Maðurinn orðinn jarðfræðilegur orsakavaldur

Mann­kynið hefur haft svo mikil áhrif á jörð­ina að for­senda er fyrir því að nefna nýtt jarð­sögu­legt tíma­bil eftir mann­kyn­inu. Tíma­skeið þetta mundi binda enda á Hólósen-tíma­bilið sem jarð­fræð­ingar kalla venju­lega nútím­ann og mann­lífs­tími mundi hefj­ast. Hópur vís­inda­manna hefur lagt þetta til en margra ára rann­sóknir þurfa að fara fram áður en hug­takið fær form­lega merk­ingu.

Hólósen-tíma­bilið hófst fyrir 11.700 árum við enda síð­ustu ísaldar. Hólósen er merki­legt í jarð­sög­unni því sið­menn­ing manna hófst á þessu tíma­bili. Engin önnur dýra­teg­und, sem vitað er um, hefur haft jafn mikil áhrif á umhverfi sitt, nátt­úru og híbýli en mað­ur­inn. Nýja tíma­bilið sem lagt hefur verið til að hefj­ist nú heitir á ensku „Anthropocene“ og er dregið af gríska orð­inu „ant­hropos“ sem þýðir ein­fald­lega „maður“. Í laus­legri þýð­ingu mætti kalla þetta nýja jarð­sögu­lega tíma­bil „mann­lífs­tími“.

[quote font="0" align="right"]„Við erum að verða jarð­fræði­legur orsaka­valdur í sjálfu sér.“[/quote]

„Athafnir mann­kyns­ins eru að hafa óaft­ur­kræfar og þrá­látar breyt­ingar á jörð­inni,“ segir í grein eftir alþjóð­legan hóp vís­inda­manna undir for­ystu Colin Waters í tíma­rit­inu Science. „Við erum að verða jarð­fræði­legur orsaka­valdur í sjálfu sér,“ sagði Waters í sam­tali við Reuters-frétta­stof­una.

[adspot]

Lagt er til að upp­haf mann­líf­tím­ans verði um miðja 20. öld­ina. Það er merki­legur tíma­punktur í sögu mann­kyns; lok seinni heim­styrj­ald­ar­innar, gríð­ar­legar sam­fé­lags­legar breyt­ingar og hrað­ari tækni­væð­ing en nokkru sinni hefur þekkst ein­kennir ára­tug­ina um miðja síð­ustu öld. Hópurinn undir stjórn Waters segir upp­haf kjarn­orku­ald­ar­innar, mikla aukn­ingu í námu­greftri eftir stríðið, iðnað, land­búnað og notkun mann­gerðra efna eins og streypu og plast hverf­ast um þennan tíma­punkt. Því sé lagt til að upp­hafið verði miðað við miðja 20. öld.

Steypu má finna hvar­vetna í heim­inum og raunar svo víða að hægt væri að dreifa einu kílói af allri fram­leiddri streypu á hvern fer­metra yfir­borðs jarðar. Róm­verjar fundu upp steypuna til bygg­ingar mann­virkja, löngu fyrir Krists­burð. Nú er þessi blanda vatns og stein­efna meg­in­uppi­staða í bygg­inga­gerð manns­ins.

Margra ára rann­sóknir þurfa að fara fram áður en hug­takið „mann­lífs­tími“ verður form­lega notað yfir nýtt jarð­sögu­legt tíma­bil. Waters segir þessar rann­sóknir þurfa að snú­ast að hluta til um hvenær upp­haf­s­punkt­ur­inn verði settur. Aðrir vís­inda­menn hafa lagt til árið 1610 sem upp­haf mann­lífs­tíma, og miða það við útbreiðslu nýlendu­stefnu, sjúk­dóma og versl­unar um allan heim.

Í sam­tali við Reuters segir Erle Ellis, vís­inda­maður við Maryland-háskóla í Banda­ríkj­unum, að verði mann­lífs­tími form­lega við­ur­kenndur af vís­inda­sam­fé­lag­inu muni það hafa mikil áhrif á það hvernig mann­kynið skilur veru sína á jörð­inni. Ellis er í hópi vís­inda­mann­anna sem rit­uðu grein­ina í Science. Hann vill meina að hér sé um jafn veiga­mikla hug­ar­fars­breyt­ingu að ræða og þegar pólski stærð­fræð­ing­ur­inn Kóperníkus lagði til að og sýndi fram á að jörðin snérist í kringum sól­ina, en ekki öfugt á 16. öld.