Eftirlit Vinnumálastofnunar með hlutabótaleiðinni ekki ásættanlegt

Rík­is­end­ur­skoðun telur Vinnu­mála­stofnun ekki enn hafa hrint af stað ásætt­an­legu eft­ir­liti með hluta­bóta­leið­inni sem tryggir það að hún fari til þeirra fyr­ir­tækja sem þurfa á henni að halda. Þetta er í annað sinn sem Rík­is­end­ur­skoðun gagn­rýnir skort á virku eft­ir­liti Vinnu­mála­stofn­unar, en hún gerði það einnig í maí.

Þetta kemur fram í skýrslu Rík­is­end­ur­skoð­unar um vinnu­mark­aðs­að­gerðir á tímum kór­ónu­veiru, sem var birt fyrr í dag. Í henni telur stofn­unin að mik­il­vægt sé að fylgj­ast með hvort greiðslur úr rík­is­sjóði í formi styrkja eða lána séu í sam­kvæmi við mark­mið og skil­yrði þeirra laga sem gilda, en sam­kvæmt henni er slíkt eft­ir­lit mis­langt komið.

Eftirliti komið á með fjölda aðgerða...

Að mati stofn­un­ar­innar er mik­il­vægt að umsjón­ar­að­ilar úrræð­anna skipu­leggi vel með hvaða hætti þeir munu haga sínu eft­ir­liti þegar nauð­syn­leg gögn liggja fyrir og að eft­ir­litið fari fram hið fyrsta. Sem dæmi um slíkt nefnir Rík­is­end­ur­skoðun að komið hafi verið á sam­tíma­eft­ir­liti í raf­rænu umsókn­ar­kerfi við úthlutun lok­un­ar­styrkja, launa á upp­sagn­ar­fresti og launa í sótt­kví. Enn frekar er minnst á Ferða­mála­stofu, sem hefur hafið eft­ir­lit með ráð­stöfun lána

...en ekki hlutabótaleiðinni

Hins vegar segir Rík­is­end­ur­skoðun að Vinnu­mála­stofnun hafi ekki henn hrint af stað ásætt­an­legu eft­ir­liti með hluta­bóta­leið­inni, ef frá er talið eft­ir­lit með því hvort fyr­ir­tæki upp­fylli skil­yrði um ótak­mark­aða skatt­skyldu hér á landi og skil­yrði um starf­semi þeirra.

Rík­is­end­ur­skoðun benti á í skýrslu sinni í maí 2020 að mik­il­vægt væri að tryggja virkt eft­ir­lit með úrræð­inu þegar í stað. Í nýju skýrsl­unni sinni gagn­rýnir stofn­unin að slíkt eft­ir­lit skuli ekki enn hafa komið í fram­kvæmd með ásætt­an­legum hætti, og væri það sér­stak­lega athug­un­ar­vert í ljósi þeirra fjár­manna sem hér væru undir.

Heild­ar­kostn­aður við hluta­bóta­leið­ina nam um 21 millj­arði króna í lok októ­ber­mán­aðar síð­ast­lið­ins. Fjár­mála­ráðu­neytið áætlar að alls muni fara 22 millj­arðar króna úr rík­is­sjóði vegna aðgerð­ar­innar í ár, sam­kvæmt frum­varpi til fjár­auka­laga sem lagt var fram í síð­asta mán­uði.

Rík­is­end­ur­skoðun fer einnig yfir það í skýrsl­unni að hópur fyr­ir­tækja ákvað að end­ur­greiða hluta­bóta­leið­ina eftir að í ljós kom að þau höfðu nýtt sér úrræðið þrátt fyrir að búa við traustan efna­hag og öfl­ugan rekstur. Alls námu end­ur­greiðslur um 240 millj­ónir króna í októ­ber síð­ast­liðnum.