Matarvenjur landsmanna kannaðar

Embætti land­læknis í sam­vinnu við Rann­sókna­stofu í nær­ing­ar­fræði við Háskóla Íslands eru um þessar mundir að hefja landskönnun á matar­æði og neyslu­venjum lands­manna. Slík könnun hefur ekki verið fram­kvæmd í tæpan ára­tug en sam­kvæmt land­lækni má ætla að matar­æði Íslend­inga hafi breyst frá þeim tíma. Nið­ur­stöður könn­un­ar­innar munu meðal ann­ars nýt­ast við neyt­enda­vernd, lýð­heilsu­starf og í stefnu­mótun stjórn­valda.

Tæpur áratugur frá síðustu könnun

[links]Heilsa hverrar þjóðar ræðst að miklu leyti af lifn­að­ar­háttum og er matar­æði þar einn af áhrifa­mestu þátt­unum, að því er fram kemur í til­kynn­ingu á vef Land­læknis. Í til­kynn­ing­unni segir jafn­framt að mjög mik­il­vægt sé að kanna matar­æði reglu­bundið en sam­bæri­leg könnun hefur ekki verið fram­kvæmd síðan árin 2010 til 2011.

Til­gangur könn­un­ar­innar er fylgj­ast með matar­æði þjóð­ar­innar, þróun þess og breyt­ingum en ástæða er til að ætla að breyt­ingar hafi átt sér stað á matar­æði Íslend­inga frá þeim tíma

Formaður Neytendasamtakanna segir slíka könnun löngu tímabæra

Breki Karlsson, for­maður Neyt­enda­sam­tak­anna, er einn þeirra sem kallað hefur eftir því að mat­ar­venjur Íslend­inga verði kann­aðar. Hann sagði í sam­tali við frétta­stofu Stöðvar 2 í mars síð­ast­liðnum að slík könnun væri löngu tíma­bær þar sem síð­asta könnun var gerð fyrir rúmum ára­tug.

Mynd: Skjáskot/RÚV

Breki benti jafn­framt á að í nágranna­löndum Íslands fjölgi hratt í hópi ungs fólks sem leggi áherslu á ýmis konar græn­met­is­fæði. Í nýlegri könnun í Svíþjóð hafi komið fram að nú neyti um fjórð­ungur fólks þar í landi undir þrí­tugu græn­met­is­fæðis.

„Þetta er þróun sem ég hef heyrt að sé að byrja hér, við erum nokkrum árum á eftir Skand­in­avíu. Þetta er þróun sem fer undir rad­ar­inn hjá okkur af því að við gerum engar rann­sóknir til að kanna þessi mál,“ sagði Breki.

Hlutfall grænkera ekki verið kannað hér á landi

Hlutfall þeirra sem eru græn­metisætur eða vegan hefur hins vegar aldrei verið kannað af neinu viti hér á landi sam­kvæmt Benjamín Sig­ur­geirs­syni, for­manni Samtaka græn­kera á Íslandi.

Benjamín sagði í sam­tali við Kjarnann í mars síð­ast­liðnum að hlut­fallið gæti verið í kringum tvö til þrjú pró­sent eða tæp­lega tíu þús­und manns. Hann telji aftur á móti að hlut­fall þeirra sem ákveðið hafa að minnka dýra­af­urða­neyslu sé að ein­hverju leiti mun meiri. Hann bendir á mjög margir sleppi til dæmis mjólk­ur­vörum úr kúa­mjólk þó þeir séu ekki vegan.

Vís­bend­ingar eru um að Íslend­ingar hafi breytt neyslu­venjum sínum á síð­ustu miss­erum gagn­gert til að draga úr kolefn­is­fótspori sínu. Í árlegri umhverfiskönnun Gallups kemur fram að rúm­lega helm­ingur lands­manna seg­ist hafa breytt ­neyslu­venj­u­m sínum í dag­legum inn­kaupum gagn­gert til þess að minnka umhverf­is­á­hrif á síð­ustu tólf mán­uð­um. 

Niðurstöðurnar nýtast í stefnumótun stjórnvalda

Um tvö þús­und manns á aldr­inum 18 til 80 ára geta átt von á bréfi með beiðni um þátt­töku í landskönnun Land­læknis á næstu miss­erum. Skipu­leggj­endur landskönn­un­ar­innar hvetja alla, sem haft verður sam­band við, til þátt­töku og að stuðla þannig að því að lýð­heilsu­starf á sviði nær­ingar verði byggt á traustum og góðum upp­lýs­ingum um matar­æði og neyslu­venjur þjóð­ar­innar.

Nið­ur­stöður könn­un­ar­innar munu nýt­ast við lýð­heilsu­starf, áhættu­mat vegna mat­væla­ör­yggis, við neyt­enda­vernd og í stefnu­mótun stjórn­valda.