Skýrslur Seðlabankans og Hannesar verða báðar birtar í janúar

Seðla­banki Íslands ætlar að birta skýrslu um neyð­ar­lán­veit­ing­una til Kaup­þings í miðju banka­hrun­inu í jan­úar næst­kom­andi, komi ekk­ert óvænt upp í verk­efna­stöðu bank­ans. Þetta kemur fram í svari Seðla­bank­ans við fyr­ir­spurn Kjarnans um málið.

[links]Már Guð­munds­son seðla­banka­stjóri greindi frá því í febr­úar 2015 að hann ætl­aði að láta taka saman skýrslu um til­drög þess að Kaupþing fékk neyð­ar­lán upp á 500 millj­ónir evra frá bank­anum 6. októ­ber 2008, sama dag og neyð­ar­lög voru sett og Geir H. Haarde, þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra, bað guð að blessa Ísland í sjón­varps­ávarpi. Það eru því næstum þrjú ár liðin frá því að skýrslan var boðuð.

Þegar Kjarninn spurð­ist fyrir um skýrslu­gerð­ina í júlí síð­ast­liðnum feng­ust þau svör að gert væri ráð fyrir að hún myndi verða kynnt í banka­ráði hans „á næstu mán­uðum“. Þá kom einnig fram að Seðla­bank­inn hefði ákveðið að bæta sölu­ferli FIH bank­ans – en sá danski banki var tek­inn sem veð fyrir lán­inu – við skýrsl­una. „Sá hluti er mjög umfangs­mik­ill og snertir m.a. þróun efna­hags- og banka­mála í Danmörku. Vegna mik­illa anna starfs­manna við önnur verk hefur verið erf­ið­leikum bundið að tryggja næga krafta í þetta verk – en það er sem sagt langt á veg komið,“ sagði í svari bank­ans.

Skoðun á birtingunni framundan

Nú er ljóst að skýrslan mun ekki verða birt fyrr en í fyrsta lagi rúmum sex mán­uðum eftir að upp­haf­leg fyr­ir­spurn Kjarnans barst Seðla­bank­anum.

Morg­un­blaðið birti á laug­ar­dag afrit af sím­tali Geirs H. Haarde, þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra, og Davíðs Odds­sonar, þáver­andi seðla­banka­stjóra, frá 6. októ­ber 2008 þar sem neyð­ar­lán­veit­ingin var ákveðin. Seðla­bank­inn hefur ætið neitað að afhenda fjöl­miðlum þetta afrit og borið fyrir sig þagn­ar­skyldu­á­kvæði laga um bank­ann. Kjarninn stefndi Seðla­banka Íslands vegna þessa í síð­asta mán­uði og bank­inn hefur ákveðið að taka til varna í því máli til að verja rétt sinn til að neita fjöl­miðlum um aðgengi að sím­tal­inu eða afriti af því.

[adspot]Kjarninn greindi frá því í gær að Seðla­bank­inn muni taka birt­ingu Morg­un­blaðs­ins, þar sem Davíð Oddsson er rit­stjóri, á afrit­inu á sím­tal­inu til skoð­unar í vik­unni. Í þeirri skoðun verður farið yfir atriði tengd birt­ing­unni á laug­ar­dag.

Hannes frestar fram í janúar

Önnur skýrsla er vænt­an­leg þar sem fjallað verður meðal ann­ars um sölu­ferli FIH. Sú er skrifuð af stjórn­mála­fræði­pró­fess­ornum Hannesi Hólm­steini Giss­ur­ar­syni, en honum var falið að stýra rann­sókn­ar­verk­efni á vegum fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins á erlendum áhrifa­þáttum hruns­ins í júlí 2014. Áætl­aður kostn­aður verk­efn­is­ins var tíu millj­ónir króna og áætluð verk­lok voru í byrjun sept­em­ber 2015.

Ráðn­ing Hann­esar til verks­ins var afar umdeild sökum mik­illa tengsla hans við áhrifa­menn innan Sjálf­stæð­is­flokks­ins, sér­stak­lega fyrr­ver­andi seðla­banka­stjór­ann, og núver­andi rit­stjór­ann, Davíð.

Skýrslu Hannesar hefur enn ekki verið skilað en greint var frá því í júní að hún sé nú í yfir­lestri. Til stóð að kynna skýrsl­una 8. októ­ber næst­kom­andi, eða rúmum tveimur árum eftir upp­haf­leg áætluð verk­lok og rúmum þremur árum eftir að Hannesi var falið verk­efnið. Þeirri kynn­ingu var svo enn frestað og til stóð að hún færi fram í dag, 20. nóv­em­ber. Hannes skrif­aði hins vegar pistil á vef­inn Pressuna fyrir helgi og til­kynnti að þótt skýrslu­gerð­inni væri lokið ætl­aði hann að fresta skilum til að „gefa þeim, sem minnst er á í henni, kost á að skýra mál sitt, leið­rétta og gera athuga­semdir.“ Hannes ætlar nú að birta sína skýrslu 16. jan­úar. Birting á skýrslu Seðla­bank­ans ætti því að eiga sér stað á nán­ast sama tíma og Hannes birtir sínar nið­ur­stöður.

Þess má geta að Davíð Oddsson á afmæli, verður sjö­tugur, þann 17. jan­úar 2018, eða dag­inn eftir að Hannes ætlar að birta sína skýrslu.

Fjallað um FIH með mismunandi hætti

Í báðum skýrsl­unum verður fjallað um neyð­ar­lánsveit­ingu Seðla­banka Íslands til Kaup­þings og veð­töku hans í hlutafé FIH-bank­ans.

Hannes skrif­aði grein í Morg­un­blaðið 21. apríl 2015 þar sem hann opin­ber­aði í fyrsta sinn hluta af því sem hann er að skrifa um í skýrslu sinni. Í grein­inn fjall­aði hann í löngu máli um söl­una á FIH-­bank­an­um, sem tekin var sem veð fyrir neyð­ar­láni Seðla­banka Íslands til Kaup­þings 6. októ­ber, þegar Davíð Odds­son stýrði enn Seðla­bank­an­um. Kjarn­inn greindi frá því 2. októ­ber 2014 að tap íslenskra skatt­greið­enda vegna FIH væri 35 millj­arðar króna.

Hannes komst að þeirri nið­ur­stöðu að FIH hafi verið gott veð. Már Guð­munds­son seðla­banka­stjóri hafi hins vegar verið plat­aður í mál­inu með þeim afleið­ingum að Ísland varð af 60 millj­arða króna ágóða vegna FIH, og sat þess í stað uppi með ofan­greint tap.

Már svar­aði grein Hannesar skömmu síðar. Hann sagði Hannes mis­skilja margt í mál­inu og full­yrti að ef Seðla­bank­inn hefði knúið FIH bank­ann í slita­með­ferð haustið 2010 hefði allt neyð­ar­lánið sem bank­inn veitti Kaup­þingi 6. októ­ber 2008 tap­ast. Með því að selja bank­ann tak­ist Seðla­bank­anum að inn­heimta lið­lega helm­ing láns­ins, sem var upp á 500 millj­ónir evra.

Sölu­ferli FIH verður á meðal þess sem fjallað verður um í vænt­an­legri skýrslu Seðla­bank­ans.