ESA stefnir Íslandi vegna ólögmætrar ríkisaðstoðar

ESA, eft­ir­lits­stofnun EFTA, hefur ákveðið að stefna Íslandi fyrir EFTA-dóm­stól­inn vegna þess að íslensk stjórn­völd hafa ekki sinnt fyr­ir­mælum um að stöðva og end­ur­heimta ólög­mæta rík­is­að­stoð. Þetta kemur fram í til­kynn­ingu frá ESA.

Málið snýst um íviln­un­ar­samn­inga sem íslenska ríkið gerði við fimm fyr­ir­tæki: Becromal, Verne, Íslenska kís­il­fé­lagið, Thorsil og GMR end­ur­vinnsl­una. ESA komst að þeirri nið­ur­stöðu í fyrra að þessir samn­ingar fælu allir í sér rík­is­að­stoð sem gengi gegn EES-samn­ingnum. Stjórn­völdum á Íslandi var fyr­ir­skipað að stöðva allar frek­ari greiðslur rík­is­að­stoðar á grund­velli þess­ara fimm samn­inga og sjá til þess að öll sú aðstoð sem veitt hafði verið fram að því yrði end­ur­greidd innan fjög­urra mán­aða. Það var fyrir 9. febr­úar á þessu ári. Þá var íslenskum stjórn­völdum gert að til­kynna eft­ir­lits­stofn­un­inni fyrir 9. des­em­ber í fyrra hver heild­ar­fjár­hæð ólög­mætrar rík­is­að­stoðar hefði verið veitt og til­kynna hvernig ríkið hygð­ist end­ur­heimta þessa fjár­hæð.

„Nærri ári eftir ákvörðun ESA hafa íslensk stjórn­völd enn ekki upp­fyllt neina af þeim þremur kvöðum sem mælt var fyrir um í umræddri ákvörðun," segir ESA í til­kynn­ingu í dag. Af þessum sökum verði að höfða mál gegn Íslandi fyrir EFTA-dóm­stólnum. „Tafir á end­ur­heimtu ólög­mætrar rík­is­að­stoðar við­halda þeirri sam­keppn­is­röskun sem aðstoðin hefur í för með sér. Það er óvið­un­andi að nærri ári eftir að end­an­leg ákvörðun stofn­un­ar­innar lá fyrir hefur Ísland enn ekki stöðvað eða end­ur­heimt ólög­mæta rík­is­að­stoð,“ segir Sven Erik Svedman, for­seti ESA, í til­kynn­ing­unni.

ESA sam­þykkti styrkja­kerfi til nýfjár­fest­inga sem íslensk stjórn­völd höfðu sam­þykkt til að efla atvinnu­þróun á lands­byggð­inni árið 2010. Kerfið byggð­ist á lögum um íviln­anir vegna nýfjár­fest­inga, en lögin heim­il­uðu rík­is­styrki einkum í formi skattaí­viln­ana. Íslensk stjórn­völd skrif­uðu undir samn­inga við þessi fimm fyr­ir­tæki á grund­velli þessa á árunum 2010 til 2012. Lögin féllu svo úr gildi árið 2013.

Árið 2013 ákvað ESA að skoða form­lega hvort rík­is­að­stoðin sem Ísland veitti þessum fyr­ir­tækjum hefði verið í sam­ræmi við EES-samn­ing­inn, enda höfðu verið gerðar breyt­ingar á styrkja­kerf­inu, og komst að því í októ­ber í fyrra að svo væru ekki.