Lýsa yfir alvarlegum áhyggjum af málflutningi Þórólfs

„Við und­ir­rituð lýsum yfir alvar­legum áhyggjum af þeim mál­flutn­ingi sem Þórólfur Guðnason, sótt­varna­læknir, hafði uppi á sótt­varn­ar­fundi þann 4. júní síð­ast­lið­inn er hann ræddi kór­ónu­veirusmit sem greinst hafði á meðal flótta­fólks á Íslandi.“

Þetta kemur fram í yfir­lýs­ingu tutt­ugu félaga­sam­taka vegna ummæla sótt­varna­læknis um hópsmit á meðal flótta­fólks. Greint var frá því í fjöl­miðlum í síð­ustu viku að sjö umsækj­endur um alþjóð­lega vernd hefðu greinst með kór­ónu­veirusmit.

Í yfir­lýs­ing­unni er sér­stak­lega vísað í ummæli Þórólfs sem hann lét falla í kvöld­fréttum Stöðvar tvö en þar sagði hann að það væru alls konar sjón­ar­mið sem hann hefði heyrt að væru uppi hjá þessum hópi. „Þetta er nátt­úru­lega fólk sem er oft með aðrar skoð­anir á til dæmis COVID og smit­sjúk­dómum og bólu­setn­ingum. Það er erfitt að nálg­ast það út frá þeim vinkli. Svo geta líka komið sjón­ar­mið sem gera það að verkum að það geti breytt stöðu þeirra um alþjóð­lega vernd hér, að stjórn­völd geti þá gripið til ráð­staf­ana. Þetta er mjög flókið og það er erfitt að segja hvað er hvað í þessu. En það er greini­legt að við erum með hópa sem eru með aðrar skoð­anir og álit á því sem við erum að gera, sem getur gert okkur dálítið erf­ið­ara fyrir, nátt­úru­lega,“ sagði hann.

Ummælin til þess fallin að ala á ótta og fordómum

Þá telja þau sem und­ir­rita yfir­lýs­ing­una að þessi ummæli séu til þess fallin að ala á ótta og for­dómum í garð flótta­fólks og hæl­is­leit­enda og verði það að telj­ast alvar­legt að þeim sé haldið fram í fjöl­miðlum gagn­rýn­is­laust. Það eigi sér­stak­lega við þegar um er að ræða ein­stak­ling sem alþjóð lítur til og hlustar á eftir leið­bein­ingum og upp­lýs­ingum á tímum heims­far­ald­urs.

„Flótta­fólk og hæl­is­leit­endur eru ein­hver jað­ar­sett­asti hópur sam­fé­lags­ins. Sem slíkur er hóp­ur­inn í afar við­kvæmri stöðu gagn­vart COVID-19 eins og öðrum heilsu­far­s­vanda á borð við þung­lyndi, kvíða og sjálfs­vígs­hugs­anir, sem mælist umtals­vert hærri á meðal þessa hóps en ann­arra. Það er því eðli­legt að gera þá kröfu til fólks í áhrifa­stöðum að vanda sér­lega vel til orða sinna í umfjöllun um jafn jað­ar­settan hóp og raun ber vitni, hóps sem þess fyrir utan á sér ekki marga málsvara í sam­fé­lag­inu. Ólíklegt er að Þórólfur hafi vís­vit­andi beitt orð­ræðu sem við­heldur brenni­merk­ingu og jað­ar­setn­ingu flótta­fólks en því miður var það raunin óháð ásetn­ingi.

Þess má vænta að fólk á flótta hafi alls konar skoð­anir á COVID, bólu­setn­ingum og smit­sjúk­dómum, enda er um að ræða gíf­ur­lega stóran og fjöl­breyttan hóp fólks, líkt og Evr­ópu­búar eru. Tvennt í mál­flutn­ingi Þórólfs er einkar var­huga­vert; í fyrsta lagi að tala á þann veg að allir hæl­is­leit­endur og flótta­fólk, eða a.m.k. stór hluti þeirra, deili skoð­unum um COVID og bólu­setn­ingar sem stang­ast á við skoð­anir „okkar“ (hver svo sem þessi „við“ erum). Í öðru lagi er mjög var­huga­vert og í raun rang­færsla að til­einka ein­hverjum einum hóp þann eig­in­leika að hafa „aðrar skoð­anir og álit á því sem við erum að gera“ hvað varðar smit­varnir og bólu­setn­ingar þegar það liggur ljóst fyrir að í nær öllum Vest­ur­löndum hafa hópar fólks, sem flest er fætt og upp­alið á Vest­ur­löndum, farið fyrir mót­mælum, her­ferðum og dreift ýmis­konar rang­færslum um bólu­setn­ingar, COVID og smit­sjúk­dóma­varnir. Til að mynda eru það nær ein­göngu hvítir Íslend­ingar sem fara fyrir slíkum hópi hér­lendis,“ segir í yfir­lýs­ing­unni.

Vilja að Þórólfur biðjist afsökunar

Þá er enn fremur bent á að sumir hæl­is­leit­endur hafi ástæðu til að ótt­ast að nei­kvæð nið­ur­staða úr kór­ónu­veiru­skimun verði til þess að þeir verði sendir úr landi nauð­ugir.

„Þeir hæl­is­leit­endur sem fram til þessa hafa hafnað skimun fyrir brott­vísun hafa verið með öllu ein­kenna­lausir og hafa ekki haft ástæðu til að ótt­ast það að vera smit­aðir af veirunni. Sé það raunin að sumir úr hópi flótta­fólks og hæl­is­leit­enda van­treysti yfir­völdum og þori ekki að reiða sig á að kór­ónu­veiru­skimanir séu fram­kvæmdar með þeirra hags­muni að leið­ar­ljósi hvetjum við, und­ir­rituð, sótt­varna­lækni og sam­starfs­fólk hans til að eiga í opnu sam­tali við flótta­fólk og hæl­is­leit­endur á Íslandi, rétt eins og aðra íbúa lands­ins, og finna út úr því í sam­ein­ingu hvernig hægt er að tryggja hags­muni allra sem byggja landið, flótta­fólks og hæl­is­leit­enda þar með talið, gagn­vart COVID-19.“

Skora þau jafn­framt á Útlend­inga­stofnun að hætta taf­ar­laust öllum brott­vís­unum á hæl­is­leit­endum og taka aftur upp þjón­ustu við heim­il­is­lausa hæl­is­leit­endur „enda ljóst að heim­il­is­leysi og fátækt er stór áhættu­þáttur þegar kemur að per­sónu­legum og sam­fé­lags­legum sótt­vörnum. Einnig skorum við á Þórólf Guðnason að biðj­ast afsök­unar á fyrr­nefndum ummælum sínum og gæta í fram­haldi ítr­ustu var­úðar þegar kemur að því að alhæfa um skoð­anir ákveð­inna hópa sam­fé­lags­ins, þá sér­stak­lega hópa sem nú þegar eru ber­skjald­aðir fyrir auknum for­dómum og útskúfun.“

Hér fyrir neðan má sjá lista yfir þau samtök sem skrifa undir yfirlýsinguna:

• No Borders Iceland
• Solaris - hjálp­ar­sam­tök fyrir hæl­is­leit­endur og flótta­fólk á Íslandi
• Refugees in Iceland
• Réttur Barna á Flótta
• Stelpur Rokka
• Black Lives Matter Iceland
• IWW Ísland / Heims­sam­band verka­fólks á Íslandi
• Rauða Regn­hlífin Red Umbrella Iceland
• Slagtog - félaga­sam­tök um femíníska sjálfs­vörn
• Félagið Ísland-Palest­ína
• Samtökin '78
• Tabú
• WOMEN In Iceland, Samtök kvenna af erlendum upp­runa á Íslandi
• Snar­rótin
• Vaka - Hags­muna­fé­lag stúd­enta
• Q - félag hinsegin stúd­enta / Q - Queer Student Association
• Trans Ísland
• Ísland-kúr­distan
• Gras­rót­ar­hópar í Andrými
• Röskva – sam­tök félags­hyggju­fólks við Háskóla Íslands