Stærsta verkefnið hafið – Sjóliðar draga vagn með kistu drottningar

Fátt ætti að koma á óvart við jarð­ar­för Elísa­betar II drottn­ingar. Hún var orðin 96 ára gömul og ára­tugum saman hafa legið fyrir áætl­anir um hvernig skuli staðið að málum, hvort sem lítur að hefðum, siðum og venjum við kon­ung­legar útfarir eða örygg­is­gæsl­una. Lög­reglu­yf­ir­völd, sjúkra- og slökkvi­lið búa sig undir sitt stærsta verk­efni hingað til. Búist er við um 2.000 gestum til athafn­ar­innar í Westminster Abbey, gestum sem þurfa mikla örygg­is­gæslu vegna starfa sinna og stöðu. Þar má nefna for­seta, for­sæt­is­ráð­herra, keis­ara og kónga­fólk. Fólk sem þarf fylgd­ar­lið – og að kom­ast hratt ferða sinna ólíkt almúg­anum. En lög­reglan þarf einnig að gæta almúg­ans og nú er ljóst að hund­ruð þús­unda manna ætla að votta drottn­ing­unni virð­ingu sína við útför­ina í dag.

[adspot]

Opinber útför, með öllum þeim heið­ursverði og öðru sem slíku fylgir, hefur ekki farið fram í Bret­landi síðan Winston Churchill lést árið 1965, fyrir hart­nær hálfri öld. Vissu­lega hafa mörg fyr­ir­mennin lát­ist síðan þá – drottn­ing­ar­maður, drottn­ing­ar­móðir og þar fram eftir göt­unum – en útfarir þeirra fengu ekki hinn „opin­bera“ stimpil. Það gerði ekki heldur útför Díönu prinsessu.

Þar sem um opin­bera útför er að ræða munu t.d. 142 sjóliðar úr kon­ung­lega sjó­hernum draga vagn með kistu Elísa­betar frá Westminster Hall, þar sem kistan hefur staðið und­an­farna daga, til Westminster Abbey, þar sem útförin fer fram, en ekki hestar. Þetta er hefð sem komið var á er Viktoría drottn­ing lést árið 1901.

[links]Filippus drottn­ing­ar­maður lést á meðan heims­far­aldur COVID-19 stóð yfir. Hans útför var því sögu­lega lág­stemmd. Svo hafa verið haldin veg­leg og mikil brúð­kaup í kon­ungs­fjöl­skyld­unni, það stærsta síð­ari ár vit­an­lega brúð­kaup Vil­hjálms prins og Katrínar. Hátíð­ar­höld á sjö­tíu ára krýn­ing­araf­mæli drottn­ingar voru einnig mjög umfangs­mikil. Allt eru þetta stór­við­burðir sem var sjón­varpað um víða ver­öld.

Helsti við­burður sem hægt er að bera útför Elísa­betar saman við þegar kemur að örygg­is­gæslu eru Ólymp­íu­leik­arnir í London árið 2012. Það er hins vegar ljóst að þeir blikna í sam­an­burði við umfang aðgerða sem gripið er til vegna útfarar drottn­ingar Bret­lands til rúm­lega sjö ára­tuga.

„Ef þú hugsar um Lundúna-mara­þonið, kon­ung­leg brúð­kaup og ólymp­íu­leik­ana – þá er [jarð­ar­förin] allt þetta sam­an­lagt,“ sagði Sadiq Khan, borg­ar­stjóri Lundúna fyrir helgi.

„Lund­ún­ar­brúin“ er heitið sem yfir­völd hafa í fleiri ár kallað áætl­anir sínar um við­burði í kjöl­far and­láts drottn­ingar. Þær voru fyrst útfærðar á sjötta ára­tugnum, er hún tók við völdum, en hafa síðan þá verið upp­færðar þrisvar á ári. Í þeim er tekið til­lit til aðstæðna í heim­inum hverju sinni og mat lagt á helstu ógnir. Fjöl­margar stofn­anir rík­is­ins koma að málum. Elísabet vissi hvernig málum yrði hagað og kvitt­aði upp á það áður en hún lést.

Mynd: EPA

Leyni­þjón­ustu­stofn­anir, m.a. í Bret­landi og Banda­ríkj­unum, munu vinna saman og deila upp­lýs­ingum. Það eru ekki aðeins ógnir frá hryðju­verka­sam­tökum sem taka þarf með í reikn­ing­inn heldur einnig frá ein­stak­lingum. „Góð­kunn­ingjar“ lög­regl­unnar í þeim efnum verða m.a. undir sér­stakri smá­sjá.

Hver sá sem þykir ógna kon­ungs­fjöl­skyld­unni, hvort sem er með orðum eða öðru, gæti verið tek­inn umsvifa­laust úr umferð. Symon Hill, karl­maður frá Oxford, hefur þegar fengið að finna fyrir því. „Ekki minn kóngur““ hróp­aði hann er hann stóð í mann­fjölda sem safn­ast hafði saman er til­kynnt var form­lega að Karl væri orð­inn kóngur Bret­lands. Lög­reglu­menn viku sér þegar í stað að honum, gripu í hann, hand­járn­uðu og settu inn í lög­reglu­bíl. Hann segir í við­tali við CNN að hann telji slík við­brögð ekki eiga heima í lýð­ræð­is­ríki.

Lög­reglan hefur haft í nógu að snú­ast síð­ustu daga enda gríð­ar­legur áhugi á því að sjá kistu drottn­ingar. Fólk hefur staðið í allt að sól­ar­hring í röð í þeim til­gangi. En í dag er stóri dag­ur­inn: Útfar­ar­dag­ur­inn sjálfur.

Mynd: EPA

Jarð­ar­förin verður „stærsti ein­staki við­burður“ sem lög­reglan í London hefur þurft að sinna, segir vara­lög­reglu­stjór­inn Stuart Cundy. Lög- og örygg­is­gæslu þarf að sinna jafn­hendis, valda­fólkið þarf sína vernd en almenn­ingur að sjálf­sögðu einnig. Það eitt hvernig fyr­ir­mennin koma til athafn­ar­innar er hern­að­ar­leynd­ar­mál en ljóst er að loka þarf götum og greiða far­ar­tækjum þeirra leið um borg­ina að Westminster Abbey. „Aðgerð­irnar eru sann­ar­lega geysi­miklar,“ sagði Cundy á blaða­manna­fundi á föstu­dag.

Lög­reglan hefur fátt látið uppi um hvernig örygg­is­gæslu hefð­ar­fólks og fyr­ir­menna verði háttað en sér­fræð­inga í örygg­is­málum hafa bent á að álagið verði svo mikið að ljóst sé að ein­hver verði að sætta sig við minni fylgd, t.d. færri bíla í lest, en þau myndu fá undir öðrum kring­um­stæðum. Fregnir hafa meira að segja borist af því að gestir verði ferjaðir í rútum til Westminster Abbey en margir hafa lýst efa­semdum um slíkt. Að minnsta kosti er talið ólík­legt að Joe Biden Banda­ríkja­for­seti verði um borð í rút­unni.

En það eru miklu fleiri en lög­reglu­menn þús­unda­vís, bæði frá emb­ættum í London sem og ann­ars staðar frá, sem koma að aðgerðum í dag. Tryggja þarf aðgengi fólks sem safn­ast saman á götum úti að sal­ern­is­að­stöðu, sjúkra­flutn­inga­menn og annað heil­brigð­is­starfs­fólk þarf að vera í við­bragðs­stöðu og ein­hver þarf svo að hreinsa til eftir her­leg­heitin.