Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #110

19. desember 2025

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–3
bls. 4
bls. 6–7
bls. 8–9
bls. 10
bls. 10
bls. 12
Stjórnmál

Fjórir af tíu tíundu­bekk­ingum „langt á eftir“ í lesskiln­ingi

Engar upp­lýs­ingar liggja fyrir í mennta­mála­ráðu­neyt­inu um hvaða kennslu­að­ferðir eru not­aðar í lestri í ein­staka skólum, sam­kvæmt svari Guð­mundar Inga Krist­ins­sonar ráð­herra í þing­inu. Jón Pétur Zimsen, þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks og kenn­ari, segir mennta­mála­ráð­herra ekki hæfan í starfið og gagn­rýnir að ekki séu teknar upp aðferðir við lestr­ar­kennslu sem hafi virkað í hund­ruð ára.
bls. 14
bls. 16–17
Innlent

„Allt í einu koma þessi skrímsli upp úr jörð­inni“

Und­ir­skrifta­söfnun er hafin til að mómæla fram­kvæmdum í Skafta­felli. Fundur um breyt­ingar fram­kvæmd­anna var hald­inn um hásumar. „Það dugði til að gera skyldu sína,“ segir íbúi á svæð­inu. Íbúar ótt­ast að sam­keppn­is­hæfni muni minnka ef fyr­ir­huguð ferða­gist­ing rís. „Ég sé ekki annað en að þetta auki tekjur og atvinnu á svæð­inu,“ segir Pálmar Harð­ar­son, sem stendur að fram­kvæmd­inni ásamt Arctic Adventures.
bls. 18–19
bls. 20
bls. 22–23
Viðtal

Átröskun á jól­unum: „Ég borð­aði mandar­ínu á aðfanga­dag“

„Þetta er sjúk­dómur sem fer ekki í jóla­frí,“ segir Elín Ósk Arn­ars­dóttir, sem hefur glímt við átröskun í þrettán ár. Hún segir jóla­há­tíð­ina einn erf­ið­asta tíma árs­ins fyrir fólk með sjúk­dóm­inn þar sem matur spilar stórt hlut­verk og úrræðum fækkar fyrir sjúk­linga. Elín er nú á bata­vegi og hvetur fólk til að tala hlut­laust um mat og sleppa því að refsa sér.
bls. 24–25
bls. 26
bls. 28–31
bls. 32–34
Úttekt

Par­ís­ar­samn­ingur í tíu ár: Átök upp­bygg­ingar og nið­ur­rifs

„Ef það hefði ekki náðst ein­ing í París þá værum við á miklu verri stað en við erum í dag,“ segir Halldór Þor­geirs­son, for­maður Lofts­lags­ráðs, um Par­ís­ar­samn­ing­inn. Nú í des­em­ber var ára­tugur frá sam­þykktum samn­ings­ins og stefnum við á hækkun með­al­hita um 2,5 °C í stað 4 °C. Heim­ildin ræddi við sér­fræð­inga um áhrif og fram­tíð samn­ings­ins í heimi þar sem öfl upp­bygg­ingar og nið­ur­rifs mæt­ast.

15 mín. lestur

bls. 37–44
bls. 46–47
bls. 48
bls. 50
bls. 52
Spurningaþrautin

Spurn­inga­þraut Illuga – Hver er jóla­sveinn­inn? og 16 aðrar spurn­ingar

Á hvaða viku­degi verður aðfanga­dagur í ár? Árið 800 eftir Krist var maður krýndur til keis­ara í Rómaborg á jóla­dag. Hvað hét keis­ar­inn? Rétt fyrir jólin 1989 var gerð bylt­ing í Evr­ópu­landi einu sem end­aði með að ein­ræð­is­herra lands­ins var steypt af stóli og hann var tek­inn af lífi ásamt eig­in­konu sinni. Hvaða land var þetta? Sat­úrnalía-hátíðin var haldin í...
bls. 54–55
bls. 56–57
bls. 60–62
bls. 64–65
bls. 66
Viðtal

Viðhorf til jól­anna skiptir máli

Í huga margra eru jólin ævin­týra­legur tími, en fyrir aðra geta hátíð­arnar reynst erf­iðar. Sorg, sökn­uður og missir af því sem var getur haft áhrif, sem og fleiri þættir sem hafa áhrif á líðan. Álagið getur lagst þungt á fólk, en Sigríður Björk Þormar, doktor í sál­fræði, segir að jólin geti líka verið tæki­færi til að hlúa að sér og sínum. Oft sé þetta góður tími til að styrkja rofin tengsl, því fólk sé gjarnan opn­ara en ella.
bls. 68
bls. 70
bls. 72
bls. 72
bls. 78
bls. 78
GagnrýniÞú sem ert á jörðu

„Heilaga jörð, þú sem hýsir okkur“

Kona og hundur draga fram lífið í harðri lífs­bar­áttu í heimi þar sem ham­fara­hlýnun og lofts­lags­breyt­ingar hafa raskað búsvæði manna og dýra með skelfi­legum afleið­ingum. Hin græn­lenska Arnaq hefur misst alla ást­vini sína og hennar eini föru­nautur og vinur er sleða­hundur. Tvíeykið rambar út á hafís sem rekur frá landi og lendir í ítrek­aðri lífs­hættu. Mann­eskjan er smá og má...
bls. 79
bls. 79
GagnrýniHlaðan: Þankar til framtíðar

Bréf frá villtum anda

Hlaðan: Þankar til fram­tíðar eftir Berg­svein Birg­is­son markar nokkur tíma­mót fyrir les­endur hans. Bókin er það sem mætti kalla skáld­leysu og fjallar í grunn­inn um þanka heim­spek­ings, húman­ista og sveita­manns á meðan hann reisir hlöðu norður á Ströndum. Sá dul­ar­fulli staður á sér­stakan stað í hjarta Íslend­inga og hefur verið kveikja að stór­kost­legum bókum. Nægir þar að nefna Þar sem...
bls. 80
GagnrýniFranski spítalinn

Draugar for­tíðar ganga aftur

Franski spít­al­inn er sjálf­stætt fram­hald Reykja­víkur (2022) eftir glæpa­sagnatvíeykið Ragnar Jónasson og Katrínu Jak­obs­dóttur. Lesendur end­ur­nýja kynnin við Sunnu sem starfar nú sem blaða­maður á Morg­un­blað­inu eftir að hafa leyst ráð­gátu fyrri bók­ar­innar. Sunna hefur áhuga á að afhjúpa aðra stór­frétt en er þess í stað beðin um að fara austur á land að vinna greina­bálk um sjáv­ar­út­vegs- og sam­göngu­mál...
bls. 80
GagnrýniMinningarbrot: Skrifað í sand

Heið­ar­legt og ein­lægt upp­gjör bisk­ups

Ævisaga Karls Sig­ur­björns­sonar bisk­ups, Skrifað í sand, er umtals­verður fengur fyrir sagn­fræð­inga og áhuga­fólk um róst­ur­sama tíma þjóð­kirkj­unnar á Íslandi. Karl var biskup frá 1998 til 2012 þar sem hann hætti í skugga hneyksl­is­mála og mik­ils nið­ur­skurðar kirkj­unnar í kjöl­far hruns­ins. Það sem sætir kannski helstu tíð­indum er að Karl gerir það sem sögu­hetja Engla alheims­ins predikar í skáld­sögu Einars...
bls. 81
GagnrýniMzungu

Af hvítum bjarg­vættum

Mzungu eftir Þórunni Rakel Gylfa­dóttur, höf­und bók­ar­innar Akam, ég og Annika, og Simon Okoth Aora, kom eins og storm­sveipur inn í íslenska jóla­bóka­flóðið, klædd æpandi, app­el­sínugulri kápu. Þar er fjallað um Huldu, íslenska konu sem heldur til Kenía til að starfa á mun­að­ar­leys­ingja­hæli hins íslenska Skúla, fyrrum fíkils sem hefur snúið við blað­inu. Ásamt Huldu á ferða­lag­inu eru Dagur, 18...
bls. 81
GagnrýniJötunsteinn

Rætur martrað­ar­lands­ins

Það fyrsta sem sló mig þegar ég tók upp Jöt­un­stein Andra Snæs Magna­sonar var sú hugsun að bókin er lauf­létt. Þetta er ekki steinn, hvað þá jöt­un­steinn. Þetta er stein­vala, hugs­aði ég. Þannig væri kom­inn áþreif­an­legur vitn­is­burður um að Morg­un­blaðið og spjall­stjór­inn Stefán Einar Stef­áns­son hefðu rétt fyrir sér, þegar blað­síður bóka voru taldar, þeim deilt í úthlutuð lista­manna­laun og...
bls. 82–85
bls. 86–87
bls. 88
4 mín.
PistillSif Sigmarsdóttir

Ert þú að eyði­leggja jólin fyrir ein­hverjum öðrum?

Árið er senn á enda. Ein þau tíma­mót sem und­ir­rituð fagn­aði á árinu var tutt­ugu ára brúð­kaups­af­mæli. Af til­efn­inu þving­uðum við hjónin okkur til að líta upp úr hvers­dag­sam­str­inu og fara út að borða. Fyrir val­inu varð stað­ur­inn sem við borð­uðum á þegar við giftum okkur, Café Royal, sögu­frægur veit­inga­staður á Regent Street í London, þar sem ekki ómerk­ari menn...
Sif Sigmarsdóttir