Segir lagafrumvarp um makrílveiðar vera óttalega hrákasmíð

Jón Bjarna­son, fyrr­ver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra, segir að frum­varp Krist­jáns Þórs Júl­í­us­sonar, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra, sem sam­þykkt var á Alþingi í gær vera „ótta­leg hráka­smíð“. Hann segir frum­varpið ekki verja meg­in­hags­muni þjóð­ar­innar hvað varðar stjórnun, ráð­stöfun og nýt­ingu auð­lind­ar­innar. Hann gagn­rýnir jafn­framt dóm Hæsta­réttar sem kveð­inn var upp í des­em­ber í fyrra þar sem ríkið var gert skaða­bóta­skylt vegna úthlut­unar mak­ríl­kvóta. Þetta kemur fram í sam­tali hans við Frétta­blaðið í dag.

Úthlutunin sem byggði á reglugerðum Jóns ekki í samræmi við lög

[links]Í des­em­ber síð­ast­liðnum komst Hæsti­réttur að þeirri nið­ur­­­stöðu að ríkið væri skaða­bóta­­skylt vegna fjár­­tjóns sem út­­gerð­ar­fé­lög hefðu orðið fyr­ir vegna reglu­­gerðar um skipt­ingu mak­ríl­kvóta á ár­inu 2011 til 2014, sem reynd­ist ólög­­mæt. Úthlut­unin var byggð á reglu­gerðum Jóns Bjarna­sonar þáver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra. Hæsti­réttur dæmd­i ís­­­lenska ríkið skaða­­bóta­­­skylt gagn­vart út­­­gerð­unum Hug­in og Ísfé­lagi Vest­­­manna­eyja en engar bætur voru þó dæmdar til útgerð­­ar­­fyr­ir­tækj­anna heldur ein­ungis við­­ur­­kennd bóta­­skylda.

Um miðjan júní rann út frestur útgerða til að birta stefnu vegna árs­ins 2015 því fyrn­ing­ar­reglan nemur fjórum árum. Rík­is­lög­manni hefur borist stefnur frá útgerð­ar­fé­lögum síð­ustu vikur en ekki hefur verið tekið saman hvað margar þær séu. Frétta­stofa RÚV greindi frá því í gær að mál Ísfé­lags­ins og Hugins gegn rík­inu verði þing­fest í Hér­aðs­dómi Reykja­víkur á fimmtu­dag­inn í næstu viku og varðar það skaða­bóta­kröfur vegna áranna 2011 til 18. Í til­felli Ísfé­lags­ins nema kröf­urnar tæpum fjórum millj­örðum króna Vinnslu­stöðin í Eyjum og Eskja á Eski­firði hafa líka birt stefnur.

Dregur hlutleysi Hæstaréttar í efa

Jón segir í sam­tali við Frétta­blaðið í dag að Hæsti­réttur hafi horft fram hjá meg­in­mark­miðum fisk­veiði­stjórn­un­ar­laga um að það beri að stýra veiðum út frá þjóð­ar­hags­munum en ekki hags­munum ein­stakra fyr­ir­tækja. Auk þess segir hann að útgerð­irnar ættu frekar að þakka honum fyrir að hafa komið skikkan á veið­arnir og varið rétt Íslands til mak­ríl­veiða í stað þess að höfða mál til að fá bætur frá rík­inu.

Enn fremur dregur Jón í efa að Hæsti­réttur hafi verið hlut­laus þegar dómur var kveð­inn upp í fyrra. Hann bendir á að einn af hæsta­rétt­ar­dóm­urum í mál­inu, Árni Kol­beins­son, hafi verið ráðu­neyt­is­stjóri í sjáv­ar­út­vegs­ráðu­neyt­inu árin 1985 til 1998. Auk þess var sonur hans fram­kvæmda­stjóri í LÍU og haft ríka aðkomu að körfu­gerðum á hendur rík­inu í tengslum við mak­ríl­hags­muni.

„Þessi mál eru afar póli­tísk og umdeild og voru það frá byrjun að þessi lög eins og lögin um kvóta­lögin voru. Mér finnst skrítið að hæsta­rétt­ar­dóm­ari, sem hefur áður átt beina hlut­deild að máli með samn­ingu og setn­ingu mjög umdeildra laga á sínum tíma, skuli líka kall­aður til sér­stak­lega til að dæma í Hæsta­rétti um svo umdeilt mál. Hann hafði áður komið að virkum hætti sem ráðu­neyt­is­stjóri þess tíma,“ segir Jón.

Óttaleg hraksmíð

Jón segir jafn­framt að frum­varp Krist­jáns Þórs sem sam­þykkt var á Alþingi í gær verji ekki hags­muni þjóð­ar­innar. „Sú laga­breyt­ing er ótta­leg hráka­smíð þar sem verið er að fara á svig við meg­in­hags­muni þjóð­ar­innar hvað varðar stjórnun, ráð­stöfun og nýt­ingu auð­lind­ar­innar,“ segir Jón.

Frum­varpið hefur einnig verið gagn­rýnt að for­manni Félags mak­ríl­veiði­manna, Unn­steini Þrá­ins­syni. Hann sagði í sam­tali við Kjarnann í síð­ustu viku að frum­varpið væri óásættann­legt og að hans félags­menn væru afar ósáttir. Hann ­sagði að með frum­varp­inu væru heim­ild­irnar að mestu færðar til „stór­út­­­gerða lands­ins“, en afgang­­ur­inn fari í leig­u­pott þar sem veið­i­­­gjald verður tvö­­falt, sem sé sér­­stak­­lega þungt í rekst­­ur­inn hjá félags­­­mönnum Félags mak­ríl­veið­i­­­manna.

„Þessar litlu útgerðir munu því tapa heim­ild­unum sínum og verða gert að borga leigu­gjald fyrir að leigja þær aftur af rík­inu. Gjaldið ásamt veiði­gjöldum nemur tvö­földu veiði­gjaldi ann­arra útgerða. Stór­út­gerðin seg­ist illa eða ekki geta staðið undir helm­ingi þess fjár­hæð­ar. Minnstu útgerð­unum verður því gert að lifa við tvö­faldar álögur með mun dýr­ari og áhættu­sam­ari rekst­ur. Það er verið að rífa minnsta útgerð­irnar á hol með þessu,“ sagði Unn­steinn.