldi ekki heimilt að afhenda stefnurnar. Hann hefði óskað eftir afstöðu umræddra fyrirtækja gagnvart því að fjölmiðlar myndu fá stefnurnar með því að beina spurningum til lögmanna þeirra. „Liggur ekki fyrir samþykki stefnenda um að afhenda stefnurnar og verður að skilja afstöðu þeirra í ljósi seinni málsliðar 9. gr. upplýsingalaga nr. 140/2012 og telur embættið því gögnin undanþegin upplýsingarétti.“
Auk þess sagði í svarinu að ríkislögmaður mæti það „óraunhæft að rýmri aðgangur sé fyrir hendi þótt kröfu um afhendingu sé beint að stjórnvaldi ef um sömu gögn er að ræða. Gögnin eru því eðli sínu samkvæmt undanþegin upplýsingarétti.“
Kjarninn hefur kært synjun ríkislögmanns á aðgengi að umræddum upplýsingum til úrskurðarnefndar um upplýsingamál.
[adspot]Í frekari rökstuðningi fyrir synjuninni, sem ríkislögmaður sendi til úrskurðarnefndar um upplýsingamál 15. janúar 2019, kemur fram að synjunin byggi á tvenns konar grunni. Annars vegar þeim að gögnin séu undanþegin upplýsingarétti vegna þess að umrædd sjávarútvegsfyrirtæki hafa ekki veitt heimild fyrir sitt leyti til afhendingar gagnanna. „Í ljósi afstöðu útgerðarfyrirtækjanna og við könnun á nefndum stefnum verður að líta svo á að í þeim séu greindar nákvæmar upplýsingar um fjárhags- og viðskipta- hagsmuni þeirra[...]Gögnin verður að meta án tillits til þess hvernig löggjafinn hefur lýst markmiðum og tilgangi laga um fiskveiðistjórn með því að nytjastofnar sjávar teljist til sameignar þjóðarinnar,“ segir í bréfi ríkislögmanns.
Hins vegar byggði synjun hans á því að gögnin séu hluti af málsskjölum í dómsmáli sem rekið er fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Ríkislögmaður telur að sérstakar skorður séu á því samkvæmt lögum að afhenda gagna úr dómsmáli enda eru hugsanlegir hagsmunir af afhendingu þeirra allt aðrir en að varða almenning. Engu breytir þótt málsmeðferð í dómsmálum sé opinber.“
Veistu meira? Láttu okkur vita
Það tókst ekki að sækja formið. Reyndu aftur eftir augnablik.
Ýttu á + við höfund, fréttamál eða greinaröð til að fylgja því og fá tölvupóst þegar eitthvað nýtt kemur, einn á dag í mesta lagi. Því sem þú fylgir stjórnarðu á Minni síðu.
sjávarútvegsmál
Indriði H. Þorláksson
Fiskveiðiauðlindin og þjóðin – Grein þrjú
„Áhrifin á ásýnd íslensks sjávarútvegs eru gríðarleg innan lands sem utan“
Umfang fiskeldis nú orðið 13 prósent af öllum sjávarútveginum
Arðgreiðslur úr sjávarútvegi 18,5 milljarðar í fyrra
Indriði H. Þorláksson
Fiskveiðiauðlindin og þjóðin – Grein tvö
Athugasemdir