Faraldurinn kosti sveitarfélög landsins 33 milljarða í ár

Áætlað er að nei­kvæð áhrif kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins á fjár­hags­stöðu íslenskra sveit­ar­fé­laga muni nema rúmum 33 millj­örðum á þessu ári. Til að setja þær tölur í sam­hengi námu heild­ar­út­gjöld sveit­ar­fé­laga á síð­asta ári alls 390 millj­örðum króna. Hin nei­kvæðu áhrif nemi þar af leið­andi um 8,5 pró­sentum af heild­ar­út­gjöldum sveit­ar­fé­lag­anna. Þetta er nið­ur­staða skýrslu starfs­hóps um fjár­hags­stöðu sveit­ar­fé­laga sem kynnt var í vik­unni.

„Ljóst er að Covid-19 far­ald­ur­inn hefur haft og mun hafa tölu­verð áhrif á fjár­mál sveit­ar­fé­laga en áhrifin eru mjög ólík eftir sveit­ar­fé­lögum og lands­hlutum. Almennt má segja að áhrif Covid-19 far­ald­urs­ins séu hlut­falls­lega mest þar sem umfang ferða­þjón­ustu er hlut­falls­lega stærst og þar sem ætla má að útgjöld vegna félags­legrar þjón­ustu og fjár­hags­að­stoðar vegur þyngst,“ segir í nið­ur­stöðukafla skýrsl­unnar.

Þannig sé mörgum sveit­ar­fé­lögum þröngur stakkur snið­inn hvað varðar við­brögð við ástand­inu, eins og það er orðað í skýrsl­unni. Reyna muni á fram­lög þeirra sveit­ar­fé­laga vegna lög­bund­inna verk­efna, svo sem í vel­ferðar- og skóla­málum.

Rekstarniðurstaða versni um tæpa 27 milljarða

Í skýrsl­unni kemur fram að áætluð rekstr­ar­nið­ur­staða sveit­ar­fé­lag­anna verði 26,6 millj­örðum lak­ari á árinu heldur en gert var ráð fyrir í fjár­hags­á­ætl­unum þeirra. Þá er gert ráð fyrir að fjár­fest­ingar sveit­ar­fé­lag­anna verði um 6,6 millj­örðum meiri í ár heldur en upp­haf­lega var gert ráð fyrir. Sam­an­lagt eru frá­vik frá upp­haf­legum fjár­hags­á­ætl­unum því 33 millj­arðar eða um 91 þús­und krónur á hvern íbúa að með­al­tali.

Áætlað er að útsvars­tekjur sveit­ar­fé­lag­anna muni drag­ast saman um um það bil níu millj­arða. Í upp­haf­legum fjár­hags­á­ætl­unum var gert ráð fyrir að útsvars­tekjur árs­ins myndu nema rúm­lega 223 millj­örðum króna en sam­kvæmt þeim gögnum sem nú liggja fyrir áætlar starfs­hóp­ur­inn að útsvars­tekjur árs­ins muni nema 212 millj­örðum króna. Útsvars­tekjur eru stærsti ein­staki tekju­stofn sveit­ar­fé­laga.

Það er þó mjög mis­jafnt hversu mik­ill hall­inn er hjá hverju sveit­ar­fé­lagi fyrir sig, til að mynda er gert ráð fyrir að tekjur á íbúa verði hærri en áætl­anir gerðu ráð fyrir í alls tólf sveit­ar­fé­lögum. 

Fjármagna hallann að miklu leyti með lánum

Samkvæmt áætl­unum sveit­ar­fé­lag­anna sem vísað er í í skýrsl­unni þá munu sveit­ar­fé­lögin fjár­magna auk­inn halla ann­ars vegar með auknum lán­tökum upp á 23 millj­arða og hins vegar með því að ganga á hand­bært fé upp á rúma tíu millj­arða.

Um gerð skýrsl­unnar segir að gögnum um fjár­mál sveit­ar­fé­laga hafi verið safnað úr árs­reikn­ingum þeirra auk þess sem upp­lýs­inga var leitað frá Rík­is­skatt­stjóra, Hagstofu Íslands, og Vinnu­mála­stofn­unar. Þá var sveit­ar­fé­lögum send beiðni um fjár­mála­upp­lýs­ingar úr bók­haldi þeirra frá síð­ustu mán­uðum.

Rík­is­stjórnin sam­þykkti á fundi þann 28. apríl síð­ast­lið­inn að beina því til sam­ráðs­nefndar ríkis og sveit­ar­fé­laga að setja á fót grein­ing­ar­hóp til meta fjár­hags­stöðu sveit­ar­fé­laga. Formaður starfs­hóps­ins var dr. Gunnar Har­alds­son, hag­fræð­ingur, sem skip­aður var án til­nefn­ingar. Í starfs­hópnum sátu einnig Dan Brynjars­son, sviðs­stjóri fjár­sýslu­sviðs Akur­eyr­ar­bæjar og Halldóra Kára­dóttir, sviðs­stjóri fjár­mála- og áhættu­stýr­ing­ar­sviðs Reykja­vík­ur­borgar, fyrir Samband íslenskra sveit­ar­fé­laga, Hanna Dóra Hólm Más­dóttir fyrir sam­göngu- og sveit­ar­stjórn­ar­ráðu­neytið, Kristinn Bjarna­son fyrir fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið og Pétur Berg Matth­í­as­son fyrir for­sæt­is­ráðu­neytið.