Hvalur hf. mun að öllum lík­indum veiða hvali í sumar í fyrsta skipti frá árinu 2018. Annað af hval­veiði­skipum félags­ins, Hvalur 9, er nú í slipp í Reykja­vík­ur­höfn. Stöðv­ar­stjóri hval­stöðvar fyr­ir­tæk­is­ins í Hval­firði, Gunn­laugur Gunn­laugs­son, segir óljóst hvenær verði farið í fyrsta túr­inn. „Það hefur ekk­ert verið ákveðið neitt hvenær við förum. Þetta er allt í skoðun bara. Það er ýmis­legt í deigl­unni,“ segir Gunn­laugur. 

Hval­veiðar Íslend­inga, eða nánar til­tekið hval­veiðar Hvals hf., hafa vakið tals­verða athygli í gegnum tíð­ina þar sem veið­arnar virð­ast ekki vera arð­bærar út frá árs­reikn­ingum fyr­ir­tæk­is­ins. Kostn­að­ur­inn við veið­arnar er meiri en hagn­að­ur­inn af þeim.

Þá hefur verið and­staða við þessar veiðar Íslend­inga verið nokkur hér á landi sem og  í alþjóða­sam­fé­lag­inu. Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra hefur meðal ann­ars lýst yfir efa­semdum um veið­arnar í við­tali við Stundina: „Ég hef haft miklar efa­semdir um að veiðar á lang­reyðum við Íslands­strendur geti talist sjálf­bærar út frá umhverfis-, sam­fé­lags­legum og efna­hags­legum sjón­ar­miðum. Þá hef ég einnig efa­semdir um að veiði­að­ferð­irnar upp­fylli þær kröfur sem við gerum um vel­ferð dýra.“ Árið 2014 gagn­rýndi Barack Obama, þáver­andi for­seti Banda­ríkj­anna, til dæmis Ísland fyrir þessar veiðar.

Eina fyr­ir­tækið sem ennþá stundar hval­veiðar á Íslandi er Hvalur hf. Þrátt fyrir þessa and­stöðu og fjár­hags­legt tap af hval­veið­unum þá hefur for­stjóri Hvals hf., Kristján Loftsson, viljað halda veið­unum áfram.  Kristján verður 80 ára gam­all á næsta ári. 

Skipið í slippnumHvalur 9 er nú slipp í Reykja­vík­ur­höfn og er ráð­gert að veiða hval í sumar segir stöðv­ar­stjóri Hvals hf. í Hval­firði.

Ekkert veitt út af Covid

Aðspurður um hvort Hvalur 9 sé ekki í slipp til að gera skipið sjó­fært fyrir sum­arið segir Gunn­laugur. „Það þarf að hafa hann í standi ef til kemur. Annars er það bara Kristján sem veit þetta allt,“ segir Gunn­laugur. 

Gunn­laugur segir að það sem mæli með því að fara núna sé að Covid-far­ald­ur­inn sé að mestu yfir­stað­inn öfugt við í fyrra og hitteð­fyrra þegar skip Hvals hf. héldu ekki til veiða. „Það var nátt­úru­lega Covid í fyrra og árið þar á undan og ekk­ert hægt að gera.“ Aðspurður um birgða­stöð­una í hval­kjöt­inu segir Gunn­laugur. ,,Það er engin birgða­staða hjá okkur, það er lítið sem ekk­ert kjöt til," segir hann en hval­kjöt fyr­ir­tæk­is­ins er selt til Japan sem eru ein af fáum þjóðum í heim­inum þar sem hval­kjöt þykir herra­manns­matur. 

Stundin hefur gert árang­urs­lausar til­raunir til að ná tali af Krist­jáni Lofts­syni til að spyrja hann út í málið. 

Sextán ára saga 

Hvalur hf. hóf aftur hval­veiðar árið 2006 eftir 20 ára langt hval­veiði­bann. Þegar fyrsta lang­reyð­urin kom til hafnar 2006 voru teknar myndir af Krist­jáni Lofts­syni og Einari Kristni Guð­finns­syni, þáver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra, þar sem þeir stóðu glaðir yfir dýr­inu. Kristján sást snerta skrokk hvals­ins á nokkrum myndum og haft eftir honum að þetta væri stór stund: „Þetta er stund sem ég hef beðið eftir lengi.“ 

Síðan þá hefur Hvalur stundum veitt lang­reyði og stundum ekki. Árið 2016 ráð­gerði Kristján til dæmis að hætta veið­unum alveg vegna þess hversu þungt í vöfum emb­ætt­is­manna­kerfið í Japan væri. Allar hvala­af­urðir Hvals eru seldar þangað. Kristján fór ekk­ert að veiða sum­arið 2016 vegna þessa. „Við höf­um bara verið í við­halds­störf­um og verðum áfram fram í júní. Svo hætt­um við þessu bara, ef ekk­ert breyt­ist hjá þeim í Jap­an. Emb­ætt­is­manna­kerfið í Jap­an er bara þannig að þeir þora ekki að breyta neinu. Stjórn­mála­menn ráða nær engu í Jap­an, því það er emb­ætt­is­manna­kerfið sem stjórn­ar land­inu,“ sagði Kristjan þá. 

Hvalur hf. hefur heim­ild til að veiða hvali nú í sumar og á næsta ári og getur nýtt sér þá heim­ild ef vilji stendur til. Eftir sum­arið 2023 þurfa stjórn­völd svo að ákveða hvort hval­veiðar verði heim­ildar áfram eða ekki.