Lítið um að heimili skipti um söluaðila raforku

Íslensk heim­ili hafa lítið nýtt sér frelsi í sölu raf­orku til að lækka hjá sér raf­orku­kostnað en talið er að það sé vegna þess hve lít­ill kostn­að­ur­inn er við raf­orku­kaup. Verk­fræði­stofan EFLA telur hins vegar að mik­il­vægt sé að stjórn­völd hvetji heim­il­is­not­endur til að vera virk á raf­orku­mark­aði til að veita sölu­fyr­ir­tækjum verð­að­hald. 

Í drögum að nýrri reglu­gerð atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyt­is­ins um raf­orku­við­skipti sem birt hefur verið til umsagnar í sam­ráðs­gátt stjórn­valda er meðal ann­ars nánar kveðið á um rétt neyt­enda til að skipta um raf­orku­sala.

Aukin neytendavernd á raforkumarkaði

Í reglu­gerð­ar­drög­unum segir að mark­mið breyttrar reglu­gerðar sé að efla neyt­enda­vernd á sviði raf­orku­mála en breyt­ing­arnar eru í sam­ræmi við auknar áherslur á neyt­enda­vernd í þriðju raf­orku­til­skipun Evr­ópu­sam­bands­ins.

Meðal þess sem tekið er fyrir í reglu­gerð­inni er tryggður réttur neyt­enda til að velja sér raf­orku­sala á hverjum tíma, ásamt breyt­ingum sem auð­velda not­enda­skipti með raf­rænum hætti og stytta fresti þegar kemur að rétti not­anda til að segja upp sölu­samn­ingi. [adspot]

Reglu­gerðin er í sam­ræmi við nið­ur­stöður nýlegrar skýrslu frá verk­fræði­stof­unni EFLU, um raf­orku­verð og þróun sam­keppni á raf­orku­mark­aði. Þar kemur meðal ann­ars fram að ein leið til að skoða hve virkur mark­aður er með raf­orku sé að horfa á fjölda söluað­ila­skipta en sam­kvæmt skýrsl­unni er tiltölulega lítið um söluað­ila­skipti hér á landi, sérstak­lega hvað varðar heim­il­is­not­endur.

Virkni á raforkumarkaði veitir sölufyrirtækjum verðaðhald

Á árinu 2017 voru söluað­ila­skiptin hjá heim­ilum um 370 en heild­ar­fjöldi íbúða á land­inu er um 140 þúsund. Lítið er því um að heim­ili færi sig á milli sölufyr­ir­tækja raf­orku en sam­kvæmt EFLU er það vegna þess að raf­orku­notkun heim­ila er lítil eða að með­al­tali um 4.500 kWh/ári og árleg orku­kaup því á bil­inu 33 til 36 þúsund krónur.

Þá kemur fram í skýrsl­unni að sparn­aður við sölu­að­ila­skipti í dag eru að hámarki um þrjú þúsund krónur á ári og ávinn­ing­ur­inn af skiptum því fremur lítill. EFLA telur hins vegar að mik­il­vægt sé að hvetja heim­il­is­not­endur raf­orku til að vera virkir á raf­orku­mark­aði þar sem það auki sam­keppni og veiti sölu­fyr­ir­tækjum verð­að­hald.

Reikna með aukinni raforkunotkun á næstu tíu árum

Í reglu­gerð­ar­drög­unum er einnig lagðar auknar skyldur um neyt­enda­vernd á sölu­fyr­ir­tæki og dreifi­veitur. Þeim er skylt að upp­lýsa neyt­endur um rétt sinn, leið­beina þeim með aðgengi­legum og sýni­legum hætti, og gæta jafn­ræðis í hví­vetna þannig að ekki sé til dæmis vakin athygli not­enda á einu sölu­fyr­ir­tæki umfram annað.

Að sama skapi er með breyt­ingum á reglu­gerð­inni liðkað fyrir aðkomu nýrra aðila á smá­sölu­markað raf­orku en sam­kvæmt ráðu­neyt­inu er það mik­il­vægur liður í því að efla sam­keppni á raf­orku­mark­aði með hags­muni neyt­enda að leið­ar­ljósi.

[links] Jafn­framt eru við­skipti með hleðslu­stöðvar raf­orku gerð auð­veld­ari í nýju reglu­gerð­inni en sam­kvæmt nýrri raf­orku­spá Orku­stofn­unar fyrir árin 2019 til 2050 hafa orku­skipti í sam­göngum gengið heldur hraðar fyrir sig að und­an­förnu en gert var ráð fyrir og því reiknar stofn­unin með auk­inn­i raf­orku­notk­un heim­ila vegna raf­magns­bíla á tíma­bil­inu 2020 til 2030.

Í spá Orku­stofn­unar er gert ráð fyrir aukn­ingu í raf­orku­notkun heim­il­anna um 130 GWH við lok spá­tíma­bils­ins og að raf­orku­notkun í sam­göngum verði alls rúm 1 TWh árið 2050.