Starfsmenn Íslandsbanka hringdu alls 184 símtöl í viðskiptavini vegna lokaðs útboðs á hlutum ríkisins í bankanum sjálfum sem fram fór 22. mars í fyrra þar sem tilefni samtalanna var boð um að taka þátt í útboðinu eða til að leggja fram tilboð með aðstoð starfsmanna Íslandsbanka. Samkvæmt lögum er skylt að hljóðrita og varðveita símtöl sem þessi. 

Það var ekki gert í langflestum tilfellum. Raunar voru einungis 22 af þeim 184 símtölum sem áttu sér stað hljóðritum og varðveitt, eða tólf prósent þeirra. Þar er auk þess einungis um að ræða þau símtöl sem hring voru úr símum starfsmanna Íslandsbanka, þar sem ekki liggja fyrir upplýsingar um heildarfjölda móttekinna símtala í farsíma starfsmanna. „Bendir það til þess að málsaðila [Íslandsbanka] hafi borðið að varðveita fleiri símtöl en hér eru tilgreind.“

Þetta er meðal þess sem fram kemur í sáttarskýrslu sem Fjármálaeftirlit Seðlabanka Íslands birti í dag vegna sáttar sem það hefur gert við Íslandsbanka. Í sáttinni felst að Íslandsbanki gengst við innan hans hafi verið framin alvarleg lögbrot þegar 22,5 prósent hlutur ríkisins í bankanum var seldur í lokuðu útboði í mars í fyrra. Íslandsbanki hefur samþykkt að greiða næstum 1,2 milljarða króna í sekt vegna þeirra lögbrota. 

Ítrekað búið að benda á þörf á úrbótum

Fyrir liggur að regluvarsla Íslandsbanka hafði ítrekað bent á bæta þyrfti úr því hvernig hljóðritun símtala færi fram. Þróunin væri að símtöl væru að færast meira yfir í farsíma starfsmanna og að regluvarsla bankans hefði áhyggjur af þeirri þróun. Mótvægisaðgerð til að bregðast við þessu væri að notast við samskiptaforritið Teams fyrir samskipti sem hafi þurft að vera til á hljóðupptöku. „ hvaða hætti bankastjóri og stjórn málsaðila hefðu verið upplýst um þær brotalamir á hljóðupptökum sem Regluvarsla hefur bent á ítrekað í úttektum sínum og hvort áminningar hafi verið veittar vegna brota á lögum og innri reglum málsaðila. Í svarbréfi málsaðila, dags. 2. júní 2022, kemur fram að greint hafi verið frá úttektunum í ársskýrslu Regluvörslu sem kynntar séu endurskoðunarnefnd og stjórn málsaðila og að engar formlegar áminningar hafi verið veittar af þessum sökum. Með svari málsaðila voru 13 fylgiskjöl sem varða úttektir Regluvörslu sem framkvæmdar voru á tímabilinu mars 2019 til febrúar 2021.“

Í sáttarskýrslunni segir að Fjármálaeftirlitið hafi óskað eftir því með bréfi, dagsett 27. maí 2022, að fá upplýsingar um hvort og með hvaða hætti Birna Einarsdóttir bankastjóri og stjórn bankans hefðu verið upplýst um þær brotalamir á hljóðupptökum sem regluvarsla Íslandsbanka hafði ítrekað bent á úttektum sínum og hvort áminningar hafi verið veittar vegna brota á lögum og innri reglum málsaðila. „Í svarbréfi málsaðila, dags. 2. júní 2022, kemur fram að greint hafi verið frá úttektunum í ársskýrslu Regluvörslu sem kynntar séu endurskoðunarnefnd og stjórn málsaðila og að engar formlegar áminningar hafi verið veittar af þessum sökum. Með svari málsaðila voru 13 fylgiskjöl sem varða úttektir Regluvörslu sem framkvæmdar voru á tímabilinu mars 2019 til febrúar 2021.“

Það er niðurstaða Fjármálaeftirlitsins að Íslandsbanki hafi brotið gegn lögum með því að hafa ekki skráð og varðveitt símtalsupptökur vegna alls 162 símtala sem starfsmenn hans áttu í tengslum við útboðið. Þá er það niðurstaða eftirlitsins að bankinn hafi ekki gert allar tiltækar ráðstafanir til að tryggja að starfsmenn eigi aðeins í samskiptum við viðskiptavini sem hann getur varðveitt og afritað, meðal annars samskipti sem leiða eða kunna að leiða til viðskipta fyrir eigin reikning eða móttöku, miðlunar og framkvæmdar fyrirmæla viðskiptavina

Í skýrslunni segir enn fremur ljóst að Íslandsbanki hafi um langan tíma vitað af alvarlegum brotalömum tengdum símtalsupptökum og hlítni við innri reglur um hljóðritun símtala sem giltu áður en lög um markaði fyrir fjármálagerninga tóku gildi. Það brjóti einnig gegn lögum og reglum.