Og hvað á bóluefnið að heita?

„Allir sem ég þekki eru að reyna að draga nafnið upp úr mér. En ég hef ekki einu sinni sagt kon­unni minni hvert það er,“ sagði Scott Piergrossi, fram­kvæmda­stjóri hjá Brand Institude, sem tók þátt í því að finna nöfn á nokkur þeirra bólu­efna gegn COVID-19 sem nú eru þegar farin að líta dags­ins ljós. Þetta var haft eftir honum áður en bólu­efni Pfizer-BioNtech fékk mark­aðs­leyfi í Banda­ríkj­unum og Evrópu, fyrst allra slíkra.

Yfir­leitt er tek­inn góður tími í að finna nafn á lyf og bólu­efni. Jafnvel tvö ár. Enda hefur hingað til tekið ára­tug eða lengur að þróa þau, prófa og koma í gegnum nál­ar­auga lyfja­stofn­ana.

[adspot]

En allt er með öðru sniði í heims­far­aldri kór­ónu­veirunnar. Bóluefni hafa verið þróuð á met­tíma, á um tíu mán­uðum, og því urðu þeir sem hafa það hlut­verk að finna nafn líka að haska sér.

Vöru­merkja­sér­fræð­ingar segja að þegar komi að nöfnum á lyfjum og bólu­efnum þurfi fyrst og fremst að hafa tvennt í huga: Að nafnið kveiki jákvæðar til­finn­ingar en sé þó ekki það flippað að það því verði hafnað af íhalds­sömum stofn­unum.

Banda­ríska lyfja­fyr­ir­tækið Pfizer og þýska líf­tækni­fyr­ir­tækið BioNtech tóku saman höndum um þróun bólu­efnis gegn COVID-19 og hófust klínískar próf­anir á því þegar í apríl. Á þró­un­ar­stig­inu var það nefnt BNT162b2 en bók­stafirnir fremst í heit­inu vísa til BioNtech. Þegar ljóst var að efnið væri að virka eins og stefnt var að og sótt var um mark­aðs­leyfi hafði það fengið nafnið Comirnaty.

Þetta er samsett orð

Rýnum aðeins í þetta nafn.

Í því er blandað saman ýmsu; nafni sjúk­dóms, nafni aðferð­ar­innar sem notuð var við þró­un­ina auk þess sem í því leyn­ist einnig til­vísun í fyrir hverja það er og hverju það á að skila.

Piergrossi er loks til­bú­inn að leysa frá skjóð­unni og segir nafnið, sem hann tók þátt í að finna, vísa til eft­ir­far­andi hluta: COVID-19, mRNA, sam­fé­lags (community) og ónæmis (imm­unity).

Bólu­efnið Comirnaty byggir á svo­kall­aðri mRNA-tækni en slík efni inni­halda hluta af erfða­efni kór­ónu­veirunnar SARS-CoV-2 sem veldur sjúk­dómnum COVID-19. Þetta er í fyrsta skipti sem þess­ari tækni er beitt við þróun bólu­efna.

Þar sem tæknin er svo nýstár­leg þótti til­efni til að koma nafni hennar inn í nafn loka­af­urð­ar­innar: Bólu­efn­is­ins sjálfs.

Frátóku nöfn sem innihéldu Wuhan

„Þetta var krefj­andi verk­efni miðað við önnur því það eru svo miklar vonir bundnar við þessa vöru í efna­hags­legu, heilsu­fars­legu og til­finn­inga­legu til­liti,“ segir Piergrossi.

Bóluefni Moderna, sem einnig byggir á mRNA-tækn­inni, hlaut náð fyrir augum Evrópsku lyfja­stofn­un­ar­innar á mið­viku­dag. Ýmsar vanga­veltur hafa verið um hvaða nafn bólu­efnið myndi fá en hefð er fyrir því að upp­lýsa um slíkt eftir að mark­aðs­leyfi fæst.

Í haust óskaði fyr­ir­tækið eftir að skrá tvö vöru­merki: Spykevax og Spikevax. „Spike“ vísar til gadda­prótein­anna sem ein­kenna kór­ónu­veiruna og „vax“ til bólu­setn­ingar/bólu­efnis (vaccination, vaccine). Áður hafði fyr­ir­tækið tryggt sér vöru­merkin Mnravax, Mvax og Covidvax. Þegar í jan­úar á síð­asta ári, skömmu eftir að far­ald­ur­inn kom upp í Kína hafði fyr­ir­tækið skráð nöfn sem vís­uðu til borg­ar­innar þar sem veiran er talin eiga upp­tök sín, Wuhan. Þau nöfn, m.a. Wuhan Vax, hafa öll verið slegin út af borð­inu.