Vonbrigði og ruglingur vegna fjölgunar smita

Alls smit­uð­ust 38 ein­stak­lingar með Covid-19 inn­an­lands í gær og af þeim voru 9 í sótt­kví við grein­ingu.

Hjördís Guð­munds­dóttir, sam­skipta­stjóri almanna­varna, segir þetta mikið stökk í fjölgun smita miðað við síð­ustu daga og við það finni bæði starfs­menn almanna­varna og sam­fé­lagið allt fyrir miklum von­brigðum. „Auðvitað eru von­brigðin alls staðar og líka hjá okkur.“ Sjálf á Hjördís til að mynda að vera í sum­ar­frí en þurfti að snúa aftur til vinnu vegna stöð­unnar ásamt fjölda ann­arra sem starfa í rakn­ing­arteymi almanna­varna. 

Ef litið er á tölu­legar upp­lýs­ingar á vefnum covid.is má sjá að stökk í fjölgun smita á ekki aðeins við síð­ustu daga heldur það sem af er ári en fjöldi smit­aðra hefur ekki verið hærri á árinu. Fjöldi smit­aðra náði síð­ast hápunkti þann 18. apríl síð­ast­lið­inn þegar 27 manns greindust  með Covid- 19 og þar af voru 7 þeirra í sótt­kví. 

Meira sjokk að smitast núna

Aðspurð um það hvort að tölur fyrir gær­dag­inn hafi komið Hjördísi á óvart segir hún ekki svo vera. „Þetta eru aðal­lega bara leið­in­legar tölur,“ segir hún og heldur áfram. „Ég held að þetta sé þannig að allir voru að vona að þetta færi ekki þangað en miðað við síð­ustu daga var þetta við­búið.“

Hins vegar segir hún að fyrir þá sem smit­ist sé þetta að koma tölu­vert á óvart. „Það er aðeins meira sjokk að grein­ast núna. Fólk hélt að þetta væri búið. Þórólfur hefur sagt hingað til að bólu­setn­ingin sé ekki hund­rað pró­sent og það hefur vissu­lega verið í umræð­unni frá því að bólu­efnið kom til sög­unnar. Okkur líður samt eins og það sé hund­rað pró­sent. Eins og til dæmis bólu­efni við misl­ingum, það er 99 pró­sent virkni í því, í bólu­efnum við Covid er það ekki þannig en okkur leið kannski þannig.“

„Þetta er allt orðið svo rugl­andi“

Fólk upp­lifi því ákveðin von­brigði við það til dæmis að þurfa að fara í sótt­kví. „Fólk er mikið að spyrja af hverju það þarf að fara í sótt­kví ef það er bólu­sett. Það er alveg ljóst að þetta orð, for­dæm­is­laust, gildir enn þá þessa dag­ana. Þetta er enn þá nýtt, þetta eru ekki misl­ingar eða eitt­hvað sem við þekkjum öll. Þetta er ný veira.“

Að sögn Hjör­dísar lýsa von­brigðin sér líka í því að fólk geti ekki lifað við Covid ástand mikið lengur og hugsi með sér að best sé að smit­ast. „En hvað með við­kvæmu hópana? Þórólfur og þrí­eykið horfir alltaf til við­kvæm­ustu hópana í þjóð­fé­lag­inu. Ætlum við að láta veiruna fara inn á hjúkr­un­ar­heim­ilin?“ spyr hún þá. 

Rakningin ruglandi 

Smitrakn­ing almanna­varna hefur að sögn Hjör­dísar gengið erf­ið­lega fyrir sig síð­ustu daga vegna þess að fólk hafi komið víða við. „Eðlilega, það eru engar tak­mark­anir. Því meiri tak­mark­anir sem eru í gildi því auð­veld­ara er að girða af smit og girða rakn­ing­una af og þar með hóp þeirra sem þurfa að fara í sótt­kví. En í dag er það þannig að þegar ein­hver kemur inn með ein­kenni eða stað­fest smit og hann eða hún er spurð hvar hefur þú verið síð­ustu tíu daga er erfitt að rekja það. Það er hásumar og gaman að lifa en ekki tutt­ugu manna sam­komu­tak­mark­anir. Það er það sem gerir þetta flókið og erfitt fólk er út um allt og eðli­lega.“

„Við erum svo­lítið að biðla til almennrar skyn­semi hjá fólki“ 

Það sem gerir rakn­ing­una en meira rugl­andi eins og staðan er í dag er að þeir sem eru bólu­settir þurfa síður að fara í sótt­kví. Í hverju til­felli fyrir sig þurfi að fara fram mat á því hversu mikið ein­stak­ling­ur­inn var útsettur fyrir veirunni upp á það hvort hann þurfi að fara í sótt­kví. „Segjum eins og í skól­unum, þegar smit komu upp þar, þá fór kannski heill árgangur í sótt­kví eða á vinnu­staðnum. Núna er hvert til­vik metið, miðað við hversu nálægt smit­inu ein­stak­ling­ur­inn var því ef hann er bólu­settur er hann með ein­hverja vörn. En ef ein­stak­ling­ur­inn var mjög nálægt og í návígi við veiruna gerir bólu­setn­ingin lítið fyrir hann,“ segir hún og heldur áfram:

„Þetta er allt orðið svo rugl­andi. Ef ein­stak­lingur var í kringum smit­aða mann­eskju áður en almenn­ingur var bólu­settur var eng­inn spurn­ing um að hann færi í sótt­kví en nú er þetta orðið flókn­ara og ég skil fólk vel að það sé orðið ruglað.“

Þá seg­ist hún einnig skilja vel ef fólk viti ekki hvernig það eigi að hegða sér núna þegar smitum fari fjölg­andi en engar reglur, tak­mark­anir eða til­mæli séu til staðar. „Ég held að á end­anum þurfir þú alltaf að meta þetta út frá sjálfum þér. Áttu aldr­aða for­eldra? Ertu nálægt ein­hverjum í við­kvæmum hóp? Hefur þú áhuga á því að fara á bar­inn og fara svo að heim­sækja ein­hvern í slíkri stöðu? Þetta hlýtur alltaf að þurfa að enda hjá okkur sjálfum. Hvað við viljum gera á meðan það eru ekki tak­mark­anir. Við erum svo­lítið að biðla til almennrar skyn­semi hjá fólki en við sem sam­fé­lag erum kannski orðin svo leið á þessu og þá nær þetta ekk­ert inn og maður skilur það vel.“