Oxford-bóluefnið þykir líklegast til árangurs

Um 180 bólu­efni gegn COVID-19 eru í þróun í heim­inum í dag. Rúmlega tutt­ugu eru nú prófuð á fólki. Yfir­leitt tekur mörg ár að þróa bólu­efni áður en það kemur á markað en vís­inda­menn kepp­ast nú við að flýta því ferli og von­ast til að á næsta ári verði öruggt og áhrifa­ríkt bólu­efni gegn þessum nýja sjúk­dómi til­búið.

Það bólu­efni sem þykir lík­leg­ast til að verða hið fyrsta til að gagn­ast í bar­átt­unni á heims­vísu er í þróun í Oxford-háskóla. Þó að mörg önnur þró­un­ar­verk­efni lofi góðu, m.a. nokkur í Banda­ríkj­unum, hafa sér­fræð­ingar Alþjóða heil­brigð­is­stofn­un­ar­innar (WHO) sagt að Oxford-teym­inu virð­ist ganga best. Bólu­efnið er nú komið á síð­ari stig þró­unar og þar með lengra en nokk­urt annað bólu­efni.

Í frétt Economist um málið segir að stjórn­völd ríkja víða um heim hafi sett pen­inga til þró­unar Oxford-bólu­efn­is­ins, eins og það er kallað. Verk­efnið nýtur því gríð­ar­legs fjár­hags­legs stuðn­ings, ólíkt t.d. því bólu­efni sem lengst er komið í þróun í Kína.

Þá er bresk-sænska lyfja­fyr­ir­tækið AstraZeneca, sem stendur að þró­un­inni ásamt vís­inda­mönnum háskól­ans, að útfæra skipu­lag á því hvernig koma megi bólu­efn­inu til sem flestra í heim­inum „hratt og örugg­lega“.

Og það stytt­ist í að í ljós komi hvort Oxford-bólu­efnið sé jafn áhrifa­ríkt og von­ast er til. Talað er um ágúst­lok í því sam­bandi. Ef sú prófun á efn­inu sem nú stendur yfir heppn­ast vel þá geta þar til bær yfir­völd, að því er fram kemur í grein Economist, sam­þykkt bólu­efnið til notk­unar í neyð og í kjöl­farið meðal fólks í sér­stökum áhættu­hópum. Ef allt gengur að óskum, sem enn er óvíst, gæti sá hópur fengið bólu­efnið þegar í októ­ber. Og AstraZeneca telur að fullt sam­þykki fyrir notkun bólu­efn­is­ins gæti feng­ist snemma á næsta ári.

Snemma í jan­úar, aðeins nokkrum dögum eftir að ný veira upp­götv­að­ist í Kína, var haf­ist handa við að afhjúpa erfða­mengi hennar. Í mars hófust fyrstu til­raunir með bólu­efni á fólki. Tugir teyma vís­inda­manna hafa lagt nótt við dag við að rann­saka veiruna og freista þess að finna upp bólu­efni gegn henni. Í miklu kapp­hlaupi við tím­ann. Margar til­raunir munu mis­takast. Margar til­raunir munu ekki skila þeim árangri sem von­ast var eftir. En vonin er sú að ein­hverjar þeirri eigi eftir að skila þeim árangri að hægt verði að bólu­setja fólk gegn SARS CoV-2 svo koma megi böndum á far­ald­ur­inn skæða sem enn virð­ist ekki hafa náð hámarki á heims­vísu.

Talsmenn AstraZeneca hafa sagt að hver skammtur af Oxford-bólu­efn­inu ætti ekki að þurfa að kosta mikið meira en kaffi­bolli. Þegar hafa verið lagðar inn pant­anir á tveimur millj­örðum skammta.

En stóru spurn­ing­arnar eru: Mun bólu­efnið virka? Og er það öruggt?

Það er ekki að ástæðu­lausu að bólu­efni hafa hingað til verið mjög lengi í þróun. Í mörg ár og jafn­vel ára­tugi. Að búa til öruggt bólu­efni, sem veldur ekki meiri skaða en veiran sjálf myndi valda, hefur hingað til verið lang­hlaup – ekki sprett­hlaup.

Til­raunir á Oxford-bólu­efn­inu standa yfir í Bret­landi, Suður-Afríku og Brasilíu. Í Bret­landi er verið að prófa efnið á um 7.000 manns. Eitt af því sem rann­sakað er hjá þeim sem taka þátt í til­raun­inni eru við­brögð við efn­inu og hversu stóran skammt þarf að gefa svo að nægt mótefni mynd­ist.

New York Times fylgist stöðugt með stöð­unni á þróun bólu­efna. Þá sam­an­tekt má sjá hér.