„Karlaveldi“ til staðar í kringum æðstu stjórnunarstöður á Íslandi

Karlar ráða lögum og lofum þegar kemur að æðstu stjórn­und­ar­stöðum hér á landi og ákveðið „karla­veldi“ er þar til staðar. Þetta kemur fram í svör­unum þátt­tak­enda í nýrri rann­sókn sem birt­ist í síð­asta tölu­blaði tíma­rits­ins Stjórn­mál & stjórn­sýsla.

Þá segir í rann­sókn­inni að ástæða þess að engin kona sé for­stjóri í skráðu félagi á Íslandi sé ekki sú að skortur sé á hæfi­leik­a­ríkum konum til að sinna starfi æðstu stjórn­enda, en þar sem karlar séu í meiri­hluta þeirra sem taka ákvarð­anir um ráðn­ingu for­stjóra þá séu mögu­leikar kvenna tak­mark­aðir.

„Það kom skýrt fram hjá þátt­tak­endum að öfl­ugt tengsla­net karla getur skýrt þetta að hluta þar sem tengsla­net karla horfir síður til kvenna og þekk­ingar þeirra. Karlar fái því fleiri tæki­færi, meiri reynslu og þjálfun yfir starfsæv­ina sem veitir þeim ákveðið for­skot,“ segir í grein­inni.

„Vinir karlanna“ verða oft fyrir valinu

Konur á hinn bóg­inn hafi „ósam­felld­ari starfs­feril“ og fæð­ing­ar­or­lof hjálpi ekki til og geri fyr­ir­tækjum erf­ið­ara að fjár­festa í þjálfun kvenna. Annað sem kom fram og teng­ist tengsla­neti karl­manna er aðgengi að fjár­magni en stór hluti fjár­magns­ins er í höndum þeirra, sam­kvæmt svörum þátt­tak­enda.

Í stjórnum fyr­ir­tækja sem ráða yfir stórum hluta fjár­magns­ins hér á landi sitji karlar og hafi setið. Þessar stjórnir velji og vilji ein­stak­ling sem þær þekki og geti haft áhrif á. „Því verða „vinir karl­anna“ sem þeir séu í nánum tengslum við oft fyrir val­inu. Þessu tengt sé sterk staða karla í atvinnu­líf­inu „þar sem þeir hafa tögl og hagldir þegar kemur að stjórnun og eign­ar­haldi fyr­ir­tækja“,“ segir í grein­inni.

Bæta þarf fæðingarorlofskerfið

Þá kemur fram að mark­mið grein­ar­innar sé að skoða hvað valdi því að engin kona gegni stöðu for­stjóra í skráðu félagi á Íslandi og til hvaða ráð­staf­ana sé hægt að grípa til þess að auka hlut­deild þeirra í æðstu stjórn­un­ar­stöðum að mati kvenna sem eru í áhrifa­stöðum í íslensku sam­fé­lagi.

Margir þátt­tak­endur nefndu að breyta þyrfti vinnu­skipu­lagi og vinnu­menn­ingu og bæta þyrfti fæð­ing­ar­or­lofs­kerfið. Þá megi langur vinnu­dagur ekki þykja sjálf­sagt mál meðal æðstu stjórn­enda og þar spili margir aðilar inn í, til að mynda hlut­hafar, stjórnir, stjórn­völd og verka­lýðs­hreyf­ingin. Þá þurfi konur að fjár­festa meira í fyr­ir­tækjum og konur sem eru í áhrifa­stöðum í íslensku við­skipta­lífi þurfi að láta meira til sín taka og hafa áhrif á að konur séu ráðnar sem æðstu stjórn­endur. Þær hafi margar hverjar van­nýtt tæki­færi til þess í gegnum stjórn­ar­setu sína.

Karlmenn þurfa að taka meiri þátt og axla aukna ábyrgð í fjölskyldulífi

Enn fremur kemur fram að efla þurfi konur og hvetja til þess að sækj­ast eftir æðstu stöðum í íslenskum fyr­ir­tækjum og karl­menn þurfi að taka meiri þátt og axla aukna ábyrgð í fjöl­skyldu­lífi. Það myndi gera konum kleift að vera í störfum sem krefj­ast mik­illar fjar­veru frá fjöl­skyldu.

Önnur atriði sem nefnd voru eru að skylda ætti fyr­ir­tæki til að aug­lýsa stjórn­enda­stöður, líkt og gert er í opin­bera geir­anum og að ráðn­inga­ferlið yrði að vera fag­legt og gagn­sætt.

„Karlar og konur þurfa að standa saman að þess­ari breyt­ingu. Nýnæmi rann­sókn­ar­innar felst í því að í fyrsta sinn kemur fram í rann­sókn sem þess­ari að stór hópur kvenna vill láta setja kynja­kvóta­lög á fram­kvæmda­stjórnir fyr­ir­tækja á Íslandi. Ástæðan er sú að þær telja að smitá­hrif kynja­kvót­ans sem settur var á stjórnir félaga hafi ekki orðið og því þurfi að grípa inn í með þessum hætti. Hér er um að ræða konur sem nú þegar eru í stjórn­unar- og leið­toga­stöðum, konur sem sitja í stjórnum félaga og konur sem eiga fyr­ir­tæki á Íslandi,“ segir í grein­inni.

Breyt­inga sé þörf, rót­tækra breyt­inga sem kalla meðal ann­ars á kynja­kvóta á fram­kvæmda­stjórnir.

Þá segir í grein­inni að tak­mark­anir rann­sókn­ar­innar séu meðal ann­ars lágt svar­hlut­fall en fjöldi svara gefi þó ákveðnar vís­bend­ingar um afstöðu þeirra kvenna sem eru í æðstu stjórn­enda­stöðum hér á landi.