Fréttir Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur

Leynd yfir rannsóknarniðurstöðum og óskað eftir fleiri rannsóknum

Framboðsfrestur til Barnaréttarnefndar Sameinuðu þjóðanna rennur út á morgun en Bragi Guðbrandsson vill frumkvæðisathugun og flýtimeðferð hjá umboðsmanni Alþingis.

Jóhann Páll Jóhannsson

29. apríl 2018 · 20:22

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 8 árum.

Bragi Guðbrandsson hjá Barnaverndarstofu ætlar að fara þess á leit við umboðsmann Alþingis að hann hefji frumkvæðisathugun á þeim embættisfærslum sínum sem barnaverndarnefndir kvörtuðu undan í fyrra. Vonast hann eftir því að málið fái flýtimeðferð í ljósi framboðs síns til Barnaréttarnefndar Sameinuðu þjóðanna, en framboðsfresturinn rennur út á morgun. Kolbeinn Óttarsson Proppé, þingmaður Vinstri grænna, hefur einnig kallað eftir því að óháðir aðilar taki kvartanir barnaverndarnefndanna til skoðunar.

Hugmyndir um að umboðsmaður eða aðrir óháðir aðilar rannsaki málið eru athyglisverðar í ljósi þess að Ásmundur Einar Daðason félagsmálaráðherra hefur fullyrt að ráðuneyti hans hafi þegar farið ítarlega yfir kvörtunarefni barnaverndarnefndanna og komist að þeirri niðurstöðu að Bragi og Barnaverndarstofa hafi ekki brotið lög.

Algjör leynd hvílir þó yfir rannsóknarniðurstöðum ráðuneytisins og mega þingmenn aðeins fá að sjá þær í „leyniherbergi“ Alþingis og ekki gera grein fyrir þeim opinberlega.

Fram kemur í yfirlýsingu sem Bragi Guðbrandsson sendi frá sér undir kvöld að „fjölmiðlar og stjórnmálamenn“ hafi borið „rangfærslur og ósannindi“ á borð fyrir þjóðina og að í ljósi trúnaðarskyldna sinna sem embættismaður hafi hann ekki getað tjáð sig um slíkar „ærumeiðandi ávirðingar á opinberum vettvangi“.

Þar vísar hann væntanlega til umfjöllunar Stundarinnar sem birtist á föstudag og harðra viðbragða Pírata og þingmanna úr fleiri flokkum sem hafa gagnrýnt Ásmund Einar Daðason félagsmálaráðherra fyrir upplýsingaleynd og óljós svör um rannsókn velferðarráðuneytisins á kvörtunum barnaverndarnefnda.

„Í ljósi ofangreinds hef ég tekið þá ákvörðun að leita eftir fundi með umboðsmanni Alþingis á morgun og bera fram þá ósk að hann taki til meðferðar alla embættisfærslu mína á Barnaverndarstofu er varðar þau mál sem vikið er að í kvörtunum þeirra tveggja barnaverndarnefnda sem vísað hefur verið til í opinberri umræðu,“ skrifar Bragi.

Samkvæmt lögum um umboðsmann Alþingis getur embættið tekið mál til meðferðar á tvenns konar grundvelli; annaðhvort vegna kvörtunar frá aðila sem leitar sjálfur til umboðsmanns vegna þess að hann telur sig beittan rangsleitni af hálfu stjórnvalds, eða þegar umboðsmaður telur tilefni til að hefja rannsókn „að eigin frumkvæði“. Í ljósi þess að Bragi vill að umboðsmaður taki kvartanir barnaverndarnefnda undan sínum eigin embættisfærslum til skoðunar verður að ætla að hann hyggist hvetja umboðsmann til að hefja frumkvæðisathugun. Þá fer Bragi einnig fram á flýtimeðferð en enginn lögformlegur farvegur er fyrir slíkt í lögum um umboðsmann. Þá eru frumkvæðisathuganir alfarið á forræði umboðsmanns sjálfs.

Bragi er ekki sá eini sem vill að fleiri aðilar en velferðarráðuneytið leggist yfir embættisfærslurnar sem kvartað var yfir. Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra sagði í viðtali við Stundina á föstudag að Ásmundur Einar Daðason félagsmálaráðherra ætlaði að fara aftur yfir málin með Braga Guðbrandssyni. Kolbeinn Óttarsson Proppé, þingmaður Vinstri grænna og fulltrúi flokksins í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, kallaði svo eftir því í Silfrinu í dag að óháðum aðilum yrði falið að rannsaka umkvörtunarefni barnaverndarnefndanna.

Stundin sló á þráðinn til Kolbeins eftir þáttinn og spurði hvort hann teldi eitthvað hafa komið fram sem benti til þess að rannsókn velferðarráðuneytisins og málsmeðferðin þar hefði verið ófullnægjandi eða ekki dugað til að varpa ljósi á vinnubrögð forstjóra Barnaverndarstofu. „Ég hreinlega veit það ekki. Ég hef ekki séð rannsókn ráðuneytisins og þau gögn sem sumir þingmenn hafa séð. Ég er ekki í velferðarnefnd og horfi á þetta mál utan frá, en ég heyri að það ríkir ekki sátt um niðurstöðu ráðuneytisins og sett er spurningamerki við hana,“ sagði Kolbeinn. „Það er mjög mikilvægt að svona mál séu hafin yfir allan vafa og þess vegna velti ég þessu upp, hvort það mætti ef til vill fá utanaðkomandi óháða aðila til að gera úttekt á þessu.“

Hér má sjá yfirlýsingu Braga Guðbrandssonar í heild:

Yfirlýsing frá Braga Guðbrandssyni

Umbætur í meðferð kynferðisbrotamála á börnum hafa verið sem rauður þráður í löngum starfsferli mínum. Ég átti frumkvæði að stofnun Barnahúss á Íslandi á tíma þegar samfélag okkar var í mikilli afneitun á tilvist kynferðisofbeldis gegn börnum á níunda áratug síðustu aldar. Í framhaldi gerðist ég talsmaður þessa barnvænlega og þverfaglega úrræðis á erlendri grund og nú hafa barnahús verið stofnuð um alla Evrópu, í um 60 borgum og 15 ríkjum. Stöðugt bætast fleiri við. Ég hef flutt fyrirlestra um kynferðisofbeldi á börnum í meira en 40 þjóðríkjum og tekið á móti hátt í 200 erlendum fulltrúum og sendinefndum frá fleiri tugum ríkja til að kynna starfsemi Barnahúss á Íslandi. Ég hef notið sérstaks trausts hjá alþjóðastofnunum og verið falin margháttuð trúnaðarstörf. Ég læt nægja að nefna Evrópuráðið en á þeim vettvangi hef ég í tvígang verið kjörinn formaður svonefndar Lanzarote nefndar sem hefur eftirlit með bindandi samningi aðildarríkjanna um vernd barna gegn kynferðisofbeldi. Í þessu ljósi hefur sú umræða sem átt hefur sér stað undanfarna daga um að ég hafi brugðist tilteknum börnum sem eru þolendur kynferðisofbeldis og hyglað ofbeldismanni verið svo óraunveruleg að mig skortir orð til að lýsa hugsunum og tilfinningum mínum.

Eftir farsælan starfsferil hér heima, á vettvangi Eystrasaltsráðsins og Evrópuráðsins hefur það verið draumur minn að ljúka starfsferli mínum í Barnaréttanefnd Sþ. næstu fjögur árin, en um ólaunað hlutastarf er að ræða. Nú hefur skugga verið varpað á framboðið og látið að því liggja að annarlegar hvatir búi að baki ákvörðun ríkisstjórnarinnar um að tilefna mig til framboðs. Og það sem verst er, að frambjóðandinn sé lögbrjótur og hafi brugðist börnum í starfi sínu. Sem embættsmaður er ég bundinn trúnaðarskyldu og hef þar af leiðandi lítið getað tjáð mig um ærumeiðandi ávirðingar á opinberum vettvangi eða veitt nauðsynlegar upplýsingar til að leiðrétta rangfærslur og ósannindi sem fjölmiðlar og stjórnmálamenn hafa borið á borð fyrir þjóðina.

Í ljósi ofangreinds hef ég tekið þá ákvörðun að leita eftir fundi með umboðsmanni Alþingis á morgun og bera fram þá ósk að hann taki til meðferðar alla embættisfærslu mína á Barnaverndarstofu er varðar þau mál sem vikið er að í kvörtunum þeirra tveggja barnaverndarnefnda sem vísað hefur verið til í opinberri umræðu. Ég mun leita eftir því að málið fái flýtimeðferð þannig að niðurstaða liggi fyrir sem fyrst. Það gefur auga leið að ég mun skoða framboð mitt í ljósi niðurstöðu umboðsmanns Alþingis. Leiði sú niðurstaða í ljós að ég hafi brotið af mér í starfi mun ég axla ábyrgð í samræmi við það.