Stærri fjölmiðlar ógni tilvist þeirra smærri

Stærri fjöl­miðlar, sem tengdir eru mik­il­vægum við­skipta­blokkum og jafn­framt póli­tískum öflum, ógna til­vist smærri sjálf­stæðra miðla.

Þetta kemur fram í skýrslu GRECO, sam­taka ríkja sem horfa fyrst og síð­ast á spill­ingu, ann­ars vegar meðal vald­hafa; for­seta, ráð­herra, ráðu­neyt­is­stjóra og ann­arra hand­hafa æðstu emb­ætta og hins vegar í lög­gæsl­unni; lög­reglu, Land­helg­is­gæsl­unni og toll­gæsl­unni. Skýrslan birt­ist í dag. 

Skýrslu­höf­undar taka það fram að íslenskir fjöl­miðlar gegni veiga­miklu hlut­verki í að koma í veg fyrir mis­gerðir og spill­ingu með umfjöll­unum sínum.

[links]Í skýrsl­unni er bent á að rann­sókn­ar­blaða­mennska á Íslandi þurfi að standa frammi fyrir margs konar laga­á­kvæðum sem íslenskir blaða­menn segja „úrelt“. Þessi ákvæði væru ítrekað notuð til að hindra birt­ingu við­kvæmra frétta. Þá er bent á að nokkur mál hafi verið rekin fyrir Mann­rétt­inda­dóm­stóli Evrópu.

Í skýrsl­unni er enn fremur mælst til þess að settar verði reglur um sam­skipti æðstu hand­hafa fram­kvæmda­valds við hags­muna­að­ila og aðra aðila sem leit­ast eftir því að hafa áhrif á und­ir­bún­ing lög­gjafar og önnur störf stjórn­valda. Einnig að hags­muna­skrán­inga­kerfi æðstu hand­hafa fram­kvæmda­valds verði bætt, sér í lagi með því að taka til­lit til verð­mætis eigna þeirra, fjár­hæðar fram­laga til þeirra og skuld­bind­inga.

Þá verði athugað hvort efni séu til að víkka skrán­ing­ar­skyld­una og láta hana ná yfir maka og börn á for­ræði við­kom­andi, með til­liti til þess að slíkar upp­lýs­ingar þyrfti ekki endi­lega að birta opin­ber­lega. GRECO vill einnig að settar verði reglur um störf æðstu hand­hafa fram­kvæmd­ar­valds eftir að störfum fyrir hið opin­bera lík­ur.

Átján ábend­ingar til úrbóta koma fram í skýrsl­unni, þar af níu varð­andi æðstu hand­hafa fram­kvæmda­valds og níu á sviði lög­gæslu. Stjórn­völdum er veittur frestur til 30. sept­em­ber 2019 til að bregð­ast við ábend­ing­un­um.