Færri alvarlega veikir – en er veiran að mildast?

Líklegra þykir að fá ný kór­ónu­veirusmit valdi því að alvar­legum til­fellum hefur fækkað heldur en að veiran hafi stökk­breyst og sé orðin veik­ari. Þetta kemur fram í nýju svari á Vís­inda­vef Háskóla Íslands þar sem skoðað er hvort að kór­ónu­veiran sé að missa styrk sinn og verða minna sýk­ing­ar­hæf.

[links]Í svar­inu er meðal ann­ars vitnað í Þórólf Guðnason sótt­varna­lækni sem sagði á blaða­manna­fundi þann 25. maí síð­ast­lið­inn að það sem helst ein­kenndi þá sem greinst hefðu af veirunni dag­ana á undan væri það að þeir ein­stak­lingar væru ekki mikið veikir. Þegar þarna var komið við sögu hafði nýgreindum smitum fækkað all­veru­lega.

„Það gæti verið að þetta séu ein­stak­lingar sem hafi verið búnir með sín veik­indi. Það gæti líka verið að það sé ein­hver þróttur að fara úr veirunni, hugs­an­lega. Allavega er til­hneig­ingin sú að veik­indin hafa minnkað eftir því sem liðið hefur frá 28. febr­úar. Það gæti gefið okkur hugs­an­lega vís­bend­ingu um það að veiran sé ekki eins ágeng og slæm og hún var. En tím­inn verður að leiða það í ljós,“ sagði Þórólfur á áður­nefndum blaða­manna­fundi.

Fjöldi greindra smita fækkað verulega

En þá að spurn­ing­unni sem leit­ast er við að svara á Vís­inda­vefnum; Er veiran að veikj­ast? Í svari Arnars Páls­sonar, erfða­fræð­ings og pró­fess­ors í líf­upp­lýs­inga­fræði við HÍ, eru gefnar sex mögu­legar ástæður fyrir því að veiran kunni að vera að veikj­ast eða hvers vegna svo kann að virð­ast.

Í fyrsta lagi segir Arnar að það sé mögu­legt að tíðni alvar­legra smita sé jafnhá og áður, sem þýðir að veiran sé ekki orðin veik­ari. Líkurnar á alvar­legum til­fellum séu litlar vegna þess að smit eru orðin svo fá. Samkvæmt þessum mögu­leika er veiran þar af leið­andi ekki veik­ari.

Breytt hegðun gæti hafa skipt máli

Í öðru lagi gæti breytt hegðun fólks mögu­lega hafa leitt til mild­ari ein­kenna. Þeir sem við­kvæmir eru fyrir veirunni sem og eldra fólk hafi haldið sig til hlés og veiran því frekar borist milli yngra hraust­ara fólks.

Þriðja mögu­leik­inn fyrir mild­ari ein­kennum hverf­ist einnig um breytta hegðun fólks. Vera má að vegna var­úð­ar­ráð­staf­ana hafi færri veiru­agnir borist í ein­stak­linga, sem gæti hafa orðið til þess að fram­vinda sýk­ing­ar­innar hafi verið hæg­ari og ónæm­is­kerfi þeirra sem hafi sýkst hafi haft meiri tíma til að læra á veiruna og brjóta sýk­ing­una á bak aftur.

Aukin þekking gæti hafa mildað áhrifin

Aukin þekk­ing heil­brigð­is­fólks á eðli sjúk­dóms­ins er svo fjórði mögu­leik­inn sem tek­inn er til skoð­unar. Aukin þekk­ing og auk­inn hraði í grein­ingum gæti hafa orðið til þess að fleiri alvar­legum til­fellum hafi verið afstýrt.

Í fimmta lagi gæti árs­tíð­ar­breyt­ing haft áhrif á veiruna. Venju­lega missir árleg inflú­ensa þrótt sinn þegar sum­arið gengur í garð og það sama gæti verið uppi á ten­ingnum varð­andi kór­ónu­veiruna. Þó kemur fram í svar­inu að engar vís­bend­ingar eru um áhrif árs­tíða eða umhverf­is­hita á veiruna sem veldur COVID-19. Þá segir í svar­inu að lík­legra sé að fólk fari í auknum mæli út af heim­ilum og í almenn­ings­rými með hækk­andi sól sem eykur smit­hættu vegna mann­mergðar.

Líklegra að veiran mildist frekar en styrkist með tímanum

Í sjötta og síð­asta lagi gæti verið að veiran hafi þró­ast og orðið mild­ari hér á landi. „Slíkt fæli í sér að stökk­breyt­ingar sem draga úr alvar­leika ein­kenna vegna smits hafi auk­ist í stofni veirunnar, og að þeim völdum lækki dán­ar­tíðni. Þetta er talin lík­leg fram­vinda, en frekar sé horft til fram­tíðar en að þetta hafi gerst á þeim fáu mán­uðum sem hafa liðið frá því að veiran barst í menn. Þótt veiran fjölgi sér hratt, er ekki búist við að eig­in­leikar hennar þró­ist á hálfi ári,“ segir í svar­inu.

Talað hefur verið um þann mögu­leika að veiran stökk­breyt­ist í hina átt­ina, sem leiðir til þess að hún verði hættu­legri, smit­ist betur eða valdi alvar­legri ein­kennum. Samkvæmt svar­inu er það talið ólík­legt.

„Flestar stökk­breyt­ingar á veirunni eru skað­legar fyrir hana, og valda veikluðum til­brigðum. Ólíklegt er að þau smiti frekar en „eðli­leg“ afbrigði hennar. Að end­ingu er mögu­legt að ein­hver „veikluð“ afbrigði veirunnar smit­ist milli manna og valdi mild­ari ein­kennum,“ segir í svar­inu. Sá mögu­leiki að veiran hafi þró­ast í mild­ara afbrigði hér­lendis er þó tal­inn ólík­leg skýr­ing. Líklegra sé að mikil fækkun til­fella gefi þá mynd líkt og áður segir.