Báðir fram­bjóð­endur til emb­ættis vara­for­manns Vinstri hreyf­ing­ar­innar - græns fram­boðs segia fylgi hreyf­ing­ar­innar í nýj­ustu skoð­ana­könn­unum vera óásætt­an­legt. „Fylgið er langt undir vænt­ingum,“ segir Guð­mundur Ingi Guð­brands­son, for­maður VG og ráð­herra. Jódís Skúla­dóttir, vara­for­maður þing­flokks VG, seg­ist hafa trú á því að með breyttri for­ystu og sterk­ari áherslu á grunn­stoðir hreyf­ing­ar­innar muni þeim ná að vinna fylgið upp.

Lands­fundur VG hefst á morgun, föstu­dag, og lýkur á sunnu­dag. Á laug­ar­dag fer fram stjórn­ar­kjör en Svandís Svav­ars­dóttir er ein í fram­boði til for­manns. Jódís og Guð­mundur Ingi gefa hins vegar bæði kost á sér til emb­ættis vara­for­manns. 

Fyrir fund­inum liggur til­laga um að slíta rík­is­stjórn­ar­sam­starf­inu og boða til kosn­inga. Hvorugt þeirra tekur afstöðu til þess hvort þau styðji þá hug­mynd að slíta stjórn­ar­sam­starf­inu áður en kjör­tíma­bil­inu lýkur.  Jódís telur þó ekki lík­legt að þau klári kjör­tíma­bilið „ hvort sem verður kosið í vor eða fyrr. Umræða um stjórn­ar­sam­starfið og fram­tíð þess mun eiga sér stað á lands­fundi. Lýð­ræð­is­leg nið­ur­staða fund­ar­ins er réttur far­vegur fyrir allar álykt­anir sem félagar leggja fram,“ segir hún. Guð­mundur Ingi seg­ist fara inn á lands­fund­inn og hlusta á sjón­ar­mið félaga sinna um stöðu hreyf­ing­ar­innar, um rík­is­stjórn­ar­sam­starfið og um stjórn­ar­slit. „Sjálfur er ég í rík­is­stjórn­ar­sam­starf­inu af heilum hug,“ segir hann. 

Þegar kemur að þeim málum sem þeim finnst VG þurfa að leggja áherslu á fram að næstu kosn­ingum segir Guð­mundur Ingi mik­il­vægt að hreyf­ingin leiti aftur í ræt­urnar og skerpi vinstri áherslur sínar. „Við þurfum að fá fleiri til liðs við okkur og fá fleiri og sterk­ari raddir til að vinna að frek­ari jöfn­uði fyrir fatlað fólk, inn­flytj­endur, lág­launa­fólk og barna­fjöl­skyldur. Við þurfum að tala fyrir rétt­indum hinsegin fólks og fyrir nátt­úr­unni,“ segir hann. Jódís er sam­mála því að hreyf­ingin þurfi að fær­ast nær kjarna­stefn­unni. „Það er mikið pláss fyrir rótækan vinstri grænan flokk í lit­rófi íslenskra stjórn­mála. Flestar stjórn­mála­hreyf­ingar virð­ast vera að fær­ast veru­lega til hægri með auk­inni útlend­inga andúð, áherslum á einka­væð­ingu og frek­lega nýt­ingu auð­linda. Lands­fundur leggur línur um áherslur í næstu kostn­inga­bar­áttu,“ segir hún.

Spurn­ingar Heim­ild­ar­innar til vara­for­manns­efna VG ásamt svörum þeirra:

Af hverju ákvaðst þú að gefa kost á þér í embætti varaformanns VG?

Guðmundur Ingi: 

„Ég hef verið vara­for­maður VG frá 2019, fyrir utan síð­ustu mán­uði, svo ég þekki starfið vel. Ég brenn fyrir umhverfis- og nátt­úru­vernd, mann­rétt­indum og félags­legum áherslum og vil halda áfram að vinna þeim braut­ar­gengi í íslensku sam­fé­lagi. 

Vara­for­maður þarf sömu­leiðis alltaf að vera til­bú­inn til að stíga upp í emb­ætti for­manns og ég hef sýnt að það get ég gert.  

Ég er stoltur af mörgu sem VG hefur áorkað undir minni for­ystu í hreyf­ing­unni, sér­stak­lega fjöl­mörgum mik­il­vægum þing­málum sem við kláruðum í vor, eins og breyt­ingum á örorku­líf­eyr­is­kerf­inu, Mann­rétt­inda­stofnun og fjöl­mörgum kjara­samn­ings­tengdum málum sem auka jöfnuð og rétt­læti í sam­fé­lag­inu.“

Jódís:

„Ég hef trú á því að styrk­leikar mínir, reynsla og skýr sýn á stefnu hreyf­ing­ar­innar geti gagn­ast vinstri grænum á þessun tíma­punkti. Við verðum að horfast í augu við stöð­una og þora að gera breyt­ingar með hag heild­ar­innar í huga. Ég hef reynslu af því að leiða fram­boð okkar á sveit­ar­stjórn­ar­stigi til sig­urs og við­halda trausti og sam­stöðu félag­anna á öfl­ugri stefnu VG. Hreyf­ingin þarf sterka for­ystu sem setur lýð­ræði á odd­inn og treystir gras­rót­inni til að vera kompásinn sem vísar veg­inn.“

Hvert yrði þitt fyrsta verk ef þú yrðir nýr varaformaður VG?

Jódís:

„Ég myndi fyrst af öllu leggja áherslu á að efla innra starf hreyf­ing­ar­innar og virkja gras­rót­ina þannig að rödd hinna almennu félaga hafi meiri vigt en verið hefur. Mér er sér­stak­lega umhugað um að efla ung­liða­hreyf­ing­una og okkar kjörnu full­trúa á sveit­ar­stjórn­ar­stig­inu með nán­ara sam­tali og sam­ráði.“

Guðmundur Ingi:

„Ég myndi ásamt nýjum for­manni og nýrri stjórn VG fara á fullt í að skipu­leggja og und­ir­búa kosn­inga­vet­ur­inn. Það þarf að funda með svæð­is­fé­lögum og kjör­dæm­is­ráðum vegna kosn­inga, og svo stytt­ist í næsta flokks­ráðs­fund í febr­úar sem þarf að skipu­leggja vel. 

Í félags- og vinnu­mark­aðs­ráðu­neyt­inu vinnum við nú að fyrstu stefnu í mál­efnum inn­flytj­enda á Íslandi og nýjum heild­ar­lögum um mál­efni inn­flytj­enda. Vinnumansals­mál hafa líka verið ofar­lega á for­gangs­list­anum og vinna að þeim málum mun halda áfram. Ég mun einnig taka vel utan um jafn­réttis- og mann­rétt­inda­mál sem nýlega bætt­ust við ráðu­neyti mitt.“

Er fylgi hreyfingarinnar samkvæmt nýjustu skoðanakönnunum ásættanlegt?

Guðmundur Ingi:

„Að sjálf­sögðu ekki, fylgið er langt undir vænt­ingum. Við þurfum að leita aftur í ræt­urnar, skerpa félags­legar áherslur, áherslur á nátt­úru­vernd og kven­frelsi og ná að minna fólk á það fyrir hvað VG stendur og hverju við höfum áorkað. Það mun skipta miklu máli að ná tökum á verð­bólg­unni svo vaxta­stig geti farið niður. Og það er akkúrat að ger­ast, verð­bólga er að hjaðna og vaxta­lækkun er hafin hjá Seðla­bank­anum.“

Jódís:

„Nei, VG er eini raun­veru­legi val­kost­ur­inn fyrir öfl­ugt vinstra fólk. Í VG eiga umhverf­is­málin, frið­ar­stefnan, kven­frelsið og félags­lega rétt­lætið lög­heim­ili og með því að byggja upp traust á okkar góðu vinstri stefnu fáum við okkar fólk til baka. Ég hef trú á því að með breyttri for­ystu og sterk­ari áherslu á grunn­stoðir okkar munum við vinna fylgið okkur upp.“

Hvaða mál þarf VG að setja á oddinn fram að næstu kosningum?

Jódís:

„Við verðum að fær­ast nær kjarna stefu okkar. Það er mikið pláss fyrir rótækan vinstri grænan flokk í lit­rófi íslenskra stjórn­mála. Flestar stjórn­mála­hreyf­ingar virð­ast vera að fær­ast veru­lega til hægri með auk­inni útlend­inga andúð, áherslum á einka­væð­ingu og frek­lega nýt­ingu auð­linda. Lands­fundur leggur línur um áherslur í næstu kostn­inga­bar­áttu.“

Guðmundur Ingi:

„Ég hef sagt að ég vilji að VG leiti aftur í ræt­urnar og skerpi vinstri áherslur sínar, skerpi áhersl­urnar á umhverfis- og nátt­úru­vernd og mann­rétt­indi. Við þurfum að fá fleiri til liðs við okkur og fá fleiri og sterk­ari raddir til að vinna að frek­ari jöfn­uði fyrir fatlað fólk, inn­flytj­endur, lág­launa­fólk og barna­fjöl­skyldur. Við þurfum að tala fyrir rétt­indum hinsegin fólks og fyrir nátt­úr­unni. Kerf­is­breyt­ingar skipta miklu máli og taka tíma, eins og breyt­ing­arnar sem við náðum í gegn á örorku­líf­eyr­is­kerf­inu, barna­bóta­kerf­inu og hús­næð­is­stuðn­ings­kerf­inu. Við þurfum að halda áfram með þessar umbætur fram að næstu kosn­ingum og áfram inn í fram­tíð­ina.“

Hvers konar vinnubrögð þarf VG að leggja áherslu á fram að næstu kosningum?

Guðmundur Ingi:

„Við verðum að hleypa glæðum í félags­starfið í hreyf­ing­unni okkar. Við í þing­flokki og ráð­herra­liði þurfum að leggja okkur enn betur fram við að hlusta á gras­rót­ina, hitt­ast oftar, funda um land allt og fá fram sem flestar raddir. Ég vil að næsta stjórn hreyf­ing­ar­innar fái svæð­is­fé­lög VG í lið með sér til að fjölga óform­legum sam­veru­stundum í starf­inu utan reglu­legra funda og taka sér­stak­lega á móti nýjum félögum.“

Jódís:

„VG þarf að horfast í auga við það sem ekki hefur gengið upp í þessu stjórn­ar­sam­starfi og af hverju svo fá hyggj­ast kjósa hreyf­ing­una. Við verðum að vera heið­ar­leg og skoða hvernig við getum unnið til baka það traust sem hefur tap­ast í þessu stjórn­ar­sam­starfi. Ég legg alltaf áherslu á heið­ar­leg og lýð­ræð­is­leg vinnu­brögð með aherslu á okkar stefnu.“

Á VG að stefna á að komast aftur í ríkisstjórnarsamstarf eftir kosningar eða væri ásættanlegt að vera í minnihluta?

Jódís:

„VG á alltaf erindi í rík­is­stjórn með stefnu sína fyrir heil­brigð­ara sam­fé­lagi að leið­ar­ljósi. VG kann samt öðrum fremur að veita þétta, skyn­sam­lega og öfl­uga stjórn­ar­and­stöðu. Það er ekki tíma­bært að mínu mati að huga að stjórn­ar­myndun fyrir kosn­ingar en VG á ekki erindi í sam­starf með flokkum sem eru í beinni and­stöðu við stefnu okkar og gildi.“

Guðmundur Ingi:

„Stjórn­málin snú­ast um að koma sjón­ar­miðum á fram­færi og hafa áhrif á stjórn lands­ins og þróun sam­fé­lags­ins. Það er líka hægt að gera í stjórn­ar­and­stöðu. Að mínu mati þarf Ísland sterka félags­hyggju­stjórn á næsta kjör­tíma­bili. Ef við fáum til þess stuðn­ing í kosn­ingum og það tekst að mynda slíka rík­is­stjórn utan um mál­efni sem við setjum á odd­inn, þá er ég svo sann­ar­lega til í það. Ef ekki þá tek ég glaður sæti í stjórn­ar­and­stöðu og veiti nýrri rík­is­stjórn aðhald ásamt félögum mínum, fái ég umboð félaga minna í VG og kjós­enda til að sitja á Alþingi.“

Í upphafi samstarfsins var varað við því að enginn vinstriflokkur gæti komið vel frá samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn. Lítur þú svo á að slíkar aðvaranir hafi verið réttmætar?

Guðmundur Ingi:

„Sagan mun dæma um það. Stjórn­mál eru list hins mögu­lega og í þessu sam­starfi höfum við náð miklum árangri, svo sem með þriggja þrepa skatt­kerfi, lengra fæð­ing­ar­or­lofi, hækk­uðum barna- og hús­næð­is­bótum, kyn­rænu sjálf­ræði, ein­föld­uðu og rétt­lát­ara örorku­líf­eyr­is­kerfi, nýrri þung­un­ar­rofslög­gjöf, minni greiðslu­þátt­töku sjúk­linga, fjölda frið­lýs­inga, aðgerðum í lofts­lags­málum, og svo mætti lengi telja. Hinir stjórn­ar­flokk­arnir myndu líka tapa miklu fylgi ef nið­ur­staða kosn­inga yrði eins og skoð­ana­kann­anir sýna núna, ekki bara VG . Ég minni einnig á að þó svo að á milli kosn­ing­anna 2017 og 2021 höfum við vissu­lega tapað fylgi, þá var árangur VG samt góður í sögu­legu sam­hengi í síð­ari kosn­ing­unum. Ég er viss um að við munum upp­skera meira í næstu kosn­ingum en kann­anir gefa til kynna.“

Jódís:

„Já þær eru rétt­mætar, ég geri á engan hátt lítið úr þeim góðu og mik­il­vægu málum sem við höfum klárað á þessu kjör­tíma­bili né hversu margt við höfum ýmist lagað eða stoppað frá öðrum flokkum. Ég er þó hugsi um hversu dýru verði mála­miðl­anir hafa verið keyptar.“