Samfylkingin mælist með fleiri þingmenn en stjórnarflokkarnir til samans

Sam­fylk­ingin mælist með mesta fylgi sem flokk­ur­inn hefur mælst með síðan í apríl 2009, eða í 15 ár. Alls segj­ast 30,9 pró­sent aðspurðra að þeir myndu kjósa flokk Kristrúnar Frosta­dóttur ef kosið yrði í dag. Yrði það nið­ur­staða kosn­inga myndi fylgi Sam­fylk­ing­ar­innar rúm­lega þre­fald­ast frá síð­ustu kosn­ingum sem fram fóru í sept­em­ber 2021 og þing­flokk­ur­inn færi úr sex í 21 manns. Frá þessu er greint á vef RÚV.

Fylgið er nán­ast það sama og allir rík­is­stjórn­ar­flokk­arnir mæl­ast með til sam­ans, en 31,1 pró­sent lands­manna segja að þeir myndu kjósa Sjálf­stæð­is­flokk­inn, Fram­sókn­ar­flokk­inn eða Vinstri græna. Það er minnsta sam­eig­in­lega fylgi sem þeir hafa mælst með frá því að rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dóttur var mynduð seint á árinu 2017, 2,3 pró­sentu­stigum minna fylgi en flokk­arnir þrír mæld­ust með fyrir mán­uði og 23,3 pró­sentu­stigum minna en í síð­ustu kosn­ingum. 

Vegna þess kosn­inga­kerfis sem er í gildi, og hyglir stórum flokkum á kostnað þeirra sem fá minna fylgi, myndi það fylgi þó skila stjórn­ar­flokk­unum færri þing­mönnum en Sam­fylk­ing­unni, eða 19 sam­tals. 

Allir í vanda og samstarfið í uppnámi

Könnunin birt­ist á sama tíma og stjórn­ar­sam­starfið er í upp­námi vegna þess að for­sæt­is­ráð­herr­ann sem leiðir rík­is­stjórn­ina, Katrín Jak­obs­dóttir, er að hug­leiða af mik­illi alvöru að bjóða sig fram til for­seta Íslands.

Miðað við stöðu mála í könn­un­inni þá myndi hún skilja við flokk sinn í fremur erf­iðri stöðu, en fylgi Vinstri grænna mælist ein­ungis 5,6 pró­sent. Það myndi skila flokknum þremur þing­mönnum sam­kvæmt útreikn­ingum Gallup sem er þremur fleiri en Vinstri græn mæld­ust með í lok febr­úar þegar stuðn­ingur við flokk­inn fór undir fimm pró­sent í fyrsta sinn frá því að fyr­ir­tækið hóf að mæla fylgi hans. 

Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn mælist nú með rétt yfir 18 pró­sent fylgi í þriðja sinn á fjórum mán­uðum í könn­unum Gallup og missir 1,7 pró­sentu­stig frá síð­ustu mæl­ingu sem skilar honum í 18,2 pró­sent fylgi. Það myndi þýða að þing­mönnum flokks­ins myndi fækka úr 17 í tólf. Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn fær sína verstu mæl­ingu síðan í sept­em­ber 2020 og nýtur nú stuðn­ings 7,3 pró­sent kjós­enda, sem myndi skila honum fjórum þing­mönnum, eða níu færri en sett­ust á þing fyrir hann eftir kosn­ing­arnar 2021 þar sem flokk­ur­inn vann stór­sigur með 17,3 pró­sent atkvæða. 

Miðflokkurinn áfram á siglingu

Mið­flokk­ur­inn er eini flokk­ur­inn fyrir utan Sam­fylk­ing­una sem hefur bætt við sig fylgi á kjör­tíma­bil­inu. Hann mælist nú með nán­ast sama fylgi og hann var með fyrir mán­uði, eða 12,9 pró­sent. Það er umtals­verð bæt­ing frá síð­ustu kosn­ingum þegar flokk­ur­inn fékk 5,4 pró­sent og þing­mönnum hans myndi fjölga úr tveimur í tíu. Í þeim tölum er tekið til­lit til þess að Birgir Þór­ar­ins­son yfir­gaf flokk­inn og gekk til liðs við Sjálf­stæð­is­flokk­inn skömmu eftir kosn­ing­arnar 2021 eftir ágrein­ing við flokks­for­yst­una. 

Píratar mæl­ast nú með 7,8 pró­sent fylgi, Viðreisn með 7,1 pró­sent og Flokkur fólks­ins með 6,2 pró­sent. Það myndi skila Pírötum fimm þing­mönnum en hinum tveimur fjórum þing­mönnum hvor. Sós­í­alista­flokkur Íslands mælist svo með 3,9 pró­sent fylgi en heilt ár er liðið síðan að hann mæld­ist með yfir fimm pró­senta fylgi sem myndi duga til að ná kjör­dæma­kjörnum manni inn á þing.

Kapall ef forsætisráðherra fer í forsetaframboð

Komið hefur skýrt fram hjá for­ystu­fólki stjórn­ar­flokk­anna að end­ur­meta þurfi stjórn­ar­sam­starfið ef Katrín ákveður að fara í for­seta­fram­boð, sem þykir afar lík­legt sem stendur. Hvað það þýðir nákvæm­lega á þó eftir að koma í ljós en fyrir liggur að nær úti­lokað er að Vinstri græn haldi for­sæt­is­ráð­herra­stólnum láti Katrín verða af fram­boði. Hún er lang­vin­sæl­asti stjórn­mála­mað­ur­inn innan flokks­ins og sá ráð­herra sem flestir lands­menn treysta. Seta hennar á for­sæt­is­ráð­herra­stóli byggir á per­sónu­fylgi hennar, sem er þverpóli­tískt, og sam­bandi hennar við leið­toga hinna stjórn­ar­flokk­anna. Lík­leg­ast er að Sigurður Ingi Jóhanns­son, for­maður Fram­sókn­ar­flokks­ins, yrði þá for­sæt­is­ráð­herra.

Ofan á þessa krísu þarf stjórnin að takast á við van­traust­s­til­lögu á Svandísi Svav­ars­dóttur mat­væla­ráð­herra vegna hval­veiði­máls­ins í næstu viku. Til að höggva á þann hnút þyrfti Svandís að færa sig til og gæti þá tekið við inn­við­a­ráðu­neyt­inu af Sigurði Inga og annar úr þing­flokki Vinstri grænna yrði kall­aður til inn í mat­væla­ráðu­neytið.

Takist rík­is­stjórn­inni ekki að finna lausn á brott­hvarfi Katrínar og sigla í gegnum van­traust­s­til­lög­una á Svandísi blasir ekk­ert annað við en kosn­ingar. Verði nið­ur­staða þeirra í takt við könnun Gallup er öruggt að sitj­andi rík­is­stjórn er kol­fall­inn. 

Fjögurra flokka stjórn í kort­unum

Sam­fylk­ingin, sem mælst hefur stærsti flokkur lands­ins í öllum könn­unum Gallup frá því í byrjun síð­asta árs, væri þá í lang­bestu stöð­unni til að mynda rík­is­stjórn. Þar ætti hún mögu­leika á að mynda tveggja flokka stjórn með Sjálf­stæð­is­flokknum en fátt bendir til þess að Kristrún Frosta­dóttir sé að horfa til þess. Hún sagði í við­tali við Kjarnann árið 2022 að það lægi fyrir að neit­un­ar­valdið gagn­vart þeim aðgerðum sem Sam­fylk­ingin vill ráð­ast í hefur legið hjá Sjálf­stæð­is­flokkn­um. „Ég væri að binda hendur mínar stór­kost­lega gagn­vart öllum stærstu umbótum sem þarf að gera ef ég myndi fara í rík­is­stjórn­ar­sam­starf og fjár­mála­ráðu­neyt­inu yrði haldið óbreyttu. Mið-vinstri­st­jórn er aug­ljós­lega það sem við viljum sjá. Það er það sem þarf að ger­ast. Það þarf að breyta um for­ystu og það þarf jafn­að­ar­menn í hana. Mér finnst það lyk­il­at­rið­ið.“

Mið­flokk­ur­inn liggur ansi fjarri Sam­fylk­ing­unni í áherslum og því er senni­leg­ast að horft yrði til þess að mynda stjórn með öðrum flokkum en honum. Þar koma margir til greina í stöð­unni eins og hún er nú, en Sam­fylk­ing­unni vantar að óbreyttu ell­efu þing­menn til að geta myndað minnsta mögu­lega meiri­hluta. Þá þyrfti hún að sækja til að minnsta kosti þriggja af fimm flokkum sem saman mæl­ast með 20 þing­menn. Þeir eru Píratar með sína fimm þing­menn, Framsókn, Viðreisn eða Flokkur fólks­ins með sína fjóra hver eða Vinstri græn sem mæl­ast með þrjá.