Málið vanreifað – frávísun eðlileg

Vegna nokkuð ítar­legrar frétta­skýr­ingar Kjarnans um úrskurð hér­aðs­dóms í Reykja­vík í máli sem Glitnir HoldCo höfð­aði gegn Útgerð­ar­fé­lagi Reykja­víkur (ÚR) vil und­ir­rit­aður fram­kvæmda­stjóri Útgerð­ar­fé­lags Reykja­víkur (ÚR) gera örfáar athuga­semdir og koma með nokkrar ábend­ingar fyrir þá sem áhuga­samir eru um þetta mál.

[links]Fyrst skal nefna að af frétta­skýr­ingu Kjarnans má skilja að ÚR hafi helst borið fyrir sig að Glitnir hafi haft hag að því að geng­is­fella íslensku krón­una. Það er vissu­lega ein af 14 ástæðum sem ÚR lagði fram í vörn sinni en ekki sú helsta. Rétt er geta þess að sú máls­á­stæða byggir á nið­ur­stöðu þriggja mats­gerða sem lágu fyrir í mál­inu sem sýna að Glitnir hagn­að­ist um tugi millj­arða á geng­is­falli íslensku krón­unnar árið 2008 og að uppi­staðan í ávinn­ingi Glitnis var stöðu­taka með afleiðu­samn­ingum við­skipta­vina Glitnis. Með vísun til laga um verð­bréfa­við­skipti þar sem segir að fjár­mála­stofnun skuli forð­ast hags­muna­á­rekstra við við­skipta­vini og upp­lýsa við­skipta­vini um alla hags­muna­á­rekstra er það óskilj­an­legt fyrir und­ir­rit­aðan að lesa það í dómi hér­aðs­dóms sem segir á bls 54 : „Jafnvel þótt gögn máls­ins bendi til þess að Glitnir hafi hagn­ast, amk. til skamms tíma litið , af lækk­andi gengi íslensku krón­unnar telur dóm­ur­inn ekki fram komið að Glitnir hafi mark­visst stuðlað að lækkun íslensku krón­unnar eða búið yfir sér­tækum upp­lýs­ingum um þróun gengis hennar sem honum var skylt að upp­lýsa við­skipta­vini sína um.“ ÚR hefur ekki haldið því fram sem þarna segir heldur ein­ungis að Glitnir hafi verið skylt að upp­lýsa um hags­muna­á­rekstra sem eru bann­aðir sam­kvæmt gr. 8. í verð­bréfalögum no. 108/2007. Þá er jafn­framt rétt að geta þess að í ofan­greindum mats­gerðum kemur fram að Glitnir var í raun orð­inn gjald­þrota í októ­ber 2008 þegar samn­ing­arnir sem deilt er um áttu að hafa verið gerðir. Því eru þeir ógildir því bank­inn hafði rangt við í sínum upp­gjörum.

Aðal máls­á­stæðan siem ÚR hefur byggt á í þessu máli er að ekki nokkur starfs­maður ÚR hvorki bað um, gerð né stað­festi 23 af 31 samn­ingum sem deilt er um og mynda þeir samn­ingar um 90% af heild­ar­kröfu Glitnis á hendur ÚR. Í 8 ár eða frá 2008 til 2016 hélt Glitnir því fram að fyrr­ver­andi starfs­maður ÚR sem lét af störfum í sept­em­ber 2008 hefði gert afleiðu­samn­inga í októ­ber 2008. Þegar ÚR fékk loks­ins eftir langan mála­rekstur afrit af sam­tölum sem stað­festu að Glitnir var með allar upp­lýs­ingar og starfs­menn Glitnir vissu að umræddur maður var ekki starfs­maður ÚR, lét Glitnir vísa mál­inu frá með því að mæta ekki í fyr­ir­töku. Málinu var stefnt aftur í maí 2016 og þá hélt Glitnir því fram að ungur maður sem var ný byrj­aður að vinna hjá ÚR hefði gert þessa samn­inga. Lögmaður Glitnis hafði í hót­unum við unga mann­inn en hátt­semi lög­manns Glitnis var kærð til Lög­manna­fé­lags­ins sem ávítti lög­mann­inn. Glitnir lagði fram einn tug sam­tala af nokkur hund­ruðum slíkra sem Glitnir átti við starfs­menn ÚR. Af þessum 10 sam­tölum sem voru hljóð­rituð og lögð fram var ekk­ert sem stað­festir gerð umræddra samn­inga. Bæði starfs­menn Glitnis og starfs­menn ÚR stað­festu það fyrir dómi.

[adspot]Ein af mik­il­væg­ari máls­á­stæðum í vörn ÚR og vikið er að í frétta­skýr­ingu Kjarnans er það mat ÚR að Glitnir sé ekki aðili máls­ins sökum þess að þrota­búið hafði afsalað kröf­urnar með und­ir­ritun stöð­ug­leika­samn­ing við rík­is­sjóð ári áður en málið var höfðað að nýju 2016. Sökum þess að umræddur samn­ingur er ekki opin­ber voru tveir menn sem þekkja til hans kall­aðir sem vitni í hér­aðs­dómi, þ.e. þeir Haukur C. Bene­dikts­son núver­andi starfs­maður Seðla­banka Íslands og Steinar Þór Guð­geirs­son for­svars­maður eigna­um­sjóna­fé­lags­ins Lind­ar­hvols. Þeir sögðu báðir að umræddar kröfur væru eign Glitnis þó svo þeirra væri ekki getið í árs­reikn­ingi Glitnis sem lá fyrir dóm­inum. Eftir að umræddir menn báru vitni fyrir dómi hefur und­ir­rit­aður aflað sér meiri upp­lýs­inga ma. úr rík­is­reikn­ingi 2016 og þar segir á bls 95: „ Á árinu 2016 eru að fullu tekju- og eign­færð stöð­ug­leika­fram­lög sam­kvæmt nauða­samn­ingum fall­inna fjár­mála­fyr­ir­tækja sem stað­festir voru af hér­aðs­dómi undir lok árs 2015 og í jan­úar 2016. Í heild voru stöð­ug­leika­fram­lög frá þrota­búum metin á um 384.209 millj. kr. í upp­hafi árs sem var tekju­fært að fullu. Þessar eignir skipt­ast í 95% eign­ar­hlut í Íslands­banka 184.771 millj. kr., skulda­bréf Kaup­þings 84.000 millj. kr., afkomu­skipta­samn­ing vegna Arion banka hf. 19.500 millj. kr., ýmsar hluta­fjár­eignir 10.909 millj. kr. og aðrar eignir 85.030 millj. kr.”

Í fyr­ir­spurn til Rík­is­end­ur­skoð­anda sem und­ir­rit­aður sá eftir að mál­flutn­ingi lauk segir: „Það liggur skýrt fyrir að svo­kall­aðar eft­ir­stæðar eignir (retained assets) voru hluti af eigna­safn­inu sem slitabú Glitnis fram­seldi rík­inu með samn­ingi, dags. 10. des­em­ber 2015, um upp­gjör á stöð­ug­leika­eignum.„Um þessar eignir sagði starfs­maður Rík­is­end­ur­skoð­anda enn­fremur: „Eft­ir­stæðar eignir, þ.m.t. afleiðu­samn­ingar, hafa allar verið metnar og færðar upp til eignar í efna­hags­reikn­ingi rík­is­sjóðs…”

Fram­burður Hauks C og Steinars Þórs er því ekki í sam­ræmi við árs­reikn­inga Glitnis 2015 til 2019, Rík­is­reikn­ings 2016 og svar frá Rík­is­end­ur­skoð­anda eftir að málið var dóm­tekið.

Það er rétt í frétta­skýr­ingu Kjarans sem segir „Því blasir við að Útgerð­ar­fé­lagið hefur getu til þess að greiða skuld­ina við Glitni HoldCo, sem mun að óbreyttu renna í rík­is­sjóð sem hluti af stöð­ug­leika­fram­lag­inu”. Ástæðan fyrir því að Hér­aðs­dómur átti að vísa mál­inu frá er að Glitnir er annað hvort rangur aðili máls eða málið var svo stór­lega van­reifað að dómur átti aldrei að falla í mál­inu.

Höfundur er fram­kvæmda­stjóri ÚR.