Oflaunamenn

Í síð­asta mán­uði var kynnt skýrsla sem Talna­könnun gerði fyrir Samtök spari­fjár­eig­enda um kjör for­stjóra og bónus­kerfi þeirra sem verður sífellt blóm­legra og ævin­týra­legra. Höfundar voru þau Katrín Ólafs­dóttir lektor í vinnu­mark­aðs­hag­fræði við HR og Benedikt Jóhann­es­son stærð­fræð­ingur og síð­asti fjár­mála­ráð­herr­ann sem leit­að­ist við að halda í skefjum ofsa­launum rík­is­for­stjóra.

[links]Í skýrsl­unni kemur meðal ann­ars fram að tíu launa­hæstu for­stjór­arnir á almennum mark­aði eru með sjö millj­ónir á mán­uði. Algeng mán­að­ar­laun eru fjórar millj­ónir; for­stjóri með tvær millj­ónir á mán­uði er algjör minni­poka­maður. For­stjóri Hörpu, sem hefur verið mjög í fréttum að und­an­förnu út af sínum kjörum – hún er lág­launa­for­stjóri.

Það verður að telj­ast vafa­mál að þessi launa­kjör end­ur­spegli síaukna verð­mæta­sköpun téðra ein­stak­linga, enda er hér iðu­lega um að ræða fyr­ir­tæki sem end­ur­reist voru eftir hrun fyrir fé almenn­ings úr bönkum og líf­eyr­is­sjóðum.

[adspot]Mis­skipt­ing er alltaf slæm í sjálfri sér, rang­lætið er alltaf rangt. Það er slæmt fyrir atvinnu­lífið þegar svo stór hluti arðs­ins fer til fárra ein­stak­linga; það er sóun á fé. Það er slæmt þegar upp kemur sú freist­ing að fegra afkomu fyr­ir­tækis, eins og hætt er við að ger­ist þegar laun for­stjóra eru tengd afkomu fyr­ir­tækja. Og þetta er slæmt fyrir oflauna­menn­ina sjálfa. Það er óhollt fyrir menn að mæla mann­gildi sitt í millj­ónum; eng­inn hefur gott af gegnd­ar­lausu ofmati á fram­lagi sínu. Allt verð­mæta­mat skekk­ist hjá fólki þegar það verður svo ríkt að það veit ekki sitt rjúk­andi ráð. Úr verður hálf­gerð land­eyðu­fram­leiðsla.

Það er slæmt fyrir sam­fé­lagið í heild að mis­skipt­ing sé þar fram úr hófi, sam­kennd hverfur, inn­viðir fúna, tor­tryggni eykst, gagn­kvæm andúð tekur við af sam­hjálp, múrar eru reistir, í lífs­háttum og menn­ingu, og svo bók­staf­lega eins og þar sem verst gegnir. Brauð­mola­kenn­ingin er ekki bara sið­ferð­is­lega ámæl­is­verð heldur hefur hún aldrei stað­ist próf veru­leik­ans.

For­stjóra­stéttin talar af fyr­ir­litn­ingu um höfr­unga­hlaup þegar vinn­andi fólk vill fá sann­gjörn laun fyrir vinnu sína eða reynir að knýja fram betri almenn lífs­kjör. Sjálfir virð­ast for­stjór­arnir telja sig í ein­hverju allt öðru landi – kannski afland­inu góða – þar sem þeir séu í sínu sér­staka feitu­fressa­hlaupi. Það er ekki svo. Launa­kjör for­stjór­anna hafa áhrif á kröfu­gerð ann­arra stétta – að sjálf­sögðu. Hví skyldi kenn­ar­inn og hjúkr­un­ar­fræð­ing­ur­inn, smið­ur­inn og flug­virk­inn ekki mæla fram­lag sitt til sam­fé­lags­ins við fram­lag for­stjór­ans? Það eru for­stjór­arnir sem eru höfr­ung­arnir, þeir knýja áfram launa­kapp­hlaupið með launa­kröfum sínum.