„Ekki hægt að fagna birtingu þessara skjala því þau hafa ekki verið birt“

„Hinn óþægi­legi sann­leikur með þennan gagna­leka er að það er ekki hægt að fagna birt­ingu þess­ara skjala því þau hafa ekki verið birt. Það eina sem hefur birst eru fréttir byggðar á lek­anum.“

Þetta ritar Kristinn Hrafns­son rit­stjóri Wikileaks á Facebook en til­efnið er stór gagna­leki til Alþjóða­sam­taka rann­sókn­ar­blaða­manna (ICIJ) sem greint var frá í fjöl­miðlum víða um heim um helg­ina. Um er að ræða um tólf milljón skjöl en sam­kvæmt ICIJ opin­bera þau „innri starf­semi skugga­hag­kerfis sem gagn­ast þeim auð­ugu og vel tengdu á kostnað allra ann­arra“. Verk­efnið er kallað Pand­óru­skjölin en yfir 600 blaða­menn tóku þátt í að greina og vinna gögnin í sam­starfi við ICIJ. Enginn íslenskur fjöl­mið­ill hefur enn birt umfjöllun upp úr skjöl­unum er varða Íslend­inga.

[adspot]

Pandóruskjölin eru Panamaskjölin „á sterum“

Í skjöl­unum eru opin­beruð vafasöm við­skipti um 35 fyrrum eða núver­andi þjóð­ar­leið­toga, þar á meðal við aflands­fé­lög í svoköll­uðum skatta­skjólum. Einnig eru í skjöl­unum gögn um við­skipti um 300 emb­ætt­is­manna, að því er fram kemur í frétt RÚV um málið. Skjöl­unum var lekið frá 14 fjár­mála­fyr­ir­tækjum sem stað­sett eru víða um heim, þar á meðal í Panama, Belís, Kýpur, Sam­ein­uðu arab­ísku fursta­dæm­unum og Sviss. Gerard Ryle, fram­kvæmda­stjóri ICIJ, segir að Pand­óru­skjölin séu Panama­skjölin „á sterum“.

Mikið var fjallað um Panama­skjölin í íslenskum fjöl­miðlum árið 2016 en upp­lýs­ingar í gögn­unum teygðu anga sína víða. Þar mátti meðal ann­ars finna vís­bend­ingar um hvar efna­mikið fólk hefði komið pen­ingum sínum fyrir í þekktum skatta­skjólum víðs­vegar um heim og hvernig það hefði falið marg­vís­lega lög­fræði­lega gjörn­inga.

Fyrstu frétt­irnar úr gögn­unum voru fluttar sunnu­dag­inn 3. apríl árið 2016 og sam­hliða því var sýndur Kast­ljós­þáttur á RÚV þar sem sagt var frá tengslum íslenskra stjórn­mála­leið­toga við aflands­fé­lög. Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra, var gerður að aðal­at­riði í umfjöllun fjöl­miðla um allan heim um Panama­skjöl­in. Hann sagði af sér í kjöl­far­ið.

Finnst rétt að gefa almenningi aðgang að gagnagrunninum

Kristinn segir í stöðu­upp­færslu sinni á Facebook, sem hann birti í gær, að sem tals­maður ann­ars mód­els sem felur í sér að veita almenn­ingi aðgang að slíkum gagna­grunnum geti hann ekki annað en skorað á við­kom­andi að birta allt sem hægt sé að birta. Wikileaks hefur birt óunnin gögn á síðu sinni, ólíkt aðferð ICIJ þar sem leit­ast er við að vinna úr gögn­unum áður en þau eru birt.

„Ég hef skiln­ing á því að það kunni að vera ástæður til að gera það í áföngum og yfir tíma en það er rétt að gefa almenn­ingi kost á að leita í svona gagna­grunni. Það er jákvætt að fá þessar upp­lýs­ingar á yfir­borðið og margar áhuga­verðar fréttir sem hafa verið skrif­aðar. Það er einnig jákvætt að skapa stóran sam­starfs­vett­vang fjöl­miðla og hund­ruð blaða­manna um allan heim en WikiLeaks reið á vaðið með slíkt model fyrir ára­tug,“ skrifar Kristinn.